2 Księga Królewska 15:8 – znaczenie i zastosowanie

Najlepszy czas królestwa Izraela przypadł na panowanie dynastii Jehu. Za rządów Jehu i trzech kolejnych królów w Izraelu nadal popełniano wiele haniebnych grzechów i dźwigano ciężkie brzemię, jednak tron przechodził z jednego króla na drugiego w ustalonym porządku, królowie umierali w pokoju, a o sprawy publiczne wciąż w pewnym stopniu dbano. Gdy te czasy dobiegły końca, wydarzenia opisane w tych wersetach, obejmujące około trzydziestu trzech lat, ukazują królestwo pogrążone w całkowitym chaosie. Biada kobietom w ciąży i matkom karmiącym w tamtych dniach (Druga Księga Królewska 15:16), bo wielkie nieszczęście musi nadejść, gdy grzechy kraju prowadzą do tak częstych zmian władzy.

Kilka spraw wyróżnia się wśród tych smutnych przemian i późniejszych nieszczęść. Po pierwsze, Bóg doświadczał Izraela zarówno przez sądy, jak i przez łaski, a przez swoich proroków wyjaśniał te nauki i wzywał lud do ich przyjęcia. Lud jednak trwał w uporze i nie chciał się zmienić. Bóg słusznie zesłał więc na niego te nieszczęścia, tak jak zapowiedział Mojżesz. Jeśli Izrael nadal będzie postępował wbrew Bogu, spotka go jeszcze surowsza kara (Księga Kapłańska 26:21 i następne).

Po drugie, Bóg dotrzymał obietnicy danej Jehu, że jego potomkowie zasiądą na tronie Izraela aż do czwartego pokolenia. Był to większy przywilej niż ten, którym Bóg obdarzył jakikolwiek inny ród królewski, wcześniej czy później. Bóg zapowiedział, że tak się stanie (Druga Księga Królewska 10:30), a tutaj czytamy, że obietnica się spełniła (Druga Księga Królewska 15:12). Pokazuje to, jak wiernie Bóg dotrzymuje słowa. Nieszczęścia te od dawna były postanowione dla Izraela, który na nie zasłużył, ale nie spadły na niego, dopóki obietnica dana Jehu nie została w pełni spełniona. W ten sposób Bóg wynagrodził Jehu gorliwość w niszczeniu kultu Baala i rodu Achaba. Gdy jednak grzechy rodu Jehu dopełniły miary, Bóg osądził także ten ród za krew przelaną w Jizreel, nazywaną krwią Jizreel (Księga Ozeasza 1:4).

Po trzecie, wszyscy ci królowie czynili to, co złe w oczach Pana, bo trwali w grzechach Jeroboama, syna Nebata. Choć sprzeciwiali się sobie nawzajem, w jednej sprawie pozostawali zgodni: podtrzymywali bałwochwalstwo, a lud chętnie je przyjmował. Byli jak wino przelewane z jednego naczynia do drugiego, które mimo to wciąż miało ten sam zły smak. Smutne było to, że rządy tak często się zmieniały, a mimo to nigdy nie zmieniały się na lepsze. Żadne z rywalizujących ze sobą stronnictw nie uznało za swój obowiązek zniszczenia złotych cielców, których obronie inni poświęcili tak wiele wysiłku.

Po czwarte, z jednym wyjątkiem każdy z tych królów spiskował przeciwko swojemu poprzednikowi i go zabijał. Szallum, Menachem, Pekach i Ozeasz byli zdrajcami i mordercami, a jednak każdy z nich przez pewien czas sprawował władzę: jeden przez dziesięć lat, inny przez dwadzieścia, a jeszcze inny przez dziewięć. Bóg może przez pewien czas pozwalać, by bezprawie przynosiło powodzenie, bogactwo i zaszczyty, ale prędzej czy później krew woła o krew, a zdrajcy zostają odpłaceni zdradą. Nierzadko jeden zły człowiek staje się rózgą, którą Bóg karze drugiego, a ostatecznie każdy zły człowiek sam sprowadza na siebie zgubę.

Po piąte, ambicje możnych unieszczęśliwiały cały naród. Tiphsach, miasto izraelskie, zostało okrutnie zniszczone wraz z całą okolicą przez jednego z pretendentów do tronu (Druga Księga Królewska 15:16). Zapewne każdy z nich torował sobie drogę do władzy, przelewając krew, a żaden z tych królów nie mógł upaść bez ofiar. Żaden kraj nie ma większych problemów ani gorszych wrogów niż ludzie, którym nie zależy na pokoju i dobru ojczyzny, jeśli tylko mogą zaspokoić pragnienie zemsty i władzy.

Po szóste, gdy kraj rozdzierały wewnętrzne konflikty, królowie Asyrii, najpierw jeden (Druga Księga Królewska 15:19), a potem drugi (Druga Księga Królewska 15:29), najeżdżali go i robili, co chcieli. Nic nie wystawia kraju na łup wspólnego wroga bardziej niż wojna domowa i spory o tron. Szczęśliwy jest kraj, w którym władza jest stabilna, a pokój trwa.

Po siódme, taki był stan Izraela tuż przed jego ostateczną klęską i uprowadzeniem do niewoli, które nastąpiły w dziewiątym roku panowania Ozeasza, ostatniego z tych uzurpatorów. Gdyby Izrael w tamtych czasach zamętu i udręki ukorzył się przed Bogiem i szukał Jego przychylności, można było zapobiec ostatecznej zagładzie. Gdy jednak Bóg sądzi, nikt nie może Go pokonać. Te stronnictwa, owoc złego ducha posłanego między lud, przyspieszyły niewolę, bo królestwo rozdarte wewnętrznie wkrótce upada.

Przyjrzyjmy się teraz pokrótce poszczególnym rządom. Zachariasz, syn Jeroboama, objął władzę w trzydziestym ósmym roku panowania Azariasza, nazywanego też Uzzjaszem, króla Judy (Druga Księga Królewska 15:8). Niektórzy skrupulatni chronologowie sądzą, że po śmierci Jeroboama tron pozostawał pusty przez dwadzieścia dwa lata, inni zaś mówią o jedenastu latach, tłumacząc to zamętem i sporami w królestwie. Nic więc dziwnego, że Zachariasz został usunięty, zanim zdążył umocnić się na tronie. Panował zaledwie sześć miesięcy, po czym Szallum zabił go na oczach ludu. Być może stało się to podobnie jak w przypadku śmierci Cezara w senacie. Możliwe też, że Szallum publicznie stracił Zachariasza jak przestępcę, za zgodą ludu, ponieważ Zachariasz z jakiegoś powodu stał się znienawidzony. W ten sposób dobiegła końca dynastia Jehu.

Szallum nie zaznał jednak spokoju po zabiciu swojego pana (Druga Księga Królewska 15:13). Jego panowanie trwało zaledwie miesiąc, po czym zginął. Właśnie do tego może nawiązywać żyjący wówczas prorok, mówiąc, że miesiąc pochłonie ich wraz z ich działami (Księga Ozeasza 5:7). Władza oparta na krwi i kłamstwie rzadko trwa długo. Menachem, rozgniewany zbrodnią Szalluma albo zachęcony jego przykładem, wkrótce postąpił z nim tak, jak Szallum postąpił z poprzednikiem: zabił go i objął po nim władzę (Druga Księga Królewska 15:14). Prawdopodobnie Menachem dowodził wojskiem. Gdy usłyszał o zdradzie i przewrocie Szalluma, przebywając z wojskiem w Tirsie, pospieszył, by stłumić bunt, podobnie jak Omri w podobnej sytuacji rozprawił się z Zimrim (Pierwsza Księga Królewska 16:17).

Menachem sprawował władzę przez dziesięć lat (Druga Księga Królewska 15:17). Królowie Izraela byli niegdyś nazywani miłosiernymi królami (Pierwsza Księga Królewska 20:31), lecz ten Menachem, ku hańbie swojego kraju, okazał się niezwykle okrutny wobec własnego ludu. Gdy niektórzy nie chcieli mu się podporządkować, nie tylko zniszczył miasto i okoliczne ziemie, lecz także, jakby zapomniał, że sam urodził się z kobiety, rozpruwał brzuchy wszystkim ciężarnym (Druga Księga Królewska 15:16). Trudno pojąć, jak człowiek może stać się tak okrutny i całkowicie zatracić ludzkie uczucia.

Takimi okrutnymi czynami Menachem chciał umocnić swoją władzę i zastraszyć wszystkich, by go poparli. Nie osiągnął jednak, jak się zdaje, zamierzonego celu. Gdy król Asyrii wyruszył przeciwko niemu, Menachem tak mało ufał własnemu ludowi, że nie odważył się stawić mu czoła w bitwie. Musiał więc drogo zapłacić za pokój. Potrzebował też pomocy, by utrzymać królestwo w swoich rękach, dlatego częścią układu z królem Asyrii było zapewne zobowiązanie, że Asyria wesprze go przeciwko niezadowolonym poddanym. Król Asyrii niewątpliwie wiedział, jak później skorzystać na takiej umowie.

Suma, którą Menachem zapłacił za przychylność Asyrii, była ogromna: tysiąc talentów srebra (Druga Księga Królewska 15:19). Menachem prawdopodobnie wymusił tę daninę na bogatych, oszczędzając biednych i nakładając ciężar na tych, którzy mogli go najlepiej udźwignąć. Gdy zebrał pieniądze, przekazał je królowi Asyrii na utrzymanie wojska: po pięćdziesiąt syklów srebra na każdego żołnierza.

W ten sposób Menachem na jakiś czas uwolnił się od króla Asyrii. Wojsko asyryjskie nie pozostało w kraju (Druga Księga Królewska 15:20), lecz odeszło bogate dzięki łupom zdobytym niewielkim wysiłkiem. Ten sukces zapewne zachęcił Asyryjczyków, by później wrócić i spustoszyć cały kraj. Tak więc człowiek, który powinien był chronić ojczyznę, stał się jej zdrajcą.

Pekachiasz, syn Menachema, objął władzę po ojcu, lecz panował zaledwie dwa lata, po czym zamordował go Pekach. Pekachiasz poniósł konsekwencje zarówno własnych grzechów, jak i grzechów ojca. Tak jak wcześniej, również o nim napisano, że nie odwrócił się od grzechów Jeroboama, pierwszego króla północnego królestwa. Wspomniano o tym, by pokazać, że Bóg miał słuszny powód, by wkrótce potem sprowadzić na Izrael zagładę, ponieważ lud nie chciał się zmienić (Druga Księga Królewska 15:24).

Pekach miał, jak się zdaje, kilku ważnych sprzymierzeńców, a dwóch z nich wymieniono tutaj (Druga Księga Królewska 15:25). Z ich pomocą zrealizował swój plan.

Pekach zdobył tron przez zdradę, a mimo to panował przez dwadzieścia lat (Druga Księga Królewska 15:27). Minęło wiele czasu, zanim przemoc, której się dopuścił, obróciła się przeciwko niemu. Na arenie międzynarodowej stał się potężniejszy niż pozostali uzurpatorzy. W późniejszym okresie jego panowania, za czasów Achaza, stanowił wielkie zagrożenie dla Judy, o czym później pisał Izajasz (Księga Izajasza 7:1).

Król Asyrii odebrał mu też znaczną część królestwa. Kilka utraconych miast wymieniono w Drugiej Księdze Królewskiej 15:29. Straty te obejmowały całą ziemię Gileadu za Jordanem oraz Galileę na północy, zamieszkaną przez pokolenia Neftalego i Zabulona. Ludność uprowadzono do Asyrii. Bóg posłużył się tym sądem, by ukarać Pekacha za atak na Judę i Jerozolimę. Izajasz zapowiedział, że dwa lub trzy lata po tym ataku, zanim dziecko urodzone w tym czasie zdąży powiedzieć „Mój ojciec” i „Moja matka”, król Asyrii zabierze bogactwo Samarii (Księga Izajasza 8:4). Właśnie tutaj widzimy spełnienie tej zapowiedzi.

Niedługo potem Pekach zginął z ręki własnych rodaków. Prawdopodobnie byli na niego rozgniewani, bo atakując Judę, naraził ich na atak obcego wroga. Ozeasz wykorzystał ich gniew, zabił Pekacha i objął po nim władzę. Musiał bardzo pragnąć korony, skoro sięgnął po nią w tak niebezpiecznym czasie. Korona Izraela kosztowała już życie wielu władców, a nad królestwem ciążył Boży sąd. Była jak korona leżąca na ulicy, której żaden rozsądny człowiek by nie podniósł. Ozeasz jednak ją zagarnął i drogo za to zapłacił.