1 List do Koryntian 11:28 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset ma w sobie więcej troski niż surowości. Apostoł nie każe człowiekowi lękać się stołu Pańskiego, lecz uważać na siebie samego, czyli przyglądać się własnemu sercu w chwili, gdy zbliża się do chleba i kielicha. Kontekst wyjaśnia, o co chodzi, bo w 1 Liście do Koryntian 11:27 i 11:29 mowa o spożywaniu „niegodnie” oraz o tym, że ktoś spożywa, „nie zważając na Ciało Pańskie”. Uważność dotyczy więc sposobu przystępowania do Chrystusa. Taka czujność łatwo zamienia się w ciągłe rozliczanie, w którym każdy gest wydaje się dowodem winy. Paweł w kolejnych wersetach pokazuje inny porządek. Gdy człowiek osądza siebie, nie zostaje osądzony, a gdy sądzi go Pan, daje mu upomnienie, by nie został potępiony razem ze światem. Osąd nad sobą ma więc służyć jasności, a nie przygnieceniu. Słowo „uważa” ma w sobie coś z ostrożnej troski, z jaką patrzy się na coś cennego, czego nie chce się zgubić. Tak można czytać ten werset: jako wezwanie do szczerości wobec siebie, która dokonuje się przed Bogiem, a nie w strachu przed Jego wyrokiem.

Słowa „Niech więc człowiek uważa na siebie samego” łatwo odczytać jako wezwanie do sprawdzenia, czy jest się wystarczająco godnym Komunii. Paweł nie każe jednak szukać bezgrzesznej doskonałości. W poprzednim wersecie przestrzega przed spożywaniem chleba i piciem kielicha „niegodnie”, a zaraz potem wyjaśnia, że problem dotyczy niezważania na Ciało Pańskie. Chodzi więc o powagę uczestnictwa w Wieczerzy i o rozpoznanie, co ona oznacza. Chleb i kielich przypominają o wydaniu Ciała Chrystusa, Nowym Przymierzu i Jego śmierci, którą wspólnota głosi aż do Jego powrotu. Samo przyjęcie tych znaków nie jest zatem prywatnym gestem bez związku z innymi. W dalszym kontekście Paweł mówi o sądzie i upomnieniu, nie o beztroskim korzystaniu z obrzędu. Chrześcijańskie tradycje różnie wyjaśniają, jak rozumieć obecność Chrystusa w chlebie i kielichu, lecz tekst podkreśla ich świętość i wagę. Uważne przystępowanie oznacza uznanie, że Wieczerza nie jest zwykłym posiłkiem ani nagrodą za moralną bezbłędność. Jest głoszeniem śmierci Chrystusa, które domaga się powagi wobec Boga i Jego wspólnoty.

Niech więc człowiek uważa na siebie samego, spożywając ten chleb i pijąc z tego kielicha. Ta zachęta pojawia się zaraz po słowach o niegodnym spożywaniu, a wcześniej Paweł przypomina, że Wieczerza ma być pamiątką: „Czyńcie to na moją pamiątkę!” (Pierwszy List do Koryntian 11:24-25). Uważność dotyczy więc tego, kto przystępuje do stołu, a nie tylko tego, co się przy nim dzieje. W praktyce oznacza to uczciwe spojrzenie na własne serce przed przyjęciem Wieczerzy Pańskiej. Człowiek, który rozumie wagę tego znaku, pyta siebie, czy idzie do stołu jako ktoś pojednany z Bogiem i z bliźnimi. Ta rozwaga ma prowadzić do pokory, a nie do paraliżu. Paweł dodaje, że jeśli sami siebie osądzimy, nie będziemy sądzeni (Pierwszy List do Koryntian 11:31). Szczera samoocena otwiera więc drogę do Bożego upomnienia, które chroni przed tym, by nie zostać potępionym razem ze światem. Werset 28 nie pozwala na obojętność, ale też nie zamienia uważności w ciągły lęk. Powrót do stołu z pamięcią o Chrystusie, a nie z listą własnych win, również jest wiernością. Uważność na siebie wyraża szacunek dla daru, który przyjmujemy. Dzięki niej chleb i kielich pozostają czymś więcej niż zwyczajem.

Słowa o uważaniu na siebie padają między ostrzeżeniem przed niegodnym spożywaniem chleba i piciem z kielicha a wzmianką o zważaniu na Ciało Pańskie. Nie chodzi więc o skupienie wyłącznie na własnej pobożności. Wieczerza jest pamiątką Chrystusa, który oddał siebie za innych, i wspólnym głoszeniem Jego śmierci aż do Jego przyjścia. Przy tym stole sumienie staje wobec daru, którego nie można sprowadzić do obrzędu. Paweł nie rozwija tu odosobnionej teorii o osobistej godności. Jego słowa kierują uwagę ku temu, jak człowiek przystępuje do chleba i kielicha oraz czy rozpoznaje ich związek z Ciałem Pańskim. W tradycjach chrześcijańskich różnie wyjaśnia się obecność Chrystusa w Wieczerzy, lecz wezwanie do czci i rozeznania pozostaje wyraźne. Można pomyśleć o stole, przy którym nikt nie jest samowystarczalny: każdy przyjmuje to, czego sam sobie nie daje. Uważne przystępowanie oznacza zatem nie tylko rachunek własnego życia, lecz także uznanie, że dar Chrystusa tworzy wspólnotę i zobowiązuje do traktowania jej z powagą.