1 Księga Samuela 15:1 – znaczenie i zastosowanie

Samuel, przemawiając w imieniu Boga, uroczyście wzywa Saula do posłuszeństwa i jasno pokazuje, że Bóg poddaje go teraz próbie w jednej konkretnej sprawie: sprawdzi, czy Saul będzie posłuszny, czy nie (1 Księga Samuela 15:1). To sprawia, że późniejsze nieposłuszeństwo Saula jest jeszcze cięższe, bo sprawę przedstawiono mu tak jasno. Samuel przypomina mu, co Bóg już dla niego uczynił: „Pan posłał mnie, abym namaścił cię na króla”. Bóg dał Saulowi władzę, powinien więc używać jej dla Boga. Bóg go wywyższył, a teraz Saul powinien starać się oddawać Bogu cześć. Bóg ustanowił go królem nad Izraelem, więc Saul ma teraz bronić sprawy Izraela i pomścić krzywdy wyrządzone Izraelowi. Został postawiony nad ludem Boga, ale nadal podlega władzy Boga Izraela.

Samuel przypomina też ogólną zasadę, która z tego wynika: Saul ma wykonać wszystko, co Bóg nakazuje. „Teraz słuchaj głosu Pana”. Dobroć Boga wobec nas nakłada na nas poważny obowiązek posłuszeństwa. To właśnie powinniśmy Mu oddać (Księga Psalmów 116:12).

Następnie Samuel powierza Saulowi konkretne zadanie, w którym ten ma wykazać się większym posłuszeństwem niż dotąd. Samuel przemawia z pełnym autorytetem Boga: „Tak mówi Pan Zastępów”, czyli Pan, który rozkazuje wszystkim wojskom, także wojskom Izraela. Podaje też powód tego nakazu, aby jego surowość nie wydawała się arbitralna: „Pamiętam, co Amalek uczynił Izraelowi” (1 Księga Samuela 15:2). Bóg od dawna miał sprawę przeciw Amalekitom z powodu ich napaści na Izraela, gdy ten wychodził z Egiptu. Historię tę opisuje Księga Wyjścia 17:8 i następne wersety, a Księga Powtórzonego Prawa 25:18 jeszcze wyraźniej ukazuje ich winę. Uderzyli w tylną straż Izraelitów, atakując słabych i tych, którzy zostali w tyle, i nie bali się Boga.

Bóg przysiągł wtedy, że będzie prowadził wojnę z Amalekiem z pokolenia na pokolenie i że pewnego dnia wymaże jego imię. To właśnie zadanie Saul ma teraz wykonać (1 Księga Samuela 15:3). Ma wyruszyć i uderzyć na Amaleka, bo Izrael jest już silny, a wina Amaleka dopełniła się. Saul otrzymuje rozkaz, by całkowicie zniszczyć ten naród skazany na zagładę. Ma zabić wszystkich: mężczyzn i kobiety, dzieci i niemowlęta, nie oszczędzając nikogo ze współczucia. Ma też zniszczyć ich zwierzęta: woły, owce, wielbłądy i osły, nie oszczędzając ich z chciwości.

Można z tego wyciągnąć kilka wniosków. Krzywdy wyrządzone ludowi Boga nie pozostaną bez rozliczenia, zwłaszcza gdy lud ten jest atakowany podczas wyjścia z Egiptu. Bóg często długo zwleka z sądem nad tymi, którzy są przeznaczeni na zagładę. Choć jednak zwleka, nie będzie zwlekał bez końca. W końcu nadejdzie chwila odpłaty za krzywdy Izraela. Boża sprawiedliwość może działać powoli, ale zawsze dosięga celu. Często im dłużej odwleka się sąd, tym surowszy jest on, gdy wreszcie przychodzi. Bóg wybiera też odpowiednią osobę do wykonania zadania. Była to krwawa praca, dlatego Saul, człowiek twardy i surowy, nadawał się do niej.

Saul zbiera więc wojsko i rusza przeciw Amalekowi. Wystawia bardzo liczną armię: dwieście tysięcy piechurów (1 Księga Samuela 15:4). Kiedy wyruszył przeciw Filistynom, a niebezpieczeństwo było wielkie, pozostało z nim tylko sześciuset ludzi (1 Księga Samuela 13:15). Teraz jednak, gdy atakuje Amaleka na bezpośredni rozkaz z nieba i jest pewien zwycięstwa, może powołać tysiące żołnierzy więcej. Tym razem udział Judy nie był jednak dość liczny, by stanowić dla niej powód do chluby, niezależnie od przyczyny. Jej liczebność była haniebnie mała: zaledwie dziesięć tysięcy, podczas gdy pozostałe pokolenia, poza Lewim, wystawiły dwieście tysięcy ludzi. Dzień chwały Judy miał dopiero nadejść.

Saul policzył wojsko w Telajim, którego nazwa znaczy „jagnięta”. Starołacińska wersja rozumiała ten tekst tak, jakby Saul liczył żołnierzy jak jagnięta, a przekład chaldejski uznawał, że liczył ich według baranków paschalnych. W późniejszej praktyce żydowskiej na jednego baranka przypadało dziesięciu mężczyzn. Saul poprowadził potem wojsko pod główne miasto Amaleka (1 Księga Samuela 15:5), licząc na to, że wyciągnie Amalekitów do bitwy.

Życzliwie ostrzegł też Kenitów, ród związany z Jetrą, teściem Mojżesza, by oddzielili się od Amalekitów, wśród których mieszkali, zanim spadnie na nich sąd (1 Księga Samuela 15:6). Było to roztropne i zgodne z wolą Boga, a być może Saul postępował tu zgodnie ze wskazówkami Samuela. Kenici prowadzili koczowniczy tryb życia i mieszkali w namiotach, więc łatwo mogli przenieść się z miejsca na miejsce. Wielu z nich mieszkało wtedy wśród Amalekitów. Choć żyli w namiotach, mieli pewne naturalne schronienie, bo osiedlili się wśród skalistych terenów. Balaam przepowiedział, że także oni pewnego dnia zostaną wyniszczeni (Księga Liczb 24:21–22), ale Saul nie miał ich teraz niszczyć.

Saul najpierw przypomina o dobroci, jaką ich przodkowie okazali Izraelowi podczas wyjścia z Egiptu. Jetro i jego rodzina bardzo pomagali Izraelitom na pustyni, niemal jakby byli ich oczami, a Bóg pamiętał o tej życzliwości jeszcze długo później. W ten sposób dobry człowiek może pozostawić błogosławieństwo swoim dzieciom i wnukom. Ci, którzy przychodzą po nas, mogą korzystać z owoców naszych dobrych czynów, gdy nas już nie będzie. Bóg nie zapomina o życzliwości okazanej Jego ludowi. Zostanie ona wspomniana przynajmniej w dniu ostatecznym i nagrodzona przy zmartwychwstaniu sprawiedliwych: „Byłem głodny, a daliście Mi jeść”. To, że Bóg pamięta o życzliwości Kenitów, a jednocześnie karze okrucieństwo Amalekitów, ukazuje sprawiedliwość Jego sądu. Skoro Bóg może przekazywać błogosławieństwo z pokolenia na pokolenie, może też przekazywać w ten sposób sąd. Tak bardzo staje po stronie swojego ludu, że błogosławi tym, którzy mu błogosławią, a przeklina tych, którzy go przeklinają (Księga Liczb 24:9; Księga Rodzaju 12:3). Ludzie mogą nie być w stanie sami odpłacić za dobro ani ukarać za wyrządzone krzywdy, ale Bóg uczyni jedno i drugie.

Saul poleca następnie Kenitom, by odeszli od Amalekitów: „Idźcie, odejdźcie, wyjdźcie spośród nich”. Gdy zbliża się niszczący sąd Boga, troszczy się On o oddzielenie tego, co cenne, od tego, co bezwartościowe, i o ukrycie pokornych mieszkańców ziemi w dniu swojego gniewu. Niebezpiecznie jest znaleźć się wśród wrogów Boga. Naszym obowiązkiem i dobrem jest także wyjść spośród nich, aby nie uczestniczyć w ich grzechach i plagach (Apokalipsa św. Jana 18:4). Żydzi mają takie powiedzenie: „Biada niegodziwemu człowiekowi i biada jego sąsiadowi”.

Saul pokonuje następnie Amalekitów. Było to raczej wykonanie wyroku na skazanych niż zwykła wojna między równorzędnymi przeciwnikami.

Sprawa nie powinna budzić wątpliwości, bo nakaz był sprawiedliwy, a rozkaz jasny. Saul uderzył na Amalekitów i doszczętnie ich zniszczył (1 Księga Samuela 15:7–8). W ten sposób lud Amaleka wreszcie zapłacił za grzech swoich przodków. Czasem Bóg rozlicza rodzinę lub naród z dawnych win. Amalekici byli bałwochwalcami i popełnili wiele innych grzechów, więc sami zasługiwali na gniew Boga. Gdy jednak Bóg sprowadził na nich sąd, wskazał wcześniejszą krzywdę wyrządzoną Izraelowi jako główny powód swojej sprawy przeciw nim. Panie, Twoje sądy są niezgłębione i przekraczają nasze pojmowanie, a jednak Twoja sprawiedliwość jest jasna.

Saul wykonał jednak rozkaz tylko częściowo (1 Księga Samuela 15:9). Oszczędził Agaga, króla Amalekitów, prawdopodobnie dlatego, że Agag był królem tak jak on, a być może również w nadziei na bogaty okup. Ocalił też najlepsze sztuki bydła, niszcząc jedynie zwierzęta bezwartościowe. Można przypuszczać, że wielu ludzi zdołało uciec i zabrało swój dobytek do innych krajów, dlatego Amalekici pojawiają się w Biblii także później. Saul nie mógł temu zapobiec. Jego winą było to, że nie zniszczył tych, którzy byli w jego zasięgu i pod jego władzą.

To, co zniszczono, zostało w pewnym sensie oddane Bożej sprawiedliwości, bo pomsta należy do Niego. Saul uznawał podarte, chore, kulawe i słabe zwierzęta za dość dobre dla Boga, a najlepsze zachowywał dla swoich pól i stołu. W gruncie rzeczy oddawał więc większą cześć sobie niż Bogu.