1 Księga Samuela 12:1 – znaczenie i zastosowanie

Samuel rozpoczyna od krótkiego przypomnienia niedawnej zmiany władzy i obecnej sytuacji. To wprowadzenie do tego, co zamierza powiedzieć dalej (Pierwsza Księga Samuela 12:1; Pierwsza Księga Samuela 12:2). Przypomina, że służył ludowi przez całe życie. Od dzieciństwa był pośród niego jak przewodnik i pasterz prowadzący swoją trzodę (Księga Psalmów 80:1). Zaczął służyć, gdy był jeszcze młody, skoro tylko Bóg obdarzył go prorockim poznaniem, i trwał w tej służbie aż do starości.

Teraz mówi wprost, że jest stary i siwy. Odrzucenie go przez lud staje się przez to jeszcze bardziej krzywdzące, ale wiek sprawia też, że łatwiej mu ustąpić, bo ciężar sprawowania władzy stał się dla niego uciążliwy. Jego wiek powinien nadać jego słowom większą wagę, ponieważ z upływem lat przychodzi mądrość, a starszym przywódcom i sługom należy się szczególny szacunek. Samuel daje też do zrozumienia, że może nie mieć już wielu okazji, by do nich przemawiać, dlatego powinni teraz uważnie go wysłuchać.

Następnie mówi o swoich synach. „Są pośród was” — to znaczy, że nadal tu są i można pociągnąć ich do odpowiedzialności, jeśli dopuścili się czegoś złego. Nie uciekli po zmianie przywództwa. Podlegają władzy Saula tak jak wszyscy inni, więc jeśli ktoś ma przeciwko nim uzasadniony zarzut, powinien przedstawić go zgodnie z prawem, a w razie potrzeby domagać się kary i naprawienia szkody.

Samuel przypomina też, że zgodził się na ich prośbę o króla (Pierwsza Księga Samuela 12:1). Wysłuchał ludu i spełnił jego żądanie, choć oznaczało to odsunięcie siebie i swojej rodziny. Teraz prosi, by w zamian wysłuchali jego. Zmiana władzy dokonała się już w pełni: król stanął przed nimi publicznie i był gotów zajmować się sprawami państwa (Pierwsza Księga Samuela 12:2). Skoro wybrali ustrój podobny do tego, jaki miały inne narody, i odsunęli bezpośrednie panowanie Boga, muszą uważać, by nie naśladować tych narodów także w sprawach wiary i nie porzucić oddawania czci Bogu.

Potem Samuel uroczyście zapewnia o swojej uczciwości w sprawowaniu urzędu (Pierwsza Księga Samuela 12:3). „Wystąpcie przeciwko mnie jako świadkowie” — mówi. Pytając: „Czyjego wołu zabrałem?”, chce pokazać, że lud skrzywdził go, odsuwając na bok, bo nie potrafił wskazać żadnego błędu w jego rządach. Jedynym zarzutem mogło być to, że jego władza była zbyt łagodna i nie obciążała ludzi wielkimi kosztami. Samuel chce również bronić swojego imienia, bo ci, którzy dowiedzą się o jego odrzuceniu, mogą uznać, że dopuścił się czegoś złego. Ważne jest, by pozostało jasne, że nie usunięto go za niewłaściwe postępowanie, lecz po to, by zadowolić niespokojny lud, który nie prosił o lepszego władcę, tylko o wyższego.

To wezwanie służy również za przykład człowiekowi, który ma go zastąpić. Samuel chce, by jego następca uczył się z jego postępowania i sprawował władzę równie sprawiedliwie i uczciwie. Zamierza też pod koniec przemowy upomnieć lud. Dlatego najpierw sam oczyszcza się z zarzutów, bo każdy, kto chce z przekonaniem napominać innych, powinien upewnić się, że sam postępuje nienagannie.

W swoim wystąpieniu Samuel zaprzecza trzem rodzajom nadużyć. Po pierwsze, nigdy nie zabrał niczego, co do niego nie należało, ani wołu, ani osła. Nie zagarniał zwierząt jako podatku, kary ani rekompensaty za utracone mienie, nie korzystał też z czyjejś pracy bez zapłaty. Po drugie, nigdy nikogo nie oszukał ani nie skrzywdził tych, którzy podlegali jego władzy. Po trzecie, nie przyjmował łapówek i nie pozwalał, by osobiste względy wypaczały jego osąd.

Następnie wzywa do złożenia świadectwa tych, którzy go odsunęli. „Oto jestem” — mówi. „Wystąpcie przeciwko mnie jako świadkowie, jeśli macie mi coś do zarzucenia, przed Panem i królem, właściwymi sędziami”. W ten sposób oddaje też szacunek Saulowi, uznając, że gdyby dopuścił się czegoś złego, odpowiadałby przed nowym królem.

Wynik tego wystąpienia przynosi Samuelowi zaszczyt. Nie oczekiwał, że lud będzie go chwalił przy rozstaniu, choć na pochwały zasłużył. Nie przypomina więc im o dobru, które im wyświadczył i za które powinni mu podziękować. Prosi jedynie o sprawiedliwe osądzenie, a oni przyznają mu rację. Zgadzają się, że nie rządził nimi surowo ani nie wykorzystywał swojej władzy, by ich krzywdzić. Potwierdzają też, że nie powiększał ich ciężarów, zabierając cokolwiek na własne utrzymanie. Samuel, podobnie jak Nehemiasz, który nie korzystał z należnego namiestnikowi przydziału żywności (Księga Nehemiasza 5:18), postępował sprawiedliwie i hojnie. Nie pożądał niczyjego srebra, złota ani odzienia (Dzieje Apostolskie 20:33).

To publiczne świadectwo uczciwości Samuela zostało zachowane na jego chwałę (Pierwsza Księga Samuela 12:5). Świadkiem jest Pan, który bada serce, a także Jego pomazaniec, który ocenia czyny widoczne dla ludzi. Lud również potwierdza: „On jest świadkiem”. Świadomość, że sąsiedzi, a zwłaszcza własne sumienie, poświadczają uczciwe życie w miejscu, które zostało nam powierzone, przynosi pociechę, gdy inni okazują nam brak szacunku. Demetriusz jest człowiekiem szczęśliwym, bo ma dobre świadectwo od wszystkich i od samej prawdy (Trzeci List Jana 1:12).