2 Księga Królewska 17:1 – znaczenie i zastosowanie

Mamy tu do czynienia z panowaniem i upadkiem Ozeasza, ostatniego króla Izraela. Zwróćmy najpierw uwagę, że objął tron w wyniku zdrady i morderstwa, jak czytamy wcześniej (2 Księga Królewska 15:30), ale nie zasiadł na nim od razu. Zabił Pekacha w czwartym roku panowania Achaza, lecz sam zaczął panować dopiero w dwunastym roku jego rządów (2 Księga Królewska 17:1). Nie wiemy, czy opóźnienie to spowodował król Asyrii, król Judy czy ktoś z ludzi Ozeasza, ale trwało ono długo.

Jego złe zamiary zostały słusznie ukarane, a słowo Boga się wypełniło: „Teraz powiedzą: Nie mamy króla, bo nie baliśmy się Pana” (Księga Ozeasza 10:3). Ozeasz był zły, lecz nie oddawał się kultowi złotych cielców tak jak wcześniejsi królowie Izraela (2 Księga Królewska 17:2). Żydzi twierdzą, że cielca z Dan uprowadził już król Asyrii podczas wyprawy opisanej w 2 Księdze Królewskiej 15:29. Jeśli tak było, Ozeasz mógł mniej ufać drugiemu cielcowi; niektórzy utrzymują też, że pozwalał ludziom udawać się do Jerozolimy na nabożeństwa, jeśli tego chcieli.

Uderzające jest jednak to, że królestwo Izraela upadło za panowania jednego z lepszych królów. „Twoje sądy, Boże”, są niezgłębione. Bóg pokazywał, że przyczyną tego upadku były grzechy wielu pokoleń, a nie tylko jednego. Kara dotknęła też sam lud, nie tylko jego królów. Ozeasz mógł nie być tak niegodziwy jak jego poprzednicy, ale lud wciąż grzeszył tak samo jak wcześniej, a to, że król dawał mu możliwość poprawy, jeszcze wyraźniej ukazywało jego winę.

Sąd następował stopniowo. Najpierw Izraelici musieli płacić daninę królowi Asyrii, a dopiero później zostali uprowadzeni do niewoli (2 Księga Królewska 17:3). Gdyby to łagodniejsze upomnienie skłoniło ich do pokory i zmiany postępowania, można było uniknąć cięższej kary. Zamiast tego próbowali podstępnie zrzucić z siebie władzę Asyrii (2 Księga Królewska 17:4). Gdyby król i lud zwrócili się do Boga, pojednali się z Nim i modlili do Niego, mogliby odzyskać wolność i godność. Zamiast tego nie płacili daniny i szukali oparcia u króla Egiptu, który okazał się zupełnie bezużyteczny, jak nadłamana trzcina. Nikt niczego nie zyskuje, zmagając się z Bożą siecią; sprowadza na siebie tylko więcej kłopotów.

Ostatecznie doszło do całkowitego zniszczenia. Król Izraela został pojmany, uwięziony i zakuty w kajdany; prawdopodobnie zaskoczono go, zanim rozpoczęło się oblężenie samej Samarii. Kraj został najechany, a wojska asyryjskie wzięły go w posiadanie (2 Księga Królewska 17:5). Samaria, królewskie miasto, broniła się jeszcze przez trzy lata po upadku reszty kraju i w tym czasie z pewnością doszło do wielu cierpień. Krótki sposób, w jaki opisano te wydarzenia, sugeruje jednak, że Bóg odwrócił się od Izraelitów i nie okazywał już takiej troski o ich niedolę jak niegdyś.

W końcu Izraelici zostali uprowadzeni do Asyrii (2 Księga Królewska 17:6). Najważniejszych ludzi wyrwano z domów i wywieziono do obcego kraju, gdzie mieli żyć jak niewolnicy i żebracy. Asyria pokazała w ten sposób swoją nad nimi władzę, pozbawiła ich majątku, ukarała za bunt i zadbała o to, by nie mogli już podnieść się przeciwko niej. Korzystała też z ich pracy, tak jak niegdyś faraon korzystał z pracy ich przodków. Ten niewierny lud skończył więc tak, jak rozpoczął: pod uciskiem i w niewoli.

Osiedlono ich w Halach i nad Chaborem, prawdopodobnie w miejscach odległych od siebie, aby nie mogli utrzymywać kontaktu i ponownie stać się zagrożeniem. Z czasem tak wymieszali się z innymi narodami, że zniknęli z pola widzenia, a pamięć o Izraelu zaginęła. Ci, którzy zapomnieli o Bogu, sami zostali zapomniani. Ci, którzy chcieli upodobnić się do innych narodów, zostali wśród nich pogrzebani. Ci, którzy nie chcieli służyć Bogu we własnym kraju, musieli służyć wrogom na obcej ziemi.

Prawdopodobnie uprowadzono ludzi znaczących i zamożnych, a wielu uboższych pozostawiono na miejscu, wśród nich ludzi ze wszystkich plemion. Niektórzy z nich udali się do Judy, a inni podlegali asyryjskim osadnikom. Ich potomków znano później jako Galilejczyków lub Samarytan. W ten sposób Izrael przestał istnieć jako naród. Stał się Lo-Ammi, czyli „nie moim ludem”, i Lo-Ruchama, czyli „tą, której już nie okazuje się litości”. Sama ziemia Kanaan ich wygnała.

Kiedy czytamy o wejściu Izraelitów do tej ziemi pod wodzą Ozeasza, syna Nuna, któż spodziewałby się takiego końca za panowania Ozeasza, syna Eli? W późniejszych dziejach chwała Rzymu za Augusta przygasła wiele wieków później za Augustulusa. Bóg tak zarządził, aby przyćmić chwałę dziesięciu plemion, a wyraźniej ukazać chwałę Judy, królewskiego plemienia, i Lewiego, plemienia kapłańskiego. Nadal jednak czytamy o opieczętowanym ludzie ze wszystkich dwunastu plemion, z wyjątkiem Dana (Apokalipsa Jana 7).

Jakub pisze do dwunastu plemion rozproszonych wśród narodów (List Jakuba 1:1), a Paweł mówi o dwunastu plemionach, które dniem i nocą gorliwie służą Bogu (Dzieje Apostolskie 26:7). Nie czytamy wiele o ludziach uprowadzonych na wygnanie i nie ma dobrego powodu, by przyjmować, że wciąż istnieją jako odrębny lud w jakimś dalekim kraju. Mimo to część z nich ocalała. Zachowali imię Izraela, aż stało się ono imieniem Kościoła ewangelii, duchowego Izraela, do którego będzie należeć na zawsze (List do Galatów 6:16).