Księga Zachariasza 9:1 – znaczenie i zastosowanie

Po obietnicach pełnych nadziei z poprzedniego rozdziału Bóg zwraca się teraz ku narodom, które nienawidziły Jego ludu i go uciskały, zwłaszcza ku tym, które mieszkały tuż obok Izraela. Syryjczycy byli dla Izraela surowymi sąsiadami, dlatego Bóg zapowiada przeciwko nim sąd. „Słowo Pana” nazwano brzemieniem, które spada na kraj Hadracha, czyli Syrię, choć nie wiemy, dlaczego użyto właśnie tej nazwy. Damaszek, główne miasto Syrii, ma być miejscem, gdzie spocznie to brzemię, a więc zapowiedziany sąd tam dosięgnie ludzi.

Nieszczęśliwi są ci, którzy odczuwają ciężar Słowa Bożego jako wyroku i żyją pod Jego gniewem (Ewangelia Jana 3:36). To ciężar, którego nikt nie zdoła zrzucić ani bezpiecznie unieść. Bóg może sprawić, że Jego gniew spocznie na ludziach, a gdy ktoś znajdzie się pod Jego sądem, wyrok na pewno go dosięgnie. Kiedy lud Boży z wiarą i w modlitwie szuka u Niego pomocy oraz polega na Nim w obliczu wrogów, często jest to znak, że Bóg zamierza w niezwykły sposób zadziałać na jego rzecz.

Można to rozumieć także tak: Pan ma w swojej pieczy człowieka i wszystkie plemiona Izraela. Jest Królem narodów, a zarazem Królem swojego Kościoła, dlatego rządzi całym światem, a nie tylko swoim ludem. Będzie więc karał grzechy innych narodów, tak samo jak grzechy Izraela. Bóg jest Sędzią wszystkich, dlatego wszyscy muszą zdać przed Nim sprawę. Kiedy Paweł nawrócił się w Damaszku, głosił tam Ewangelię i rozprawiał się z Żydami, można powiedzieć, że spoczęło tam Słowo Pana. Wtedy też oczy większej liczby ludzi niż tylko Izraelitów zaczęły zwracać się ku Panu (Dzieje Apostolskie 9:22).

Do sądu nad Damaszkiem dołączona zostaje Chamat, kraina leżąca na północ od tego miasta. Graniczy z Syrią i dzieli brzemię Słowa Pana, które spada na Damaszek. Żydowskie przysłowie głosi: „Biada niegodziwemu i biada jego sąsiadowi”, bo sąsiad może mieć udział zarówno w czyichś grzechach, jak i w karze za nie. Tak jest i tutaj: biada Hadrachowi i biada Chamat, która z nim graniczy.

Następnie Bóg wzywa przed sąd Tyr i Sydon, jak czyni to również w innych proroctwach. Tyr zostaje przedstawiony jako miasto rozkwitające, czujące się całkowicie bezpiecznie i gotowe lekceważyć Boże wyroki. Uważa się za bardzo mądre, jakby mogło przechytrzyć nawet Bożą mądrość. Jego władcy byli rzeczywiście biegłymi politykami (Księga Ezechiela 28:3), ale żadne ich plany nie mogły uchronić ich przed sądem Boga, który występował z mocą. Żadna mądrość ani rada nie ostoi się przeciwko Panu, a Jego chwałą jest usidlanie mądrych w ich własnej przebiegłości.

Tyr zostaje też przedstawiony jako miasto potężne, chronione zarówno przez naturę, jak i ludzką pomysłowość. Zbudowało sobie twierdzę i wyobrażało sobie, że nie da się jej zdobyć ani zburzyć. Było również bardzo bogate, a pieniądze często wydają się ludziom obroną. Nazywa się je zabezpieczeniem w czasie wojny (Księga Koheleta 7:12). Dzięki handlowi Tyr zgromadził srebro w ilości podobnej do prochu, a złoto tak obficie, jakby było ulicznym błotem. Oznacza to, że miał go pod dostatkiem, jak piasku (Księga Hioba 27:16). Dobrze byłoby, gdybyśmy wszyscy nauczyli się tak patrzeć na pieniądze w porównaniu z większym bogactwem mądrości, łaski i korzyści, które z nich płyną.

Mimo to Tyr upadnie. Nie ocali go ani mądrość, ani bogactwo, ani siła (Księga Zachariasza 9:4). Pan wyrzuci go z twierdzy, w której pokładał ufność, i ogołoci z bogactwa, jak tłumaczą niektórzy. Zdarzało się, że wielkie bogactwa obracały się w nędzę, a ogromne fortuny znikały bez śladu. Bóg złamie potęgę Tyru na morzu. Choć miasto było otoczone wodą, nie zapewni mu ona ochrony. Ogień je pochłonie i spali do gołej ziemi. Tyr leżał pośród wód, można więc było oczekiwać, że zostanie zniszczony przez powódź, lecz Bóg wybiera przeciwny sposób. Często sprowadza zagładę na swoich wrogów w sposób, którego najmniej się spodziewają. W pobliżu było dość wody, by ugasić płomienie, a jednak miasto zostanie spalone, bo nikt nie zdoła ugasić ognia roznieconego tchnieniem Wszechmogącego.

Potem Bóg zwraca się ku Filistynom, ich głównym miastom i władcom, którzy mieszkali na południe od Izraela. Przerazi ich i ogarnie lęk, gdy Słowo Pana spadnie na Damaszek (Księga Zachariasza 9:5). Dawniej w Aszkelonie często szydzono z nieszczęść Izraela, a Filistyni się z nich cieszyli. Teraz jednak Aszkelon zobaczy zagładę swoich sprzymierzeńców i ogarnie go strach. Gaza również to zobaczy i głęboko się zaniepokoi, a Ekron uzna, że następna kolej przyjdzie na niego, gdy kielich trwogi będzie krążył między narodami. Kiedy płonie dom sąsiada, ludzie zastanawiają się, co stanie się z ich własnym. Filistyni liczyli na Tyr i Sydon, że będą osłoną dla ich kraju, lecz upadek tych potężnych miast pokaże, jak daremna była ich nadzieja. Tak samo ostatecznie zawiodą wszelkie nadzieje pokładane w rzeczach stworzonych.

Filistyni zostaną także zrujnowani i pozbawieni ludności. Ich władza upadnie: król zginie w Gazie, co oznacza nie tylko śmierć obecnego króla, lecz także brak następcy. Miasta opustoszeją, a Aszkelon nie będzie zamieszkany, bo prawowici właściciele zostaną wypędzeni, zabici lub wzięci do niewoli. Cudzoziemcy zajmą ich ziemię i przejmą jej bogactwa (Księga Zachariasza 9:6). W Aszdodzie zamieszka człowiek z nieprawego łoża, czyli obcy lud bez prawa do dziedzictwa, które należało do miejscowych. Będzie miał do niego nie większe prawo niż dziecko urodzone poza rodziną do prawowitego spadku. W ten sposób Bóg złamie dumę Filistynów i odbierze im wszystko, czemu ufali: siłę i bogactwo, które podsycały ich pewność siebie oraz pogardę dla ludu Bożego.

Proroctwo o zagładzie Filistynów, Damaszku i Tyru spełniło się niedługo później za sprawą Aleksandra Wielkiego. Jego zwycięska armia podbiła te ziemie, zdobyła miasta i założyła tam kolonie.

Niektórzy sądzą, że wzmianka o człowieku z nieprawego łoża, który miał zamieszkać w Aszdodzie, odnosi się do Aleksandra. Jego matka, Olimpias, przyznała, że zaszła w ciążę w wyniku cudzołóstwa, choć twierdziła, że ojcem był Jupiter. Później Żydzi zdobyli przewagę nad Filistynami, Syryjczykami i innymi sąsiednimi ludami, zajęli niektóre ich miasta i objęli w posiadanie ich ziemie. Potwierdzają to dzieła Józefa Flawiusza i Księgi Machabejskie, a wcześniej zapowiadały to również proroctwa (Księga Sofoniasza 2:4 i następne; Księga Abdiasza 1:20).

Niektórzy odczytują Księgę Zachariasza 9:7 jako obietnicę, że część ludzi z tych narodów nawróci się i dzięki Ewangelii oraz Bożej łasce powróci do Boga. Po pierwsze, oznaczałoby to, że Bóg usunie ich grzechy, rozlew krwi i odrażające praktyki, okrucieństwo oraz bałwochwalstwo. Odłączy ich od tych grzechów, których kurczowo się trzymają i z których niechętnie rezygnują, jakby nie chcieli wypuścić z ust jedzenia. Dla Bożej łaski nic nie jest niemożliwe.

Po drugie, Bóg przyjmie jako swoich tych, którzy ocaleją: „Ten, kto pozostanie, będzie należał do naszego Boga”. Bóg zachowa nawet spośród tych narodów niektórych jako świadectwo swojego miłosierdzia i łaski, oddzielając ich dla siebie. Ich pochodzenie nie przeszkodzi im w tym, by zostali przez Niego przyjęci. Na warunkach Ewangelii Filistyn będzie tak samo miły Bogu jak człowiek z Judy. Co więcej, będzie jak władca w Judzie. Człowiek z Ekronu będzie jak Jebusyta, czyli jak nawrócony Jebusyta, taki jak Arauna Jebusyta (2 Księga Samuela 24:16). W Chrystusie Jezusie nie ma różnicy między narodami: wszyscy są w Nim jedno i wszyscy są przez Niego jednakowo mile widziani.

Wszystko to ukazuje także miłosierdzie Boga wobec Izraela. Bóg okaże sąsiednim narodom łaskę ze względu na Izraela, aby pomścić dawne krzywdy i ochronić swój lud w przyszłości. Niektórzy rozumieją werset 7 w ten sposób, że Bóg wyratuje swój lud z rąk brutalnych wrogów, którzy go nienawidzą i traktują jak coś odrażającego, właśnie wtedy, gdy mają już go pochłonąć i wziąć jako łup. Słowa o zabraniu krwi z ich ust oznaczają wtedy krew Izraelitów: wrogowie pożerali ich z nienawiścią, jakby łapczywie się nimi karmili (Księga Amosa 3:12).

Oznacza to również, że Bóg da swojemu ludowi zwycięstwo i władzę nad tymi narodami. „Ten, kto pozostanie” to ocalała reszta Izraela, która będzie należeć do Boga. Lud powróci do Jego łaski, uzna Go za swojego Boga i sam zostanie przez Niego uznany za Jego własność. Bóg będzie dla niego jak władca w Judzie. Choć Żydzi przez długi czas żyli w niewoli, odzyskają dawną godność i będą odnosić zwycięstwa, tak jak niegdyś Dawid i inni władcy Judy. Ekron, czyli Filistyni, stanie się jak Jebusyci i inne narody, które Izrael niegdyś sobie podporządkował.

Mimo to dosłowny sens Zachariasza 9:8 jest taki, że Bóg otoczy swój lud szczególną opieką i osłabi jego sąsiadów, aby nie mogli go skrzywdzić. Bóg zapowiada, że rozbije obóz wokół swego domu, aby chronić go przed wojskiem. Dom Boży znajduje się pośród wrogiego terytorium, a Jego wspólnota przypomina lilię pośród cierni. Właśnie dlatego Jego moc i dobroć tak wyraźnie ukazują się w tym, że ją ochrania. Obóz świętych jest tylko małą trzódką w porównaniu z licznymi zastępami ciemności wokół niego. Z pewnością zostałby zniszczony, gdyby aniołowie Boży nie rozbili wokół niego obozu, tak jak uczynili to, by chronić Elizeusza (Apokalipsa św. Jana 20:9; Księga Psalmów 34:7).

Gdy nadchodzą szczególnie niebezpieczne czasy, wojska przemieszczają się tam i z powrotem, a wszyscy zdają się występować przeciw Syjonowi, Opatrzność Boża jakby podwaja straże wokół Jego wspólnoty. Bóg czyni to ze względu na tego, który przechodzi, i tego, który wraca, aby nie wyrządził krzywdy bez względu na to, czy powróci jako zwycięzca, czy jako pokonany. Tak jak żaden przechodzień nie skrzywdzi Jego ludu, tak też żaden ciemięzca już przez niego nie przejdzie. Nie będzie już nad ludem panował wróg, który surowymi rządami i ciężką niewolą zatruwałby mu życie, jak niegdyś w Egipcie. Spełniło się to na pewien czas po zmaganiach Machabeuszów, gdy Judea stała się wolnym i kwitnącym państwem. Być może było to widoczne także wtedy, gdy Aleksander Wielki, przejęty czcią wobec arcykapłana Jaddusa, okazał Żydom przychylność i ich chronił, choć spustoszył okoliczne ziemie.

Podany powód brzmi: Bóg patrzy na swój lud i widzi go. Oznacza to, że starannie odróżnia swój lud od pozostałych, z którymi wcześniej zdawał się dzielić ten sam zewnętrzny los. Wyraźnie pokazuje, że wie, kto do Niego należy. Jest to zgodne ze słowami, że oczy Pana zwrócone są ku sprawiedliwym (Księga Psalmów 34:15). Teraz Jego oczy, które przemierzają całą ziemię, spoczną na nich w szczególny sposób, aby okazać im czułość i zapewnić im mocne wsparcie (Druga Księga Kronik 16:9).