1 List do Koryntian 11:16 – znaczenie i zastosowanie

W Pierwszym Liście do Koryntian 11:16 Paweł zamyka wątek, który w tym miejscu wyraźnie stał się napięty. Zdanie „Może ktoś uważa za właściwe nadal się spierać, my jednak nie jesteśmy takiego zdania; ani my, ani Kościoły Boże” brzmi jak westchnienie kogoś, kto już wiele razy tłumaczył to samo i wie, jak łatwo rozmowa zamienia się w przepychankę. Słychać w nim zmęczenie, ale też spokój, bo apostoł nie szuka tu zwycięstwa w sporze. Warto zauważyć, że ten fragment mówi o wspólnocie. Paweł nie kończy dyskusji ostrym słowem skierowanym do jednej osoby. Odwołuje się najpierw do „my”, a potem do Kościołów Bożych w liczbie mnogiej. Spór, który może dzielić zgromadzenie, zostaje postawiony obok czegoś szerszego, czyli wspólnej praktyki i wspólnego Pana. Dla kogoś, kto dźwiga kłótnię w kościele albo w rodzinie, może to być cenne spostrzeżenie, że sprawa nie kończy się na jednym człowieku ani na jednym zebraniu. Paweł nie opisuje w tym miejscu szczegółowo, o jaki zwyczaj chodziło. Zdanie mówi przede wszystkim o postawie, w której stanowczość łączy się z troską o zgromadzenie, bo w dalszej części listu widać, jak bardzo rozdarcia ranią wspólnotę.

Werset 16 zamyka wywód Pawła o nakryciu głowy podczas modlitwy i prorokowania, rozpoczęty wcześniej w tym rozdziale. „Spierać się” oznacza tu podtrzymywać spór o omawianą praktykę; Paweł nie formułuje ogólnego zakazu zadawania pytań ani badania jego argumentów. Rozstrzyga konkretną kwestię, odwołując się do tego, co uznaje za właściwe nie tylko on sam, lecz także Kościoły Boże. Warto zauważyć, że apostoł nie przedstawia swego stanowiska jako prywatnego upodobania. W rozdziale odwołuje się do tradycji przekazanej wspólnocie, a na końcu wskazuje na szerszy porządek kościelny. Nie znaczy to jednak, że sam werset szczegółowo wyjaśnia, jak każda wspólnota powinna dziś stosować zwyczaj związany z nakryciem głowy. Chrześcijanie różnie oceniają, które elementy tego pouczenia są związane z kulturą Koryntu, a które pozostają normatywne. Pewny jest zakres wypowiedzi: Paweł przeciwstawia uporczywemu sporowi wspólną praktykę Kościołów. Werset przypomina więc, że interpretacja nie dotyczy wyłącznie jednostkowego przekonania; znaczenie ma także świadectwo i porządek wspólnoty. Nie rozstrzyga wszystkich sporów, ale pokazuje, że nie każdy spór należy podtrzymywać.

Ostatnie słowa tego fragmentu zamykają spór. Paweł pisze: „Może ktoś uważa za właściwe nadal się spierać, my jednak nie jesteśmy takiego zdania; ani my, ani Kościoły Boże.” Apostoł nie dodaje kolejnych argumentów. Odwołuje się do praktyki wspólnot wierzących i stwierdza, że spieranie się nie należy do ich zwyczaju. Ta krótka uwaga pokazuje, na czym Paweł zależy. Nie chodzi mu o to, by wygrać dyskusję o zewnętrznych sprawach, lecz o to, by wspólnota pozostała zgodna. Już wcześniej wyraził to jasno: Koryntianie wiedzą, jak przekazano im tradycję, i to właśnie w niej powinni się zjednoczyć. Kontekst wersetów 17–20 nadaje tej myśli wyraźny ciężar. Paweł widzi, że zebrania w Koryncie kończą się podziałami, a Wieczerza Pańska przestaje być wspólnym świętem. Spór o szczegóły odciąga wtedy uwagę od tego, co najważniejsze. Werset 16 uczy więc roztropności. Nie każdą różnicę trzeba rozstrzygać na nowo, a wierność w tym, co istotne, zakłada pokorę wobec wspólnoty. Paweł kończy temat spokojnie, bez podniesionego głosu, i ta spokojna stanowczość sama w sobie jest częścią jego nauki.

Paweł kończy rozważania o nakryciu głowy słowami: „Może ktoś uważa za właściwe nadal się spierać, my jednak nie jesteśmy takiego zdania; ani my, ani Kościoły Boże” (1 List do Koryntian 11:16). Nie przedstawia tu każdej różnicy zdań jako niewłaściwej. Zamyka spór o sposób zachowania podczas modlitwy, odwołując się do wspólnej praktyki Kościołów, a nie do potrzeby, by jedna osoba postawiła na swoim. Wcześniej przypomina, że wszystko pochodzi od Boga i że kobieta oraz mężczyzna są wzajemnie związani. Na tym tle spór o zewnętrzny znak nie powinien przesłonić głębszej prawdy: wspólnota należy do Boga, a jej obyczaje mają służyć czci i jedności, nie próżności ani podziałom. To zdanie nie rozstrzyga samo przez się, jak każda wspólnota ma dziś rozumieć nakrywanie głowy. Pokazuje jednak granicę, przy której upór przestaje służyć wierze. Kościół nie jest zbiorem samotnych głosów walczących o ostatnie słowo. Przypomina raczej stół, przy którym różne osoby mają miejsce, bo źródłem wspólnoty jest Bóg. W perspektywie wieczności właśnie ta przynależność waży więcej niż zwycięstwo w sporze.