Księga Przysłów 24:30 – znaczenie i zastosowanie

Najpierw warto przyjrzeć się temu, co Salomon dostrzegł na polu i w winnicy lenia. Nie wybrał się tam specjalnie, żeby je obejrzeć. Przechodząc obok, zauważył, jak urodzajna jest ziemia — tak jak podróżni powinni dostrzegać jej plony — oraz jak jego poddani gospodarują na roli, co powinien obserwować władca. Wtedy jego wzrok padł na pole i winnicę, które bardzo różniły się od pozostałych.

Gleba była dobra, ale nie rosło na niej nic pożytecznego. Wszędzie, nie tylko w kilku miejscach, rozpleniły się ciernie i pokrzywy. A gdyby nawet coś tam wyrosło, zwierzęta zjadłyby plony, bo nie było ogrodzenia, a kamienny mur leżał w ruinie. Widać tu skutki przekleństwa ciążącego nad ziemią: „Ciernie i osty będzie ci rodzić” (Księga Rodzaju 3:18), jeśli człowiek nie będzie jej pilnie uprawiał. Widać też, jak wielkim błogosławieństwem dla świata jest rolnictwo i jak dzika oraz nieużyteczna byłaby ziemia bez ludzkiej pracy, nawet sam Kanaan.

Król czerpie pożytek z pola, ale niewiele by z niego miał, gdyby Bóg nie obdarzał rolników umiejętnością i pilnością potrzebnymi do oczyszczania ziemi, sadzenia, siania i grodzenia pól. Widać tu również, jak bardzo ludzie różnią się między sobą sposobem, w jaki zajmują się nawet zwykłymi sprawami. Niektórym nie przeszkadza, że ich lenistwo widzi każdy przechodzień. Ciężka praca sąsiada jeszcze wyraźniej ukazuje ich wstyd.

Następnie Salomon zastanowił się nad tym, co zobaczył. Zatrzymał się, uważnie rozważył widok i przyjrzał mu się ponownie, by wyciągnąć z niego naukę. Nie zaczął gniewnie krytykować właściciela ani go wyzywać. Zamiast tego postarał się zdobyć mądrość dzięki temu, co zobaczył, i pozwolił, by ten widok pobudził go do pilności.

Ci, którzy nauczają innych, sami również powinni być gotowi się uczyć. Nauka może płynąć nie tylko z tego, co czytamy i słyszymy, lecz także z tego, co widzimy. Możemy uczyć się z dzieł Boga i z postępowania ludzi, zarówno dobrego, jak i złego. Plutarch przytacza powiedzenie Katona Starszego, rzymskiego męża stanu: mądrzy więcej korzystają z obserwowania głupców niż głupcy z obserwowania mądrych, ponieważ mądrzy unikają głupoty, a głupcy nie naśladują mądrości.

Salomon mówi, że wyciągnął naukę z tego widoku, choć nie dowiedział się niczego zupełnie nowego. Przypomniał sobie prawdę, którą już wcześniej dostrzegał: głupotę człowieka leniwego. Gdy powinien pracować, wciąż drzemie w łóżku i powtarza, że jeszcze trochę pośpi i odpocznie, aż przesypia swoje szanse. Sen powinien przygotowywać mądrych ludzi do pracy, lecz jego czyni otępiałym, ospałym i nieprzydatnym. Salomon przypomniał sobie również o nędzy, która za nim podąża. Ubóstwo zbliża się do niego jak wędrowiec, a niedostatek napada na niego jak uzbrojony człowiek, który ograbia swoją ofiarę ze wszystkiego.

Dotyczy to nie tylko pracy w życiu doczesnym i tego, jak haniebne jest lenistwo oraz jak wiele szkód wyrządza rodzinie. Odnosi się też do troski o duszę. Nasze dusze są jak pola i winnice, o które każdy z nas ma dbać, uprawiać je i strzec. Dzięki właściwej trosce mogą się rozwijać i przynosić owoce, które będą dla naszego dobra. Powierzono nam je i polecono troszczyć się o nie aż do przyjścia naszego Pana. Wymaga to wiele wysiłku i czujności.

Te pola i winnice często są w bardzo złym stanie. Nie przynoszą owoców, lecz zarastają cierniami i pokrzywami, które symbolizują nieopanowane pragnienia i namiętności: pychę, chciwość, zmysłowe przyjemności i złośliwość. To dzikie grona, które rodzi nieświęte serce. Nie ma też ochrony przed wrogiem, bo kamienny mur leży w ruinie i wszystko jest odsłonięte oraz bezbronne.

Jeśli tak się dzieje, przyczyną jest własne lenistwo i głupota grzesznika. Jest ospały, lubi spać i nie chce pracować. Brakuje mu zrozumienia, bo nie pojmuje ani tego, co powinien robić, ani tego, co jest dla niego prawdziwym dobrem. Jest zupełnie nierozumny.

Skutkiem będzie niechybna zguba duszy i wszystkiego, co służy jej dobru. Obraz niedostatku nadchodzącego jak uzbrojony napastnik wskazuje na wieczną stratę. Wiemy, jakie miejsce przeznaczono dla niegodziwego i leniwego sługi.