Księga Psalmów 102:7 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers Księgi Psalmów 102:7 mówi o poczuciu, że życie stało się miejscem pustki. Psalmista porównuje się do kawki na pustyni i do sowy w ruinach. Obie te istoty żyją na uboczu, z dala od ludzkich domów. Ten obraz nie jest ozdobą. Nazywa samotność bez upiększeń, a to już jest formą szczerości przed Bogiem. Ten wers nie stoi jednak sam. Otacza go modlitwa, która od pierwszych słów zwraca się do Pana i prosi, by Bóg nie krył przed nim swego oblicza. Psalmista nie przestaje mówić do Boga, nawet gdy jego słowa brzmią jak opis zupełnego osamotnienia. Wydaje się, że w tej rozmowie trwa więź, której sam język rozpaczy nie odbiera. Lament nie zrywa relacji, lecz pozwala jej przetrwać w całej prawdzie. Poruszające jest, że psalmista nie ukrywa pustyni ani nie ozdabia ruin. Opisuje je wiernie, jakby wierzył, że także pustka może zostać przyniesiona przed Boże oblicze. Obraz samotnego ptaka i opuszczonych murów nie kończy modlitwy, lecz staje się w niej uczciwym opisem tego, co psalmista przeżywa przed Bogiem. W tym właśnie tkwi jego siła: pustynia nie musi być wymazana, by mogła stać się częścią modlitwy.

Obraz kawki na pustyni i sowy w ruinach nie jest ozdobnym opisem przyrody. To język samotności: ptaki pojawiają się w miejscach pustych i zniszczonych, z dala od zwyczajnego życia. Mówiący nie przedstawia tu siebie jako kogoś, kto po prostu lubi odosobnienie. Wyraża doświadczenie udręki, w którym człowiek czuje się jak istota pozostawiona w obcym, jałowym otoczeniu. Kontekst psalmu nadaje temu obrazowi konkretną wagę. Modlitwa mówi o utrapieniu, wyczerpaniu ciała, jęku i zniewagach ze strony wrogów. W następnym wersecie pojawia się podobny obraz samotnego ptaka na dachu. Powracające porównania nie dowodzą, że cierpiący nie ma żadnej relacji z Bogiem: właśnie do Boga kieruje swoją skargę i prośbę o wysłuchanie. Ważne jest więc rozróżnienie między poczuciem opuszczenia a stwierdzeniem, że Bóg rzeczywiście odrzucił modlącego się. Psalm daje słowa dla doświadczenia osamotnienia, nie zamienia go jednak w ostateczny wyrok o Bożej obecności. Szczera lamentacja może nazwać pustkę bez udawania, że jej nie ma, i nadal pozostawać modlitwą.

Ten wers opisuje kogoś, kto czuje się odsunięty od innych. Psalmista mówi o sobie: „Jestem podobny do kawki na pustyni, stałem się jak sowa w ruinach.” To obrazy samotności, pustki i miejsc, gdzie nie ma życia ani wspólnoty. Kontekst psalmu pokazuje, że nie chodzi tu o jeden przygnębiający dzień, skoro w tej samej modlitwie pojawiają się dni znikające jak dym i płacz mieszający się z napojem. Psalm nie tłumaczy, skąd bierze się ta samotność. Wers 9 wspomina o wrogach, a wers 11 o Bożym oburzeniu, ale wers 7 zostawia to otwarte. Nie wiemy z samego tekstu, jak długo potrwa ta izolacja. Obraz pasuje jednak do wielu sytuacji. Człowiek po długim okresie wyczerpania może zostać sam ze swoim ciężarem, gdy bliscy odchodzą, a rozmowy milkną. Psalmista nie ukrywa tego, co czuje, i nie udaje spokoju. Najważniejsze w tym wersie jest to, że opis samotności trafia do modlitwy. Psalmista nie zaprzecza swojej pustyni ani ruinom, lecz wypowiada je przed Panem. Ten fragment pokazuje, że rozpacz może zostać nazwana w modlitwie, a nie tylko ukryta przed Bogiem i ludźmi.

Obraz kawki na pustyni i sowy pośród ruin nadaje samotności psalmisty kształt. To ptaki obecne w miejscach, które wydają się opuszczone i nieprzyjazne. Mówiący nie opisuje jednak spokojnego odosobnienia. Wcześniej wspomina o wysychającym sercu, jęku i wyniszczeniu, a zaraz potem o czuwaniu oraz zniewagach wrogów. Porównanie wyrasta więc z udręki: człowiek czuje się jak ktoś pozostawiony na skraju życia, bez schronienia pośród ruin. Ważne jest, że słowa te należą do modlitwy. Samotność zostaje wypowiedziana przed Bogiem, który wydaje się milczeć, lecz do którego psalmista nadal woła. Psalm nie udaje, że cierpienie mija, gdy tylko zostaje nazwane. Daje mu miejsce w rozmowie z Bogiem, bez upiększania i bez pewnej odpowiedzi na pytanie, dlaczego przyszło. Samotny ptak nie dowodzi, że człowiek utracił wiarę. Może być obrazem jego obecnego położenia: czuwa w ciemności, oddzielony od innych, a jednak jego skarga wciąż ma adresata. W tym napięciu mieści się krucha, lecz rzeczywista więź, która nie zależy od poczucia bliskości.