1 Księga Samuela 14:24 – znaczenie i zastosowanie

Widzimy tu, jak wielkie było utrapienie Izraelitów nawet w dniu zwycięstwa. Nawet w najlepszych chwilach coś może pójść źle. Wiele dobrych przedsięwzięć napotyka trudności, choć wydaje się, że odnosi największy sukces, ponieważ ci, którzy je prowadzą, postępują niewłaściwie.

Saul zakazał ludowi pod groźbą przekleństwa spożywania tego dnia jakiegokolwiek pokarmu (Pierwsza Księga Samuela 14:24). Można przypuszczać, po pierwsze, że jako król miał prawo nałożyć takie ograniczenie na swoich żołnierzy i poprzeć je przekleństwem, a oni się podporządkowali. Bóg nawet przez los wskazał, że Jonatan dotknął tego, co objęto zakazem, choć uczynił to nieświadomie. Z tego powodu w tamtej chwili nie można było zwrócić się do Boga z pytaniem. Po drugie, Saul prawdopodobnie kierował się dobrymi intencjami. Mógł się obawiać, że lud, który wcześniej otrzymywał skąpe porcje, znajdzie obfitość jedzenia w opuszczonym obozie Filistynów, naje się do syta, straci czas i nie będzie już zdolny do dalszej walki tego dnia.

Mimo to rozkaz był źle przemyślany i bardzo nierozważny. Jeśli pozwalał oszczędzić czas, odbywało się to kosztem sił, a pościg wymagał siły. Był też surowy i przykry dla ludu. Traktował ludzi gorzej niż wołu, któremu nie zawiązuje się pyska, gdy młóci zboże. Zakaz ucztowania byłby rozsądny, ale zabronienie głodnym choćby spróbowania jedzenia było okrutne. Niewłaściwe było również egzekwowanie zakazu przez przekleństwo i przysięgę. Czy Saul nie mógł zastosować łagodniejszej kary, aby utrzymać dyscyplinę w wojsku? Śmierć byłaby karą nieproporcjonalną do takiego przewinienia, zwłaszcza jeśli miałaby jej towarzyszyć klątwa. Przywódcy mogą upominać i karcić, ale nie powinni przeklinać tych, którzy są pod ich władzą. Nasza zasada brzmi: błogosławcie, a nie przeklinajcie. Gdy Dawid mówi o wrogu, który lubił przeklinać, mógł mieć na myśli Saula (Księga Psalmów 109:17–18).

Lud usłuchał Saula, lecz jego rozkaz przyniósł nieszczęście. Żołnierze cierpieli, bo podczas pościgu za wrogiem trafili na las pełen dzikiego miodu. Miód spływał z drzew na ziemię, prawdopodobnie dlatego, że uciekający Filistyni rozbili plastry, by szybko się posilić, i zostawili płynący miód. Kanaan był ziemią opływającą mlekiem i miodem, a to jest jeden z przykładów tej obfitości. Izraelici mogli czerpać miód ze skały, nawet z twardej skały (Księga Powtórzonego Prawa 32:13), lecz z obawy przed przekleństwem nie odważyli się go nawet spróbować (Pierwsza Księga Samuela 14:25–26). Na miano Izraelitów zasługują ci, którzy potrafią odmówić sobie tego, czego pragną, gdy pokusa jest silna, a przyjemności zmysłowe kuszą, ponieważ boją się grzechu i przekleństwa i nie chcą, by ich stół stał się dla nich pułapką. Nigdy nie powinniśmy jeść bez rozwagi, a tym bardziej ucztować bez umiaru.

Jonatan nieświadomie ściągnął na siebie przekleństwo. Nie słyszał o rozkazie, ponieważ po odważnym przełamaniu linii wroga nadal brał udział w pościgu. Można było rozsądnie uznać, że rozkaz go nie dotyczy, skoro był nieobecny i wykonywał tak ważne zadanie. Wygląda jednak na to, że wszyscy zakładali, a sam Jonatan później temu nie zaprzeczył, że zakaz obejmował również jego, mimo że był nieobecny podczas tak ważnej wyprawy. Nieświadomy zagrożenia, nabrał końcem laski kawałek plastra miodu i zjadł go (Pierwsza Księga Samuela 14:27). Od razu poczuł się znacznie lepiej. Jego oczy, które z głodu i osłabienia zaczynały przygasać, rozjaśniły się. Odzyskał pogodny wygląd, co inni mogli zauważyć (Pierwsza Księga Samuela 14:29): „Zobaczcie, jak rozjaśniły mi się oczy”. Nie widział w tym nic złego i niczego się nie obawiał, dopóki jeden z ludzi nie powiedział mu o rozkazie. Wtedy znalazł się w pułapce. Nieraz lekkomyślność nieuważnego ojca przysparzała dobremu synowi kłopotów — i to na różne sposoby. Jonatan utracił koronę, do której dziedziczenia był przeznaczony, wskutek głupoty ojca, co mogło zapowiadać dalszy bieg wydarzeń.

Żołnierze słabli też podczas pościgu za Filistynami. Jonatan przewidywał, że tak się stanie. Bez jedzenia opadną z sił i stracą energię do walki. Tak właśnie zbudowane jest nasze ciało. Szybko staje się niezdolne do pracy, jeśli nie otrzymuje regularnego pokarmu. Nie da się wykonywać codziennej pracy bez powszedniego chleba, którego nasz Ojciec w niebie łaskawie nam udziela. Chleb krzepi ludzkie serce. Jonatan słusznie powiedział, że gdyby lud mógł najeść się do syta, klęska Filistynów byłaby znacznie większa (Pierwsza Księga Samuela 14:30). Tymczasem żołnierze byli bardzo osłabieni i zmęczeni, jak podaje przekład chaldejski, i zaczęli bardziej myśleć o jedzeniu niż o walce.

Najgorsze skutki pojawiły się wieczorem, gdy zakaz przestał obowiązywać. Ludzie rzucili się wtedy na jedzenie tak łapczywie, że spożywali mięso razem z krwią, wprost łamiąc Boże prawo (Pierwsza Księga Samuela 14:32). Mówi się, że po dwóch posiłkach, które człowiek opuścił z głodu, przy trzecim staje się żarłokiem. Tak właśnie stało się tutaj. Nie chcieli poczekać, aż zwierzęta zostaną prawidłowo zabite. Zamiast powiesić je, jak zwykle, by krew mogła spłynąć, zabijali je na ziemi. Nie czekali również, aż mięso będzie dobrze ugotowane: rzucali się na nie, gdy było dopiero na wpół ugotowane lub upieczone (Pierwsza Księga Samuela 14:32). Gdy Saul się o tym dowiedział, zganił lud za grzech (Pierwsza Księga Samuela 14:33): „Zgrzeszyliście”. Nie dostrzegł jednak, jak powinien, że sam częściowo odpowiada za to, iż lud Boży zgrzeszył. Aby położyć kres temu zamieszaniu, kazał położyć przed sobą wielki kamień. Polecił wszystkim, którzy mieli zwierzęta na własny użytek, przyprowadzić je tam i zabić na kamieniu pod jego okiem (Pierwsza Księga Samuela 14:33). Ludzie tak zrobili (Pierwsza Księga Samuela 14:34). Łatwo było nimi kierować i naprawić ich postępowanie, gdy władca należycie wykonywał swoje obowiązki. Gdyby przywódcy używali swojej władzy tak, jak należy, ludzi można by kształtować łatwiej, niż często się wydaje.

Przy tej okazji Saul zbudował ołtarz (Pierwsza Księga Samuela 14:35), być może po to, by podziękować Bogu za zwycięstwo albo złożyć ofiarę za grzech popełniony przez lud. Był to pierwszy ołtarz, który zbudował. Być może widok wielkiego kamienia, na którym zabijano zwierzęta, podsunął mu myśl, by uczynić z niego ołtarz. Saul odwracał się od Boga, a jednak zaczął teraz budować ołtarze, jak wielu innych, którzy okazują gorliwość w zachowywaniu religijnych form, zapierając się ich mocy. Zobacz Księgę Ozeasza 8:14. Niektórzy odczytują ten fragment tak, że Saul dopiero zaczął budować ołtarz i położył pierwszy kamień, ale tak bardzo spieszył się, by dalej ścigać wroga i dopełnić zwycięstwa, że nie mógł zostać, by dokończyć budowę.