2 Księga Kronik 19:5 – znaczenie i zastosowanie

Jehoszafat zrobił już wszystko, co mógł, by uczynić swój lud dobrym, a teraz chciał, jeśli to możliwe, pomóc mu takim pozostać, ustanawiając stały system sądownictwa. Wysłał do ludzi nauczycieli, by ich pouczali (w Drugiej Księdze Kronik 17:7–9), i był to dobry krok. Dostrzegał jednak również, że potrzebni są sędziowie, którzy będą egzekwować prawo i powstrzymywać złoczyńców. Możliwe, że sędziowie już działali w całym kraju, lecz zaniedbywali swoje obowiązki albo ludzie ich nie szanowali. Dlatego system należało zreorganizować, powołać nowych ludzi i ponownie określić ich zadania.

Ustanowił sądy niższej instancji w miastach królestwa, jak czytamy w Drugiej Księdze Kronik 19:5. Sędziowie mieli troszczyć się o to, by lud oddawał cześć Bogu, karać za łamanie prawa i rozstrzygać spory między ludźmi. W pouczeniu, które im przekazał (Druga Księga Kronik 19:6–7), najpierw wyjaśnił, jak mają dobrze wykonywać swoją pracę. Potrzebowali wielkiej rozwagi i ostrożności. Powiedział im w istocie: „Uważajcie, co robicie”, a potem ponownie: „Bądźcie uważni i działajcie”. Sędziowie muszą starannie wykonywać swoje obowiązki i pilnować, by nie pomylić się ani w rozumieniu prawa, ani w ocenie faktów. Ponieważ od ich decyzji tak wiele zależy, szczególnie potrzebują mądrości i rozwagi.

Podkreślił również, jak ważna jest bojaźń Boża. „Niech będzie nad wami bojaźń Pana” — powiedział, bo miała powstrzymywać ich od czynienia zła (Księga Nehemiasza 5:15; Księga Rodzaju 42:18). Miała też skłaniać ich do wiernego wykonywania obowiązków. Jeśli mieli przed oczami zagładę od Boga, o której mówi Księga Hioba 31:23, stawali się postrachem tylko dla złoczyńców, a nie dla niewinnych.

Jehoszafat podał im także mocne powody, by postępowali wiernie, a wszystkie one wiązały się z Bogiem. Po pierwsze, to od Niego pochodziła ich władza. Nie sądzili wyłącznie w imieniu ludzi, lecz w imieniu Pana. Ich zadaniem było oddawać Mu cześć i służyć dobru Jego królestwa pośród ludzi. Po drugie, Bóg przyglądał się ich pracy. Był z nimi podczas sądzenia, widział ich postępowanie i mógł pociągnąć ich do odpowiedzialności, jeśli działali niesprawiedliwie. Po trzecie, sam Bóg jest wzorem sprawiedliwości dla wszystkich rządzących. Nie ma w Nim niesprawiedliwości, przekupstwa ani stronniczości. Skoro urzędników nazywa się bogami, powinni starać się Go naśladować.

Jehoszafat ustanowił również najwyższy sąd w Jerozolimie. Rozpatrywał on trudne sprawy przekazywane przez sądy niższej instancji i pełnił funkcję sądu ostatniej apelacji. Zbierał się w Jerozolimie, gdzie stały trony sądu i gdzie król mógł nadzorować jego pracę. Trafiały do niego dwa rodzaje spraw, podobnie jak w naszych czasach. Niektóre były sprawami karnymi, określanymi tutaj jako „sąd Pana”, ponieważ prawo Boże było prawem obowiązującym w kraju. Każde przestępstwo uznawano za naruszenie jednej z Bożych ustaw oraz zamach na Jego pokój i władzę.

Drugi rodzaj stanowiły spory cywilne między ludźmi, nazywane sporami i „sprawami ich braci” (Druga Księga Kronik 19:8, 10). Mogły one dotyczyć trudnych kwestii związanych z zabójstwem, na przykład różnicy między jednym rodzajem winy za przelanie krwi a drugim, jak w Księdze Powtórzonego Prawa 17:8. Ponieważ dziesięć plemion odłączyło się od Judy, większość miast ucieczki, z wyjątkiem Hebronu, znalazła się w królestwie Izraela. Dlatego świątynne dziedzińce lub rogi ołtarza prawdopodobnie służyły w takich przypadkach głównie jako miejsca schronienia. Z tego powodu sprawy zabójstw zastrzeżono do rozpatrywania przez sąd w Jerozolimie. Jeśli sędziowie niższej instancji nie potrafili uzgodnić, jak rozumieć dane prawo lub nakaz, ten sąd miał rozstrzygnąć sprawę.

Sędziami w tym sądzie byli niektórzy Lewici i kapłani — ludzie dobrze znający prawo, mądrzy i cieszący się opinią uczciwych. Zasiadali w nim także niektórzy przywódcy rodów Izraela, ludzie wysokiej rangi i doświadczeni, zaznajomieni ze sprawami publicznymi i potrafiący dobrze oceniać fakty. Kapłani i Lewici najlepiej nadawali się do rozstrzygania, jak rozumieć prawo, a starsi przywódcy — do oceny faktów.

Na czele sądu stało również dwóch przywódców, czyli przewodniczących. Arcykapłan Amariasz miał nadzorować sprawy religijne i przemawiać w imieniu sądu, a być może również być ostatnim, do którego zwracano się, gdy sędziowie mieli wątpliwości. Zebadiasz, naczelny urzędnik państwowy, miał nadzorować sprawy cywilne (Druga Księga Kronik 19:11). W ten sposób różne zdolności i role służyły dobru całej społeczności. Niektórzy najlepiej rozumieli sprawy Boże, inni zaś sprawy królewskie. Żaden nie mógł powiedzieć drugiemu: „Nie potrzebuję cię”. Lud Boży potrzebuje ich obu, a każdy powinien służyć darem, który otrzymał. Powinniśmy dziękować Bogu zarówno za urzędników i sługi Boże, jak i za uczonych i mężów stanu, ludzi pióra i ludzi czynu.

W sądzie pracowali również niżsi urzędnicy. Niektórzy Lewici, którzy nie mogli pełnić funkcji sędziów, mieli im służyć jako urzędnicy (Druga Księga Kronik 19:11). Wprowadzali sprawy na wokandę i wykonywali decyzje sędziów. Ich pomoc była równie potrzebna jak praca samych sędziów.

Pouczenie króla dla wszystkich było bardzo jasne. Po pierwsze, mieli zadbać o to, by kierowali się właściwymi pobudkami. Wszystko mieli robić w bojaźni Pana, mając Go zawsze przed oczami. Dzięki temu mogli działać wiernie, z czystym sumieniem i szczerym sercem (Druga Księga Kronik 19:9). Po drugie, mieli pilnie powstrzymywać grzech. Powinni ostrzegać ludzi, by nie występowali przeciw Panu, i uczyć ich, że grzechu należy się bać nie tylko dlatego, że krzywdzi ludzi i zakłóca pokój publiczny, lecz także dlatego, że obraża Boga. Jeśli pozwala się na grzech, sprowadza on sąd zarówno na lud, jak i na urzędników, którzy nie karzą za niego.

Słowa Jehoszafata pokazują również, że ludzie sprawujący władzę stają się winni, jeśli nie używają jej do powstrzymywania zła. Wezwanie: „Czyńcie tak, a nie zaciąży na was wina” oznacza, że rządzący grzeszą, jeśli pozwalają innym grzeszyć dalej bez upomnienia. Po trzecie, mieli być odważni. Powinni działać mężnie i nie bać się ludzi. Mieli trwać przy swoich obowiązkach, ufając, że Bóg ich ochroni. „Pan będzie z dobrym”. Gdziekolwiek znajdzie dobrego człowieka i dobrego sędziego, tam okaże się dobrym Bogiem.