1 List Jana 4:8 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki werset brzmi prosto, a jednak mieści w sobie bardzo wiele. Autor Pierwszego Listu Jana nie mówi tu o wiedzy, którą można zdobyć i odłożyć na półkę. Mówi o znajomości, która rodzi się z bliskości, a w tym liście bliskość ma kształt miłości. Kto nie miłuje, nie zna Boga, bo Bóg jest miłością. Zdanie to nie opisuje jedynie uczuć, które przychodzą i odchodzą. Miłość nie jest w nim jedną z cech Boga obok innych, lecz tym, czym On jest. Dlatego w 1 Liście Jana 4:7 czytamy, że miłość pochodzi od Boga, a każdy, kto miłuje, narodził się z Boga i zna Boga. Ten tok myśli wyznacza kierunek: człowiek nie dochodzi do Boga przez doskonałe uczucia, lecz zostaje włączony w miłość, która od Niego wychodzi. Ktoś, kto w sobie czuje chłód, zmęczenie albo zwykłą niemoc w okazywaniu ciepła, może odczytać ten werset jako wyrok. Tymczasem w 1 Liście Jana 4:9 i 4:10 to Bóg pierwszy umiłował i posłał swojego Syna, a nie człowiek pierwszy wykonał ruch ku Bogu. Nawet wtedy, gdy serce jest suche, pozostaje w miłości, której samo nie wytworzyło. Być może właśnie to najmocniej przypomina, że znajomość Boga zawsze zaczyna się od Jego miłości.

„Kto nie miłuje, nie zna Boga, bo Bóg jest miłością” łączy poznanie Boga z widocznym sposobem życia. Jan nie przedstawia miłości jako dodatku do wiary ani jako samego ciepłego uczucia. W sąsiednich wersetach wzywa do wzajemnej miłości, a zarazem mówi o rozpoznawaniu prawdy o Jezusie. Wiara i miłość nie są więc konkurencyjnymi kryteriami: poznanie Boga obejmuje zarówno uznanie, kim jest Jezus, jak i życie kształtowane przez Bożą miłość. „Bóg jest miłością” nie znaczy, że każde ludzkie wyobrażenie o miłości można uznać za Boże. Jan pokazuje jej miarę konkretnie: Bóg pierwszy umiłował ludzi i posłał Syna, aby mieli przez Niego życie. Miłość chrześcijańska czerpie z tego daru; nie jest sposobem zasłużenia na Bożą przychylność. Dlatego brak miłości nie jest drobną wadą charakteru, którą da się oddzielić od relacji z Bogiem. Ujawnia sprzeczność między wyznaniem wiary a jej owocem: ktoś może mówić o Bogu, a zarazem odmawiać drugiemu troski czy przebaczenia. Werset nie mierzy doskonałości bezbłędnym zachowaniem, lecz wskazuje, że poznanie Boga powinno stawać się rozpoznawalne w miłości.

Pierwszy List Jana 4:8 jest krótki, a jego znaczenie sięga bardzo daleko. Najpierw pada zdanie o tym, kto nie miłuje, a dopiero potem stwierdzenie o Bogu. Jan nie opisuje Boga długą listą cech. Mówi jednym zdaniem, czym On jest: „Kto nie miłuje, nie zna Boga, bo Bóg jest miłością”. Z tego wynika prosta prawda o życiu z Bogiem. Znajomość Boga nie sprawdza się w tym, ile ktoś wie o Bogu, lecz w tym, jak kocha. Można znać na pamięć wszystkie wyznania wiary i mimo to codziennie mówić do najbliższych ostro i z góry. Taka osoba może poprawnie wyjaśniać doktrynę, a jej postępowanie pokazuje, że nie zna Boga tak, jak opisuje to Jan. Autor listu nie pisze tego, by kogokolwiek oskarżać. Chce wskazać, gdzie szukać prawdziwego sprawdzianu wiary. Zdanie „Bóg jest miłością” ma też drugą stronę. Miłość nie jest tylko jedną z Bożych cech obok sprawiedliwości czy mocy. Wszystko, co Bóg czyni wobec ludzi, ma w niej swoje źródło. Dlatego miłość w relacjach z innymi nie jest dodatkiem do wiary, lecz jej naturalnym owocem. Werset nie wyjaśnia, jak ta miłość ma wyglądać w każdym domu, w każdej pracy i w każdej wspólnocie. Mówi jednak wyraźnie, że poznanie Boga i miłość nie mogą być od siebie oddzielone.

„Kto nie miłuje, nie zna Boga, bo Bóg jest miłością”. Jan nie opisuje tu Boga jako jednej z wielu istot, które potrafią kochać. Mówi, że miłość należy do samej prawdy o Bogu. Dlatego poznanie Go nie pozostaje wyłącznie myślą ani wyznaniem wiary: staje się widoczne w sposobie, w jaki człowiek traktuje drugiego. W tym rozdziale miłość nie jest oderwanym ideałem. Jej miarą jest Bóg, który posłał Syna, aby ludzie mieli życie dzięki Niemu. To miłość pierwsza, otrzymana, zanim człowiek zdołał na nią odpowiedzieć. Wzajemne miłowanie nie kupuje więc Bożej przychylności; jest owocem spotkania z Jego darem. Może przybierać cichą postać: cierpliwości wobec kogoś, kto nie może się odwdzięczyć, uczciwości, która nie wykorzystuje cudzej słabości, albo pojednania, które nie udaje, że krzywda nie miała miejsca. Takie gesty nie wyczerpują miłości Boga, ale świadczą o Jego obecności między ludźmi. Boga nikt nigdy nie oglądał, pisze Jan. A jednak Jego miłość może stać się dostrzegalna w życiu wspólnoty: jak światło, które nie należy do samego okna, lecz przez nie pada.