1 Księga Samuela 4:12 – znaczenie i zastosowanie

Wieść o straszliwej klęsce Izraela z rąk Filistynów dotarła teraz do Sylo. Złe wiadomości szybko się rozchodzą. Wkrótce wieść ta obiegła cały Izrael, bo każdy, kto uciekał do swojego namiotu, przekazywał ją sąsiadom, przynosząc wyraźne świadectwo tego, co się wydarzyło. Jednak nigdzie nie dotknęła ludzi tak mocno jak w Sylo, dlatego natychmiast wysłano tam posłańca. Był to Beniaminita; niektórzy Żydzi przypuszczają, że był nim Saul. Rozdarł szaty i posypał głowę kurzem, dając tym znakiem wyraz żałoby, gdy biegł, a zarazem pokazując, jak głęboko sam przeżywa tę wiadomość (Pierwsza Księga Samuela 4:12). Pobiegł prosto do Sylo, by przekazać wieści. Dowiadujemy się, jak miasto je przyjęło i jaki tragiczny skutek miały dla Helego.

Heli siedział przy bramie, lecz posłaniec nie chciał najpierw mówić właśnie jemu. Minął go i przekazał wiadomość mieszkańcom miasta, przedstawiając wszystkie bolesne szczegóły (Pierwsza Księga Samuela 4:13; Pierwsza Księga Samuela 4:18). Wtedy całe miasto poczuło ciężar tego, co się stało. Wieść odbiła się echem w ich uszach, tak jak zapowiedział Bóg (Pierwsza Księga Samuela 3:11). Serce zadrżało w każdym, a twarze pobladły ze strachu. Całe miasto podniosło krzyk (Pierwsza Księga Samuela 3:13) i miało ku temu wszelkie powody. Była to katastrofa dla całego Izraela, ale także szczególna strata dla Sylo i początek jego upadku.

Choć Arka wkrótce wróciła od Filistynów, już nigdy nie powróciła do Sylo. Świecznik Sylo został usunięty ze swojego miejsca, bo mieszkańcy porzucili swoją pierwszą miłość, a miasto stopniowo podupadało, aż całkiem zniknęło. Bóg opuścił przybytek w Sylo, ponieważ jego mieszkańcy Go odpędzili. Plemię Efraima, które przez około 340 lat cieszyło się obecnością Arki, utraciło ten zaszczyt (Księga Psalmów 78:60; Księga Psalmów 78:67). Później przypadł on plemieniu Judy i górze Syjon, którą Bóg umiłował, jak mówi następny werset (Księga Psalmów 78:68). Mieszkańcy Sylo nie rozpoznali bowiem czasu, w którym Bóg ich nawiedził. Wiele później ostrzeżono Jerozolimę, przywołując ten przykład i wzywając ją, by zobaczyła, co Bóg uczynił z Sylo (Księga Jeremiasza 7:12). Był to dzień katastrofy; od niego można datować upadek Sylo. Nic dziwnego, że ludzie krzyknęli, gdy usłyszeli, że Arka została zabrana.

Był to cios, który zdruzgotał starego Helego. Choć był sędziwy, niewidomy i ociężały, nie potrafił pozostać w swojej komnacie, wiedząc, że zagrożona jest chwała Izraela. Usiadł przy drodze, by usłyszeć pierwszą relację, bo drżał o Arkę Bożą (Pierwsza Księga Samuela 4:13). Myślał o zniewadze, jaka spotka Boga, i o nieodwracalnej stracie dla Izraela, gdyby Arka dostała się w ręce Filistynów. Wyobrażał sobie szydercze świętowanie w Gat i wieść rozchodzącą się ulicami Aszkelonu. Jasno widział też niebezpieczeństwo: Izrael, a zwłaszcza jego synowie, ściągnął na siebie winę, więc Filistyni z pewnością spróbują zdobyć Arkę. Wróciło do niego ostrzeżenie, że zobaczy wroga w przybytku Boga (Pierwsza Księga Samuela 2:32). Być może oskarżało go też własne sumienie, bo nie użył swojego autorytetu, by powstrzymać wyniesienie Arki do obozu. Wszystko to napawało go lękiem. Dobrzy ludzie bardziej troszczą się o sprawy Kościoła Bożego niż o własne doczesne interesy i nie potrafią zaznać spokoju, gdy te sprawy są zagrożone. Jak można spokojnie trwać, jeśli Arka nie jest bezpieczna?

Heli przyjął tę wiadomość także z głębokim smutkiem. Nie widział, ale słyszał zamęt i krzyk w mieście, więc wiedział, że to odgłosy żałoby i rozpaczy. Jak troskliwy władca zapytał: „Co oznacza ten hałas?” (Pierwsza Księga Samuela 4:14). Powiedziano mu, że przybył posłaniec z wojska i zdał pełną relację, mówiąc z przekonaniem, bo sam widział, co się stało (Pierwsza Księga Samuela 4:16; Pierwsza Księga Samuela 4:17). Jako sędziego zasmuciła Helego klęska wojska i śmierć tak wielu żołnierzy. Jako ojca dotknęła go śmierć dwóch synów, którym pobłażał i którzy prawdopodobnie umarli, nie odwróciwszy się od grzechu. Jednak nie to było najgłębszym źródłem jego bólu.

W jego sercu była większa troska, która przyćmiła wszystkie pozostałe. Nie wybuchł płaczem nad synami, jak później Dawid nad Absalomem. Czekał, aż pozna całą historię, ufając, że posłaniec z Izraela wspomni o Arce bez potrzeby zadawania pytania. Gdyby mógł usłyszeć tylko: „Arka Boża jest bezpieczna i sprowadzamy ją do domu”, radość z tej wiadomości przeważyłaby wszystkie inne straty. Lecz gdy posłaniec zakończył słowami: „Arka Boża została zabrana”, Heli poczuł, jakby ugodziło go to prosto w serce. Opuściły go siły i wydaje się, że zemdlał, spadł do tyłu ze swojego siedzenia i natychmiast umarł, częściowo z powodu wstrząsu, a częściowo wskutek upadku. Najpierw pękło mu serce, a potem kark.

Tak upadł arcykapłan i sędzia Izraela. Miał prawie 98 lat. Spadł z miejsca zaszczytu, które zajmował po tym, jak przez około 40 lat sądził Izraela. Jego słońce zaszło za chmurą, a głupota i niegodziwość rozpieszczanych przez niego synów ostatecznie doprowadziły go do zguby. Czasem Bóg pozostawia w tym życiu wyraźne znaki swojego niezadowolenia z dobrych ludzi, którzy postępowali niewłaściwie, aby inni usłyszeli, odczuli lęk i wyciągnęli naukę. Człowiek może umrzeć w smutnych okolicznościach, a jednak nie umrzeć na wieki. Może odejść przedwcześnie, a mimo to zaznać pokoju u kresu życia. Doktor Lightfoot zauważa, że Heli umarł jak niewykupiony osioł, któremu należało złamać kark (Księga Wyjścia 13:13).

Jednak śmierć Helego w pewnym sensie świadczy o nim dobrze. Zabiła go utrata Arki, a nie śmierć synów. Jakby mówił: „Niech upadnę razem z Arką, bo jaki wierny Izraelita może żyć spokojnie, gdy zabrano Boże ustanowienia?”. Jeśli Arki nie ma, można pożegnać wszystko na tym świecie, nawet samo życie.