Księga Przysłów 1:7 – znaczenie i zastosowanie

Salomon postawił sobie za cel nauczyć młodego człowieka wiedzy i rozsądku. Tutaj wskazuje dwie podstawowe zasady, które prowadzą do mądrości: bojaźń Bożą i szacunek dla rodziców. Te dwa obowiązki są fundamentem dobrego życia. Pitagoras rozpoczyna swoje złote wiersze podobnymi myślami, choć w mocno zniekształconej postaci: „Najpierw oddawaj cześć nieśmiertelnym bogom i szanuj swoich rodziców”.

Aby właściwie kształtować młodych ludzi, Salomon zaczyna od Boga jako najważniejszego punktu odniesienia. Mówi, że „bojaźń Pana jest początkiem poznania” (Księga Przysłów 1:7). Oznacza to, że bojaźń Boża stanowi najważniejszą część prawdziwego poznania. Jest też początkiem wszelkiej pożytecznej wiedzy. Spośród wszystkiego, co powinniśmy wiedzieć, najbardziej podstawowa prawda mówi, że Boga należy się bać, szanować Go, służyć Mu i oddawać Mu cześć. Kto tego nie wie, ten w najważniejszym sensie nie wie niczego.

Bojaźń Boża jest też konieczna, jeśli chcemy czerpać pożytek z nauki. Nie jesteśmy zdolni dobrze się uczyć, jeśli nasze umysły nie są przepełnione świętym szacunkiem dla Boga i jeśli nie podporządkowujemy Mu każdej myśli. Jezus powiedział, że ten, kto pragnie pełnić wolę Boga, pozna, czy Jego nauka pochodzi od Boga (Ewangelia Jana 7:17). Wszelkie poznanie powinno zaczynać się od bojaźni Bożej i do niej prowadzić. Człowiek wie już dość, gdy wie, jak bać się Boga i we wszystkim stara się Mu podobać, unikając tego, co mogłoby Go obrazić. To pierwszy i ostatni krok mądrości.

Na potwierdzenie tej prawdy Salomon dodaje, że głupcy gardzą mądrością i pouczeniem. Głupcami nazywa ateistów, czyli ludzi, którzy nie liczą się z Bogiem. Nie lękają się Jego gniewu ani nie pragną Jego przychylności, dlatego nie są wdzięczni za pouczenie, jak uniknąć sądu i dostąpić miłosierdzia. Nie powinno nas dziwić, że ludzie mówiący Wszechmogącemu: „Zostaw nas w spokoju”, a nawet rzucający Mu wyzwanie, nie lubią Bożych dróg i odrzucają pouczenia. Głupcem jest ten, kto nie boi się Boga ani nie ceni Pisma Świętego. Taka osoba może podziwiać błyskotliwe słowa, ale w rzeczywistości jest obca mądrości, a nawet jej wroga.

Następnie Salomon wzywa młodych, by szanowali rodziców, którym powierzono władzę nad nimi (Księga Przysłów 1:8–9). Mówi: „Synu mój, słuchaj pouczeń ojca”. Nie zwraca się wyłącznie do własnych dzieci ani tylko do uczniów, którzy przychodzili do niego po naukę. Uczy wszystkie dzieci, by były posłuszne rodzicom, okazywały im szacunek i trzymały się pobożnego, moralnego wychowania, jakie od nich otrzymują, zgodnie z piątym przykazaniem.

Salomon zakłada, że rodzice będą przekazywać dzieciom całą mądrość, jaką posiadają, i dla ich dobra kierować nimi z wykorzystaniem całego powierzonego im autorytetu. Dzieci potrafią myśleć, dlatego rodzice nie powinni ograniczać się do wydawania poleceń, lecz także wyjaśniać ich sens. Powinni prowadzić je „ludzkimi więzami”, tłumacząc nie tylko, co mają robić, ale również dlaczego. Dzieci bywają jednak uparte i grzeszne, dlatego pouczenia muszą iść w parze z autorytetem. Abraham nie tylko nauczał, lecz także wydawał polecenia członkom swojego domu. Ojcowie i matki powinni zrobić wszystko, co mogą, aby dobrze wychować dzieci, a nawet wtedy nie będzie to zbyt wiele.

Salomon mówi też dzieciom, by przyjmowały i zachowywały dobre nauki przekazywane przez rodziców. Powinny przyjmować je z radością, uważnie słuchać, życzliwie je przyjmować i być za nie wdzięczne. Powinny również wiernie się ich trzymać. Wezwanie, by nie porzucać nauki matki, oznacza, że dorastanie nie zwalnia z obowiązków wobec rodziców. Człowiek może już nie podlegać wychowawcom, ale nie oznacza to, że wolno mu żyć, jak tylko zechce. Jeśli nauka matki jest zgodna z prawem Bożym, nigdy nie należy jej odrzucać. Jeśli dziecko od najmłodszych lat jest prowadzone właściwą drogą, nie powinno z niej schodzić w późniejszym wieku. Niektórzy zwracali uwagę, że pogańskie nauki moralne często nakazywały dzieciom szanować tylko ojca, podczas gdy prawo Boże zapewnia szacunek także matce.

Salomon mówi również, że takie pouczenie będzie dla nas ozdobą i powodem do chluby. Uważne posłuszeństwo naukom rodziców stanie się na naszej głowie ozdobą pełną wdzięku (Księga Przysłów 1:9). Będzie niczym kosztowny wieniec, czymś cennym w oczach Boga, i przyniesie nam zaszczyt podobny do tego, jakim cieszą się ludzie noszący złote łańcuchy. Niech prawdy i przykazania Boże będą dla nas jak korona, jak szczególne odznaczenie. Ceniąc je i dążąc do nich, rzeczywiście zyskamy szacunek. Prawdziwie wartościowi są ci, którzy za większe dobro uznają cnotę i pobożność niż doczesne bogactwo i wysoką pozycję, i to oni będą cenieni.