Księga Psalmów 119:83 – znaczenie i zastosowanie

Obraz w Księdze Psalmów 119:83 jest zaskakująco niepozorny. Psalmista porównuje siebie do bukłaka, skórzanego naczynia na wodę lub wino, które znalazło się wśród dymu. Dym może wysuszać i przyciemniać skórę, a takie naczynie traci swoją użyteczność. Trudno o skromniejszy autoportret, a jednak oddaje on stan człowieka, który wiele już wycierpiał. Otaczające wersety mówią o duszy, która ustaje w oczekiwaniu, o oczach zmęczonych wypatrywaniem pocieszenia i o prześladowcach, którzy wykopali doły. Psalmista nie opisuje w tym miejscu siły ani nie twierdzi, że czuje się dobrze. Mówi tylko, że nie zapomniał Bożych ustaw. Pamięć o nich nie jest tu wielkim wyznaniem wiary, lecz cichym trwaniem przy tym, co najważniejsze, nawet wtedy, gdy wszystko inne wydaje się wyczerpane. Ta myśl jest szczególnie bliska sercu. Wiara w ciężkich chwilach rzadko brzmi donośnie. Częściej bywa spokojnym trzymaniem się tego, co kiedyś zostało zapamiętane. Psalm pokazuje, że i taka wierność należy do modlitwy, a Bóg potrafi być obecny również przy wyschniętym, zmęczonym naczyniu.

„Bo chociaż jestem jak bukłak wśród dymu, nie zapomniałem Twoich ustaw”. To obraz człowieka wyniszczonego: bukłak, skórzane naczynie, wystawiony na dym może wyschnąć, ściemnieć i stracić elastyczność. Psalmista nie opisuje więc chwilowej niewygody, lecz stan, w którym długotrwały ucisk odbiera siły i poczucie bezpieczeństwa. Sąsiednie wersety dopowiadają tło: autor czeka na pocieszenie, pyta o kres swoich dni i wspomina prześladowców, którzy zastawiają na niego pułapki. Jego obraz siebie współbrzmi z tym położeniem. Nie jest jednak opowieścią o tym, że cierpienie samo w sobie uszlachetnia ani że wierny człowiek nie odczuwa znużenia. Kluczowe jest zestawienie osłabienia z pamięcią o Bożych ustawach. „Nie zapomniałem” nie znaczy, że psalmista rozumie już sens wydarzeń albo że jego trudność minęła. Wyraża raczej trwanie przy Bożym pouczeniu, mimo że okoliczności go przygniatają. W całym Psalmie 119 wierność słowu nie usuwa skargi ani pytań; współistnieje z nimi. Ten werset pokazuje więc wiarę nie jako niewrażliwość, lecz jako zachowaną orientację ku Bogu pośród wyczerpania.

Psalmista nie ukrywa, w jakim jest stanie. Porównuje siebie do bukłaka wystawionego na dym, czyli skórzanego naczynia wysuszonego, pomarszczonego i ciemnego od sadzy. Takie naczynie nie wygląda na coś, co jeszcze nadaje się do użytku. Jednak zaraz po tym obrazie pada zdanie o pamięci: „nie zapomniałem Twoich ustaw”. Ważne jest tu słowo „nie zapomniałem”, bo wierność nie oznacza, że nic nie boli. Ta różnica ma znaczenie w codzienności. Ktoś po ciężkim roku w pracy i po fałszywych plotkach może czuć się wyczerpany i zniszczony. Praktyczna wierność nie zaczyna się wtedy od wielkich gestów, tylko od tego, że człowiek wraca do prostych zasad: mówi prawdę, nie oddaje złem za zło, dotrzymuje obietnic. Psalmista w zaskakujący sposób łączy kruchość z trwaniem. Pieśń nie obiecuje szybkiego zwycięstwa nad wrogami. Pokazuje natomiast, że człowiek może być wyczerpany, a mimo to nie oddać tego, co w nim najważniejsze. Ten wiersz uczy, że wartość wiary nie zależy od tego, jak dobrze człowiek się trzyma. Liczy się to, czego się nie porzuca, nawet gdy samemu ledwo się stoi.

Werset 83 Księgi Psalmów 119 zestawia obraz wysuszonego bukłaka z pamięcią o Bożych ustawach: „Bo chociaż jestem jak bukłak wśród dymu, nie zapomniałem Twoich ustaw”. Dym nie daje wytchnienia; osiada, wysusza, zaciemnia. Człowiek mówiący w psalmie nie ukrywa, że jest wyniszczony. W sąsiednich wersetach jego dusza i oczy ustają w oczekiwaniu na zbawienie i pociechę, a prześladowcy zastawiają na niego pułapki. Obraz bukłaka nie obiecuje, że wierny uniknie cierpienia ani że szybko odzyska siły. Pokazuje raczej kruchość naczynia wystawionego na trudne warunki. A jednak w tej kruchości pozostaje pamięć o tym, co Bóg ustanowił. Nie jest ona triumfalnym zaprzeczeniem bólu, lecz trwaniem przy słowie, gdy okoliczności zaciemniają przyszłość. Wierność może mieć właśnie tak cichy kształt: człowiek zmęczony niesprawiedliwością nadal nie porzuca Bożych dróg. Psalm nie wyjaśnia, kiedy nadejdzie ulga. Zostawia modlitwę w napięciu między wyczerpaniem a zaufaniem. Bukłak pośród dymu pozostaje wysuszony, lecz nie zapomina, do kogo należy jego nadzieja.