1 List Piotra 4:15 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset zaczyna się od ostrzeżenia. Piotr nie chce, by wierni cierpieli z powodu własnych czynów, dlatego wylicza cztery postacie: zabójcę, złodzieja, złoczyńcę i człowieka, który wtrąca się w cudze sprawy. Każda z nich rani innych, a w końcu także tego, kto tak postępuje. Ból, który przychodzi po złym wyborze, bywa wtedy szczególnie ciężki, bo nie ma w nim niczego, co można by oddać Bogu z czystym sumieniem. Warto zauważyć, czego ten fragment nie mówi. Nie twierdzi, że każde trudne doświadczenie jest karą. W 1 Liście Piotra 4:16 ten sam autor pisze o cierpieniu jako chrześcijanina, z którym nie trzeba się wstydzić, a nawet o wychwalaniu Boga w tym imieniu. Jedno i drugie może boleć, ale korzenie tych dwóch dróg są inne. Gdy człowiek niesie ciężar wynikający z wierności, jego wiara może nadać bólowi sens, który wykracza poza samo cierpienie. Ten werset zostawia też miejsce na pytanie o granicę między odpowiedzialnością a niesprawiedliwością. Nie każda krzywda, którą człowiek przeżywa, pochodzi z jego winy, i nie każda wina wymaga pokuty w cierpieniu. Piotr uczy rozróżniać, skąd wzięło się cierpienie, a nie oceniać ludzi po samym bólu.

Werset 15 wyznacza granicę ważną dla całego fragmentu: nie każde cierpienie jest świadectwem wierności Chrystusowi. Piotr wymienia czyny, za które człowiek ponosi konsekwencje własnego zła: zabójstwo, kradzież i inne przestępstwa. Dodaje do nich „niepowołanego nadzorcę cudzych dóbr” — określenie, które w tym wyliczeniu wskazuje na wtrącanie się w sprawy innych, a nie na zwykłą troskę o bliźniego. Kontekst pokazuje drugą stronę tego rozróżnienia. W 1 Liście Piotra 4:12–16 wspólnota ma nie dziwić się prześladowaniom związanym z imieniem Chrystusa, a cierpiący jako chrześcijanin nie powinien się wstydzić. Nie chodzi więc o uznanie każdego oskarżenia za niesprawiedliwe ani o nadanie cierpieniu automatycznie religijnego znaczenia. Przyczyna ma znaczenie. To rozróżnienie chroni przed pomyleniem odwagi z uporem i świadectwa z usprawiedliwianiem własnych czynów. Kto ponosi skutki krzywdzenia innych albo przekraczania cudzych granic, nie cierpi z tego powodu, że pozostaje wierny Bogu. Piotr nie umniejsza realności prześladowań; przypomina, że wierność Chrystusowi nie zwalnia z odpowiedzialności za własne postępowanie.

Apostoł Piotr pisze do wspólnot, które znoszą niechęć i pogardę z powodu wiary. W 1 Liście Piotra 4:15 wymienia cztery postacie: zabójcę, złodzieja, złoczyńcę i kogoś, kto wtrąca się w cudze sprawy. „Niech jednak nikt z was nie cierpi jako zabójca albo złodziej, albo złoczyńca, albo jako niepowołany nadzorca cudzych dóbr!” Wszystkie te postawy łączy jedno: cierpienie, które człowiek sprowadza na siebie własnym postępowaniem. Warto zauważyć, jak ten werset stoi obok słów z 1 Listu Piotra 4:16, gdzie cierpienie jako chrześcijanin nie ma być powodem wstydu. Przyczyna bólu ma więc znaczenie. Ten sam ból może być ceną wierności albo skutkiem winy, i nie wolno ich mylić. Na co dzień ta granica przebiega przez zwykłe wybory. Pracownik, który bierze z firmy drobiazgi, albo ktoś, kto zarządza cudzymi pieniędzmi i ulega pokusie, może obwiniać okoliczności, ale kłopoty wynikają z jego decyzji. Uczciwość nie zapewnia spokoju od każdej przykrości, lecz oddziela cierpienie za dobro od cierpienia za winę. Wiara nie zwalnia więc z odpowiedzialności za ręce, język i pieniądze. Niewinny może cierpieć z powodu imienia Chrystusa, a jednocześnie wszystko, co czyni, musi być prawe. Wtedy jego cierpienie nie miesza się z winą.

W 1 Liście Piotra 4:15 cierpienie nie zostaje przedstawione jako dobro samo w sobie. Piotr wyraźnie odróżnia ból znoszony z powodu przynależności do Chrystusa od cierpienia, które wynika z krzywdzenia innych, kradzieży czy wtrącania się w cudze sprawy. Sama trudność nie czyni człowieka świadkiem wiary. W sąsiednich wersetach apostoł mówi o złorzeczeniu z powodu imienia Chrystusa, a potem o cierpieniu chrześcijanina, który nie powinien się wstydzić, lecz oddawać życie wiernemu Stwórcy, dobrze czyniąc. W tym świetle werset 15 chroni ważne rozróżnienie: nie każdy sprzeciw jest prześladowaniem za wierność Bogu. Czasem jest skutkiem własnego postępowania i wymaga uznania prawdy o wyrządzonej krzywdzie. Obrazem może być próg, przy którym trzeba uczciwie rozpoznać, co się za nim zostawia: krzywdę zadaną drugiemu czy wstyd narzucony za dobro. Piotr nie obiecuje, że dobre życie oszczędzi cierpienia. Wskazuje jednak, że jego źródło ma znaczenie. Chrześcijańska nadzieja nie wybiela zła; kieruje ku wierności, która potrafi czynić dobro także pośród trudności.