1 Księga Samuela 15:24 – znaczenie i zastosowanie

W końcu Saul przybiera pozę skruszonego, ale widać, że tylko odgrywa tę rolę. Zachowuje się tak, jakby żałował, lecz w jego sercu nie zachodzi prawdziwa przemiana. Jego skrucha jest powierzchowna i wymuszona, a biblijna relacja pokazuje, jak niewiele ma wspólnego z prawdziwą pokutą.

Po pierwsze, bardzo źle wyraził skruchę. Powoli uświadamiał sobie swój błąd i poczuł jego ciężar dopiero wtedy, gdy usłyszał, że utraci królestwo. To ostrzeżenie uderzyło w to, co było dla niego najważniejsze. Dopiero wtedy zaczął mięknąć i powiedział: „Zgrzeszyłem” (Pierwsza Księga Samuela 15:24). Nie było to szczere i otwarte wyznanie, lecz słowa wymuszone presją.

Widać kilka oznak, że jego skrucha była nieszczera, a nawet słabsza niż skrucha Achaba. Saul mówił tylko do Samuela i zdawał się przede wszystkim troszczyć o to, by zachować jego przychylność i dobre zdanie. Można odnieść wrażenie, że uczynił z Samuela niemal małego boga, bo opinia Samuela miała znaczenie dla ludu, a to właśnie Samuel wcześniej wyniósł Saula na króla. Saul ułożył też swoje wyznanie tak, by przypodobać się Samuelowi: „Zgrzeszyłem przeciwko Panu i przeciwko twojemu słowu” (Pierwsza Księga Samuela 15:24). Mówił tak, jakby Samuel zajmował miejsce Boga, choć jego słowo było jedynie przekazanym przez niego Bożym nakazem.

Saul prosił nawet Samuela o przebaczenie grzechu (Pierwsza Księga Samuela 15:25), jakby ktokolwiek poza Bogiem mógł odpuścić grzech. Ludzie wciąż łudzą się, że wystarczy pojednać się z kościołem lub duszpasterzami, odgrywając skruchę, choć w rzeczywistości nie pojednali się z Bogiem. Najżyczliwiej można założyć, że Saul uważał Samuela za swego rodzaju pośrednika i chciał, by jego prośba dotarła za jego pośrednictwem do Boga. Nawet wtedy było to jednak słabe i zagmatwane podejście.

Saul usprawiedliwiał się nawet w chwili wyznawania winy. To nigdy nie jest oznaką prawdziwej skruchy. Powiedział, że postąpił tak, bo bał się ludu i usłuchał jego głosu (Pierwsza Księga Samuela 15:24). Najpewniej jednak decyzja należała do niego, a nie do ludu. Nawet jeśli inni na niego naciskali, wcześniejsze wydarzenia pokazują, że potrafił nad nimi zapanować i wcale się ich naprawdę nie bał. Jego usprawiedliwienie było więc bezpodstawne. Grzesznicy często bronią się, mówiąc o swoich wewnętrznych odczuciach i obawach, bo innym trudno wykazać, że to nieprawda. Bóg jednak bada serce.

Przede wszystkim Saul chciał ocalić swój honor i utrzymać pozycję wśród ludu, by ludzie się od niego nie odwrócili i nie zaczęli nim gardzić. Dlatego tak usilnie nalegał, żeby Samuel wrócił z nim i uczestniczył w publicznym oddawaniu czci po zwycięstwie (Pierwsza Księga Samuela 15:25). Później chwycił Samuela za płaszcz, by nie pozwolić mu odejść (Pierwsza Księga Samuela 15:27). Nie dlatego, że cenił obecność Samuela, lecz dlatego, że bał się utracić poparcie ludu, gdyby Samuel go opuścił. Wielu ludzi zabiega o wsparcie pobożnych duszpasterzy i innych wierzących tylko dlatego, że poprawia to ich pozycję, choć w głębi serca wcale ich nie kochają.

Słowa Saula z Pierwszej Księgi Samuela 15:30 pokazują to samo: „Zgrzeszyłem, ale teraz okaż mi cześć przed moim ludem”. Nie tak mówi ktoś, kto naprawdę żałuje. Człowiek skruszony powinien być gotów znosić hańbę, bo wie, że na nią zasługuje. Prawdziwa skrucha wyraża się właśnie w gotowości, by wziąć hańbę na siebie. Taka obłuda jak u Saula jest jednak bardzo częsta. Wielu ludzi przekonanych o swoim grzechu troszczy się przede wszystkim o to, by zachować szacunek innych.

Saul niewiele zyskał na tych powierzchownych oznakach skruchy. Samuel powtórzył wyrok i nie dał mu żadnej nadziei, że zostanie cofnięty (Pierwsza Księga Samuela 15:26, 23). „Kto ukrywa swoje grzechy, nie ma powodzenia” (Księga Przysłów 28:13). Samuel odmówił wtedy powrotu z Saulem i odszedł (Pierwsza Księga Samuela 15:27). Początkowo uważał, że nie powinien wspierać człowieka odrzuconego przez Boga, zwłaszcza że publiczne dziękczynienie służyłoby raczej ambicjom Saula niż chwale Boga. Później jednak wrócił z nim (Pierwsza Księga Samuela 15:31), zapewne po namyśle, a być może z Bożego polecenia: aby zapobiec niepokojom wśród ludu albo wykonać wyrok na Agagu.

Samuel nadał też znaczenie gwałtownemu gestowi Saula. Gdy odchodził, Saul rozdarł jego płaszcz, próbując go zatrzymać (Pierwsza Księga Samuela 15:27). Saul chciał jedynie powstrzymać Samuela, lecz prorok odczytał ten gest w głębszy sposób. Oświadczył, że rozdarcie płaszcza zapowiada odebranie królestwa Saulowi i przekazanie go lepszemu człowiekowi, Dawidowi (Pierwsza Księga Samuela 15:28). Później Dawid odciął skraj płaszcza Saula (Pierwsza Księga Samuela 24:4), a Saul powiedział wtedy: „Wiem, że na pewno zostaniesz królem” (Pierwsza Księga Samuela 24:20). Być może przypomniał sobie wcześniejszy znak i rozdarty płaszcz Samuela.

Samuel potwierdził też wyrok uroczystym oświadczeniem, że nie da się go cofnąć (Pierwsza Księga Samuela 15:29). „Moc Izraela” oznacza Tego, który jest źródłem siły Izraela, niezmiennego Boga. Niektórzy tłumaczą to określenie jako „Wiekuisty” albo „Zwycięski”, ale sens pozostaje ten sam: Bóg nie kłamie i w tej sprawie nie zmieni zdania. Postanowił odsunąć Saula i nie cofnie tej decyzji. Bóg nie jest podobny do ludzi. Ludzie zmieniają zdanie z powodu swojej słabości i niepewności albo dlatego, że zaskakują ich wydarzenia, których nie przewidzieli. Bóg taki nie jest. Możliwość zmiany decyzji przez Boga pozostawała przed Saulem zakryta, a sam Saul nie dostrzegał, by mogło dojść do jej cofnięcia.