Księga Przysłów 6:1 – znaczenie i zastosowanie

Słowo Boże jest wspaniałe, ponieważ uczy nas nie tylko Bożej mądrości potrzebnej do życia wiecznego, lecz także rozsądku przydatnego w codziennym życiu. Pomaga nam mądrze zarządzać swoimi sprawami. Jedną z dobrych zasad jest unikanie poręczania za innych, bo często prowadzi to do ubóstwa i rodzinnych nieszczęść. Może też odebrać radość z relacji, o której była mowa w poprzednim rozdziale.

Poręczenie należy uznać za pułapkę i trzymać się od niego z daleka, jak wynika z Księgi Przysłów 6:1–2. Ryzykowne jest już ręczenie za przyjaciela, nawet jeśli dobrze znasz jego sytuację i ufasz, że będzie w stanie spłacić dług. Jeszcze bardziej niebezpieczne jest „uderzenie w dłonie” z obcym człowiekiem, czyli zagwarantowanie zobowiązania osoby, której dobrze nie znasz — niezależnie od tego, czy jest ona pożyczkobiorcą, czy wierzycielem. Jeśli pochopnie podjęte zostało takie zobowiązanie, czy to pod czyimś namowami, czy w nadziei na podobną przysługę w przyszłości, trzeba pamiętać, że słowa własnych ust stały się pułapką.

Powinno nam to przypominać, by nie lekceważyć swoich słów. Kilka wypowiedzianych zdań może zobowiązać nas wobec innych ludzi i narazić na postępowanie sądowe. Nasze słowa mogą też ściągnąć na nas Boży sąd. Nie są tylko powietrzem — mogą stać się sidłem.

Jeśli już wpadliśmy w tę pułapkę, mądrość podpowiada, by jak najszybciej się z niej wydostać, jak uczy Księga Przysłów 6:3–5. Na razie sprawa może wydawać się spokojna. Nikt jeszcze nie domaga się spłaty, a główny dłużnik może zapewniać, że wszystko zostanie załatwione. Jednak poręczenie nadal obowiązuje, odsetki mogą rosnąć, wierzyciel może w każdej chwili zażądać zapłaty, a dłużnik może się okazać nieuczciwy albo niezdolny do spłaty.

Może się wtedy okazać, że trzeba sięgnąć po środki przeznaczone dla współmałżonka i dzieci, a nawet doprowadzić rodzinę do ruiny, by spłacić dług, który nie powstał z naszych własnych potrzeb. Dlatego uwolnij się od zobowiązania. Nie spoczywaj, dopóki wierzyciel Cię nie zwolni albo dłużnik nie zapewni solidnego zabezpieczenia zamiast Ciebie. Jeśli oddano się pod władzę drugiego człowieka, nie pora na groźby ani ostre słowa — tylko pogorszą sytuację. Zamiast tego uniż się, usilnie proś o zwolnienie z zobowiązania i nie zaniedbaj żadnego wysiłku, dopóki sprawa nie zostanie uregulowana, a poręczenie nie będzie już zagrażać Tobie ani Twojej rodzinie.

Troska o tę sprawę może, a nawet powinna, spędzać sen z powiek, dopóki nie uda się uwolnić od zobowiązania. Nie pozwól oczom zasnąć, dopóki się nie wydostaniesz z pułapki. Działaj szybko i wytrwale, jak jeleń albo ptak uciekający z sidła myśliwego. Zwlekanie jest niebezpieczne, a połowiczne starania nie wystarczą. Bóg w swoim Słowie pokazuje, że troszczy się o to, jak ludzie obchodzą się z pieniędzmi i majątkiem, i uczy praktycznej mądrości na co dzień, a także wiary potrzebnej na wieczność.

Trzeba jednak właściwie to rozumieć. Biblia nie mówi, że poręczanie za kogoś albo ręczenie za niego jest zawsze złe. W niektórych sytuacjach może to być wyraz sprawiedliwości lub życzliwości. Ktoś, kto ma przyjaciół, może słusznie okazać w ten sposób przyjaźń i nie musi to być nierozsądne. Apostoł Paweł zgodził się nawet ręczyć za Onezyma (List do Filemona 1:19). Możemy też pomóc młodej osobie rozpocząć działalność, jeśli wiemy, że jest uczciwa i pracowita. Nasze wsparcie może pomóc jej uzyskać kredyt, nie narażając przy tym nas samych.

Mimo to warto w miarę możliwości unikać długów, bo obciążają człowieka, wikłają go w sprawy tego świata i narażają zarówno na wyrządzenie krzywdy, jak i na jej doznanie. Pożyczkobiorca staje się sługą pożyczkodawcy. Chrześcijanie, wykupieni za cenę, nie powinni bez ważnego powodu czynić się sługami ludzi (Pierwszy List do Koryntian 7:23). Wielką nieroztropnością jest też wiązanie się z osobami potrzebującymi, które stale pożyczają i przenoszą jeden dług na drugi, bo prędzej czy później ciężar może spaść na nas.

Nikt nie powinien poręczać za kwotę większą, niż jest w stanie i chce spłacić, ani większą, niż może udźwignąć bez narażania własnej rodziny, gdyby dłużnik nie zapłacił. Takie zobowiązanie należy traktować jak własny dług. Pasują tu mądre słowa z Mądrości Syracha 8:13: nie poręczaj ponad swoje możliwości, bo jeśli to zrobisz, musisz być gotowy do zapłaty. Jeśli już postąpiliśmy nierozsądnie, zdrowy rozsądek podpowiada, by jak najszybciej wydostać się z pułapki, nie szczędzić wysiłków i nie odrzucać żadnego pokornego kroku, który może pomóc bezpiecznie i ostatecznie załatwić sprawę. Lepiej uniżyć się, by zyskać pokój, niż przez upór i dumę doprowadzić się do ruiny.

Zadbaj więc o bezpieczeństwo przyjaciela, uwalniając się od własnych zobowiązań wobec niego, bo lekkomyślne poręczenie może zaszkodzić przyjaźni tak samo, jak rozsądne poręczenie może ją niekiedy umocnić. Powinniśmy też uważać, by w żaden sposób nie stać się współwinnymi grzechów innych ludzi przeciwko Bogu (Pierwszy List do Tymoteusza 5:22). To znacznie gorsze i bardziej niebezpieczne niż odpowiedzialność za cudzy dług. Skoro tak gorliwie powinniśmy dążyć do spłacenia długów wobec ludzi, tym bardziej gorliwie powinniśmy zabiegać o pokój z Bogiem.

Uniż się przed Nim. Upewnij się, że Chrystus jest Twoim przyjacielem, aby mógł się za Tobą wstawiać. Gorliwie módl się o przebaczenie grzechów i o to, by Bóg uchronił Cię przed zejściem do otchłani — taka modlitwa nie będzie daremna. Nie pozwól oczom zasnąć ani powiekom opaść, dopóki tak się nie stanie.