1 List Jana 4:18 – znaczenie i zastosowanie

Lęk bywa długim gościem, który zostaje w sercu nawet wtedy, gdy okoliczności się uspokoiły. Apostoł Jan pisze w 1 Liście Jana 4:18: „W miłości nie ma lęku, lecz doskonała miłość usuwa lęk, ponieważ lęk kojarzy się z karą”. Zdanie o tym, kto się lęka, mówi, że taka osoba nie stała się jeszcze doskonała w miłości, co opisuje drogę, a nie wyrok. Warto zauważyć, od czego zaczyna się ten wywód. Jan nie stawia warunku, że najpierw trzeba przestać się bać. Przypomina, że Bóg sam pierwszy nas umiłował (1 List Jana 4:19), więc miłość rodzi się z przyjęcia, które już się dokonało. Ktoś, kto nosi w sobie ostrożność wobec Boga, może usłyszeć w tych słowach obietnicę, że ta miłość nie czeka na jego spokój. Kres doskonałości z 1 Listu Jana 4:17 dotyczy ufności na dzień sądu. Lęk ustępuje, gdy miłość dochodzi do swojego celu, a nie wtedy, gdy ktoś zmusi się do odwagi. Doskonałość w tym sensie jest pełnią, do której zmierza życie w Bogu, a nie miarą, którą trzeba spełnić, zanim zacznie się wierzyć.

Zdanie „W miłości nie ma lęku” łatwo odczytać jako obietnicę, że człowiek wierzący nie będzie odczuwał strachu. Kontekst wskazuje jednak na konkretny rodzaj lęku: obawę przed karą i dniem sądu. Jan pisze, że miłość osiąga w nas pełnię, gdy mamy ufność wobec sądu, bo Bóg pierwszy nas umiłował, posyłając Syna jako Zbawiciela. Kluczowe rozróżnienie dotyczy więc lęku przed potępieniem, a nie każdego strachu, który może pojawić się w życiu. Werset nie zaprzecza ludzkiej podatności na niepokój ani nie obiecuje, że znikną trudne okoliczności. Mówi o przemianie relacji z Bogiem: Jego miłość usuwa podstawę oczekiwania na karę dla tych, którzy w Nim trwają. „Doskonała” miłość nie oznacza bezbłędnej miłości człowieka. W szerszym fragmencie jej źródłem jest Bóg, a jej widzialnym owocem staje się miłość bliźniego. Pewność wobec sądu nie opiera się zatem na własnym osiągnięciu moralnym, lecz na miłości Boga, która kształtuje życie. Lęk nie jest tu ostatecznym słowem o człowieku: Jan wskazuje na miłość, która prowadzi ku ufności i wierności.

W miłości nie ma lęku, lecz doskonała miłość usuwa lęk, ponieważ lęk kojarzy się z karą. Ten werset mówi o dwóch postawach, które trudno pogodzić w jednym sercu. Lęk wiąże się z karą, czyli z przekonaniem, że ktoś czeka na nasz błąd z wyrokiem. Tymczasem w tym samym fragmencie czytamy, że miłość prowadzi do pełnej ufności na dzień sądu (1 List Jana 4:17). Z praktycznego punktu widzenia to ważna różnica. Człowiek, który działa głównie z obawy przed konsekwencjami, często zaczyna traktować obowiązki jak ciężar do odhaczenia. Ten, kto kocha, szuka dobra drugiej osoby, nawet gdy nikt tego nie widzi. Jan łączy miłość do Boga z miłością do brata, którego widzimy (1 List Jana 4:20-21). Dlatego codzienne relacje w rodzinie, pracy i wspólnocie pokazują, czy w nas dojrzewa miłość, czy jeszcze rządzi strach. Fragment wskazuje też źródło tej miłości: Bóg pierwszy nas umiłował (1 List Jana 4:19). Lęk przestaje rządzić tam, gdzie człowiek rozumie, że został najpierw pokochany.

W 1 Liście Jana 4:18 lęk jest związany z karą, a jego przeciwieństwem nie jest odwaga zdobyta własnym wysiłkiem. Jan mówi o miłości, która dojrzewa w człowieku i daje ufność wobec dnia sądu. Jej źródłem jest Bóg: wcześniej apostoł przypomina, że Bóg pierwszy nas umiłował i trwa w tych, którzy trwają w miłości. To ważne rozróżnienie. Werset nie obiecuje, że człowiek wierzący nigdy nie poczuje lęku ani że każdy niepokój świadczy o niedostatku wiary. Wskazuje raczej na lęk przed potępiającą karą: miłość Boga nie pozostawia człowieka na progu sądu, zdanym wyłącznie na własne zasługi. Chrześcijańska ufność wyrasta z przynależności do Boga, a nie z pewności, że życie jest wolne od trudności. Można pomyśleć o świetle, które pada na zamknięte drzwi: nie usuwa całej ciemności świata, ale pozwala zobaczyć, że nie stoi się przed nimi samotnie. Ta miłość nie kończy się na pocieszeniu. W sąsiednich wersetach Jan wiąże miłowanie Boga z miłowaniem brata. Jej dojrzewanie staje się widoczne w relacji z drugim człowiekiem, a ufność przed Bogiem nabiera kształtu w miłości przeżywanej tu, na ziemi.