1 Księga Samuela 17:1 – znaczenie i zastosowanie

Niedawno Filistyńczycy ponieśli dotkliwą klęskę w starciu z Izraelem. Prawdopodobnie zostaliby całkowicie rozgromieni, gdyby pochopne działanie Saula nie położyło kresu walce. Teraz widzimy, że znów gromadzą siły. Wkroczyli na ziemie Izraela i, jak się zdaje, zajęli ich część, skoro rozbili obóz na terytorium należącym do Judy. Wojska filistyńskie nigdy nie zdołałyby się tam utrzymać, gdyby Izrael był wierny Bogu.

Filistyni mogli usłyszeć, że Samuel, prorok, który wcześniej prowadził Saula, zerwał z nim i nie udziela mu już pomocy ani rad. Mogli też wiedzieć, że Saul popadł w przygnębienie i nie jest zdolny do pełnienia swoich obowiązków. To mogło ich zachęcić do kolejnej próby odzyskania czci, którą niedawno utracili. Wrogowie ludu Bożego szybko wykorzystują sytuację, gdy ci, którzy mają go strzec, oddalają od siebie Ducha Bożego i Jego proroków.

Saul zebrał swoje wojska i stanął naprzeciw Filistynów. Na ten czas zły duch opuścił Saula (Pierwsza Księga Samuela 16:23). Gra Dawida na harfie przynosiła Saulowi ulgę, a być może trudy wojny nie pozwalały, by jego udręka powróciła. Praca może pomagać w walce ze smutkiem, bo skupia myśli na czymś poza sobą. Bóg w miłosierdziu dla Izraela na pewien czas powstrzymał sąd. Sprawy publiczne znalazłyby się w opłakanym stanie, gdyby król w tamtej chwili stracił rozum.

Dawid tymczasem wrócił do Betlejem i opuścił dwór. Saul nie potrzebował już jego gry, by ukoić swój niepokój, ale Dawid był namaszczony i miał dobry powód, by pozostać blisko króla; pełnił nawet funkcję jego giermka. Mimo to wrócił do domu i znów doglądał owiec ojca. To rzadki przykład pokory u młodego człowieka, który miał wszelkie szanse na awans. Wiedział, jak się wycofać, choć dopiero zaczynał piąć się w górę. Wolał spokojne życie pasterza od wszelkich uciech królewskiego dworu. Nikt nie nadawał się bardziej do zaszczytów ani bardziej na nie nie zasługiwał, a jednak nikt nie był do nich mniej przywiązany.

Filistyni rzucili też Izraelowi wyzwanie za pośrednictwem swojego wojownika, Goliata, którego cenili niemal tak wysoko, jak on sam siebie. Mieli nadzieję, że przywróci im utraconą sławę i potęgę. Być może armia izraelska była liczniejsza i silniejsza, dlatego Filistyni unikali walnej bitwy i zamiast niej zaproponowali pojedynek. Z takim wojownikiem u boku liczyli, że rozstrzygną wojnę jednym decydującym starciem.

Wzrost Goliata był niezwykły. Pochodził od Anakitów, olbrzymiego ludu, który od czasów Jozuego utrzymywał się w Gat (Księga Jozuego 11:22). Mierzył sześć łokci i jedną piędź — był to potworny wzrost, według podanego tu szacunku około 3,45 metra (Pierwsza Księga Samuela 17:4). Jeśli siła i odwaga dorównywały jego wzrostowi, musiał budzić prawdziwą grozę. Przerażenie potęgowała jego zbroja. Miał na głowie hełm z brązu, pancerz z zachodzących na siebie brązowych łusek, nagolenniki z brązu i oszczep z brązu przewieszony przez ramię (Pierwsza Księga Samuela 17:5–7). Pancerz ważył podobno pięć tysięcy szekli, co stanowiło ogromny ciężar, choć niektórzy uważają, że liczba ta mogła określać jego wartość. Jego włócznia była jak wał tkacki i mógł nią władać tylko ktoś o niezwykłej sile. Nawet jego giermek zdaje się nieść tarczę bardziej dla ozdoby niż do użytku, skoro Goliat był już osłonięty brązem.

Potem Goliat rzucił wyzwanie. Filistyni wybrali go, by uniknąć ryzyka walnej bitwy, a on wystąpił i rzucił wyzwanie wojsku Izraela (Pierwsza Księga Samuela 17:8–10). Wszedł do doliny między obozami i zawołał tak głośno, by wszyscy go usłyszeli: „Dajcie mi człowieka, a staniemy do walki”. Był z siebie dumny, bo przewyższał wzrostem i siłą wszystkich wokół. Gardził Izraelem, bo nie było wśród nich nikogo równie potężnego, kto mógłby mu dorównać. Szydził z nich, że ustawiają się do bitwy, jakby samo stawienie czoła Filistynom było głupotą. Zaproponował też, by całą wojnę rozstrzygnął ten pojedynek. Jeśli izraelski wojownik go pokona, Filistyni będą służyć Izraelowi; jeśli zaś Goliat zabije Izraelitę, Izrael będzie służył Filistynom.

Ta propozycja była jedynie przechwałką. Żaden naród nie zgodziłby się naprawdę zaryzykować wszystkiego w walce jednego człowieka, a strona Goliata nie dotrzymała tych warunków po jego śmierci. Gdy chełpił się: „Jestem Filistynem, a wy sługami Saula”, zdawał się uważać walkę z Izraelitą za coś niegodnego swojej pozycji, jakby władca zniżał się do starcia z niewolnikiem. Dawna parafraza aramejska podaje, że chwalił się zabiciem Chofniego i Pinchasa, niegodziwych synów Helego, oraz uprowadzeniem Arki, a mimo to Filistyni nigdy należycie go za to nie nagrodzili. Twierdził, że to dzięki jego zasługom Saul został królem, i wzywał, by teraz ktoś z ludzi Saula przyjął jego wyzwanie.

Izrael ogarnął strach. Saul i całe jego wojsko bardzo się zlękli (Pierwsza Księga Samuela 17:11). Lud prawdopodobnie nie byłby tak wstrząśnięty, gdyby najpierw nie zobaczył, że sam Saul stracił odwagę. Nie można oczekiwać śmiałości od ludzi, których przywódca jest tchórzliwy.

Wcześniej widzieliśmy, że kiedy Duch Pana zstąpił na Saula (Pierwsza Księga Samuela 11:6), nikt nie był odważniejszy ani bardziej gotowy stawić czoła Nachaszowi Ammonicie. Teraz jednak Duch Pana go opuścił, a groźby jednego Filistyna wystarczyły, by odebrać mu odwagę. Pokazuje to, jak bardzo człowiek zależy od Boga, gdy potrzebuje siły i męstwa.

A gdzie w tym czasie był Jonatan? Dlaczego nie wystąpił naprzód, skoro w poprzedniej wojnie tak dzielnie stawił czoła całemu wojsku Filistynów? Najprawdopodobniej Bóg nie pobudził go do tego zadania tak jak wcześniej. Nawet najlepsi i najodważniejsi są tacy, jakimi czyni ich Bóg. Jonatan musiał czekać, bo zaszczyt stawienia czoła Goliatowi był przeznaczony dla Dawida.

Wielkimi i dobrymi czynami kieruje Duch, jak chce. W tym czasie pobożni Izraelici boleli nad zerwaniem relacji między ich królem a Samuelem.