1 List Jana 4:19 – znaczenie i zastosowanie

Werset „My miłujemy Boga, ponieważ Bóg sam pierwszy nas umiłował” (Pierwszy List Jana 4:19) mówi o tym, skąd bierze się miłość człowieka do Boga. Jan nie zaczyna od naszego wysiłku ani od naszej doskonałości, lecz od Bożego ruchu, który wyprzedza każdą odpowiedź. To, co w nas odpowiada na miłość, jest echem czegoś, co zostało powiedziane wcześniej. Ta kolejność ma znaczenie dla serca, które czuje, że kocha za mało albo że jego uczucia są chwiejne. Jan nie stawia przed czytelnikiem żądania, by najpierw zdobyć się na wystarczająco dużo miłości. Mówi raczej o tym, że miłość Boga jest punktem wyjścia, a nasza miłość rodzi się z tego, że została już przyjęta. W tym samym liście łączy się to z poznaniem i uwierzeniem w miłość, jaką Bóg ma do nas (4:16), oraz z przykazaniem, by ten, kto miłuje Boga, miłował też swojego brata (4:21). Odpowiedź na Bożą miłość nie zostaje więc w sferze wewnętrznych uczuć, lecz dotyka relacji z ludźmi. Warto zauważyć, że Jan nie przedstawia tej miłości jako ciężaru. Miłość pochodząca od Boga przypomina raczej przestrzeń, w której można oddychać, niż zadanie do wykonania. Być może dlatego jej naturalną odpowiedzią jest zaufanie, a nie napięcie.

„My miłujemy Boga, ponieważ Bóg sam pierwszy nas umiłował” porządkuje relację między Bożą miłością a ludzką odpowiedzią. Miłość człowieka nie jest ceną, którą płaci się za przychylność Boga, ani dowodem, że samodzielnie zasłużył na bliskość. Jej źródłem jest Bóg; odpowiedź człowieka rodzi się z miłości już otrzymanej. Słowo „pierwszy” wskazuje na pierwszeństwo Boga, nie ustanawia zaś kolejnych etapów, przez które każdy musi przejść. W kontekście tego rozdziału miłość nie jest oderwanym uczuciem ani ogólną życzliwością. Autor mówi o Bogu, który objawia się w Jezusie Chrystusie, i wiąże wyznanie wiary z trwaniem w miłości. Ta więź ma widzialny wymiar: miłości do niewidzialnego Boga nie da się oddzielić od stosunku do widzialnego brata. Dlatego zdanie o miłości Boga nie służy samopotwierdzeniu, lecz pokazuje, skąd bierze się chrześcijańska miłość i po czym można ją rozpoznać. Nie oznacza to, że każdy przejaw miłości jest doskonały albo że wiara usuwa wszelkie trudności. Sens wersetu jest bardziej podstawowy: miłość Boga poprzedza ludzką odpowiedź i pozostaje jej miarą. Chrześcijańskie życie zaczyna się nie od zdobywania Bożej przychylności, lecz od odpowiedzi na dar, którego człowiek sam sobie nie udzielił.

Pierwszy ruch należy do Boga. Miłość do Boga nie zaczyna się od ludzkiego wysiłku, lecz od tego, że to Bóg sam pierwszy nas umiłował. Kiedy ktoś stara się kochać Boga wyłącznie własną siłą, szybko przekonuje się, jak bardzo jego serce bywa suche i zmęczone. Jan pokazuje inną drogę. Odpowiedź człowieka wyrasta z tego, co już otrzymał. Ta myśl dobrze łączy się z kontekstem tego listu. W Pierwszym Liście Jana 4:18 czytamy, że doskonała miłość usuwa lęk. Ktoś, kto przyjmuje miłość Boga, nie musi w każdej rozmowie i w każdym sporze zabiegać o własne bezpieczeństwo. Może wtedy spojrzeć na współpracownika, sąsiada czy członka rodziny jak na kogoś, kogo również Bóg umiłował. Dlatego Jan od razu łączy miłość do Boga z miłością do brata. Warto zauważyć, że ten fragment nie opisuje miłości jako uczucia, które człowiek musi sam wytworzyć. Opisuje ją jako odpowiedź na dar. Z tego rodzi się spokój, a nie napięcie: kochamy, ponieważ wcześniej zostaliśmy pokochani.

Miłość człowieka do Boga nie zaczyna się od jego własnej siły ani od zasługi. Jan wskazuje wcześniejsze źródło: „Bóg sam pierwszy nas umiłował”. Wiara odpowiada na miłość, która już wyszła ku człowiekowi. Nie jest próbą zdobycia Bożej przychylności, lecz życiem, które stopniowo przyjmuje dar. Słowo „pierwszy” nie opisuje wyścigu ani przewagi. Odsłania porządek łaski: Bóg nie czeka, aż człowiek stanie się doskonały w miłości. W sąsiednich zdaniach Jan mówi o Bogu jako miłości i o ufności wobec dnia sądu. Ta nadzieja nie usuwa powagi życia, ale zakorzenia ją w tym, że relacja z Bogiem zaczyna się od Jego działania, nie od ludzkiej bezbłędności. Miłość otrzymana nie zamyka się jednak w prywatnym pocieszeniu. Jan łączy wyznanie miłości do niewidzialnego Boga z miłością do brata, którego można zobaczyć. Jak światło przechodzące przez okno, dar staje się widzialny w codziennym traktowaniu drugiego człowieka: w cierpliwości, prawdzie i trosce. Uczynki nie kupują Bożej miłości; są jej owocem. W tym zdaniu pierwszeństwo Boga staje się zarazem źródłem nadziei i miarą ludzkiej miłości.