Mądrość Syracha 31 – znaczenie, tematy i zastosowanie

Bezsenność z powodu bogactwa wyczerpuje ciało, a troska o nie oddala sen.

Troska nocnego czuwania oddala drzemkę, bardziej niż ciężka choroba wybija ze snu.

Bogacz trudzi się, aby zbierać pieniądze, a gdy przestaje, syci się rozkoszami.

Biedak trudzi się, nie mając środków do życia, a gdy przestaje, popada w nędzę.

Ten, kto kocha złoto, nie ustrzeże się winy, a ten, kto goni za zyskami, zostanie przez nie oszukany.

Wielu złoto doprowadziło do upadku, a ich zguba stała się jawna.

Jest ono zasiekami z drzewa na drodze tych, którzy za nim szaleją, a kto jest głupi, w nich uwięźnie.

Błogosławiony bogacz, którego znaleziono bez winy, który nie gonił za złotem.

Któż to jest? Będziemy go wychwalać, bo wśród swojego ludu uczynił rzeczy wzbudzające podziw.

Któż poddany pod tym względem próbie stał się doskonały? Zostanie mu to poczytane za chlubę. Kto mógł zgrzeszyć, a nie zgrzeszył, uczynić źle, a nie uczynił?

Jego dobra zostaną utwierdzone, a zgromadzenie będzie opowiadać jego dobrodziejstwa.

Zająłeś miejsce przy suto zastawionym stole? Nie otwieraj nad nim gardzieli i nie wołaj: Jakże wiele na nim!

Pamiętaj, że źle jest mieć chciwe oko. Cóż wśród rzeczy stworzonych gorszego od takiego oka, które z powodu każdej rzeczy napełnia się łzami.

Nie wyciągaj ręki po to, co ktoś sobie upatrzył, i nie pchaj się wraz z nim do półmiska!

Osądzaj sprawy bliźniego według swoich własnych i zastanów się nad każdą sprawą!

Jedz, co leży przed tobą, jak człowiek, nie bądź żarłoczny, abyś nie wzbudził odrazy.

Ze względu na dobre wychowanie pierwszy przestań jeść, nie bądź nienasycony, byś nikogo nie zraził.

Jeśli zajmiesz miejsce wśród wielu, nie wyciągaj ręki jako pierwszy spośród nich.

Jakże mało wystarcza dobrze wychowanemu człowiekowi, na swoim łóżku nie będzie ciężko oddychał.

Zdrowy jest sen człowieka, gdy ma umiarkowanie syty żołądek, wstaje on wcześnie, jest panem samego siebie. Udręka bezsenności, bóle żołądka i kolki w brzuchu – u łakomego człowieka.

A jeśli byłbyś zmuszony do jedzenia, wstań, zrzuć to na uboczu, a ulżysz sobie.

Słuchaj mnie, synu, i nie gardź mną, w końcu uznasz moje słowa za słuszne. We wszystkich swoich czynach bądź uważny, a żadna choroba nie zbliży się do ciebie.

Wargi będą wychwalać tego, kto jest hojny na ucztach, i prawdziwe jest świadectwo o jego szlachetności.

Miasto będzie szemrać przeciw skąpemu na ucztach i świadectwo o jego sknerstwie jest prawdziwe.

Przy piciu wina nie bądź zbyt odważny, bo ono zgubiło wielu.

Jak w kuźni próbuje się twardość stali, zanurzając ją w wodzie, tak wino doświadcza przez bójkę serca zuchwalców.

Wino dla ludzi jest życiem, jeżeli będziesz je pić z umiarem. Jakie życie ma ten, który jest pozbawiony wina? Jest ono bowiem stworzone dla rozweselenia ludzi.

Zadowolenie serca i radość duszy daje wino pite w swoim czasie i z umiarkowaniem.

Udręką dla duszy jest zaś wino pite w nadmiernej ilości, wśród podniecenia i kłótni.

Pijaństwo powiększa szał głupiego na jego zgubę, osłabia siły i sprowadza rany.

Na uczcie przy piciu nie rób wyrzutów bliźniemu ani nie lekceważ go z powodu jego wesołości; nie mów mu obraźliwych słów ani nie drażnij go żądaniem zwrotu długu!