Księga Przysłów 1:10 – znaczenie i zastosowanie

Salomon podaje tu młodym ludziom kolejną ogólną zasadę, która pomaga odnaleźć drogę mądrości i się jej trzymać: unikaj pułapki złego towarzystwa. Psalmy Dawida rozpoczynają się od tego ostrzeżenia, podobnie jak przysłowia Salomona, bo niewiele rzeczy szkodzi żywej wierze i właściwemu postępowaniu bardziej niż złe towarzystwo (Księga Przysłów 1:10): „Synu mój, którego kocham i o którego głęboko się troszczę, jeśli grzesznicy będą chcieli sprowadzić Cię na złą drogę, nie ulegaj im”. To dobra rada, której rodzice mogą udzielić dzieciom, gdy te wyruszają w świat. Tak samo Piotr ostrzegał pierwszych wierzących: „Ratujcie się spośród tego przewrotnego pokolenia” (Dzieje Apostolskie 2:40).

Zwróć uwagę, jak gorliwie niegodziwi ludzie próbują wciągać innych na drogę zguby: kuszą ich. Grzesznicy lubią mieć towarzystwo w grzechu. Upadli aniołowie niemal zaraz po tym, jak sami stali się grzesznikami, zaczęli kusić innych. Zwykle nie zaczynają od gróźb ani przekonywania. Wabią pochlebstwami i gładkimi słowami, jak przynętą, która przyciąga nieostrożnego młodego człowieka do haczyka. Myli się jednak ten, kto sądzi, że wciągając innych w winę i wiążąc ich z własnym grzechem, zmniejszy swoją odpowiedzialność. Tylko ją powiększy.

Zwróć też uwagę, jak bardzo młodzi ludzie muszą uważać, by nie dać się sprowadzić na złą drogę: „Nie ulegaj”. Jeśli Cię kuszą, nie mogą Cię zmusić. Nie mów tego, co oni, nie rób tego, co oni, i nie przyłączaj się do ich grzechu. Aby mocniej podkreślić to ostrzeżenie, Salomon pokazuje fałszywe rozumowanie, którym grzesznicy posługują się, by zwodzić innych, oraz podstępy, za pomocą których oszukują niestałe dusze. Przywołuje rozbójników napadających na podróżnych, którzy próbują wciągnąć innych do swojej bandy (Księga Przysłów 1:11–14).

Zobacz, czego chcą od młodego człowieka: „Chodź z nami” (Księga Przysłów 1:11). Na początku wydaje się, że proszą tylko o towarzystwo. Potem ich zaproszenie staje się bardziej stanowcze (Księga Przysłów 1:14): „Przyłącz się do nas całkowicie. Podziel z nami nasz los. Połącz swoje siły z naszymi, a razem będziemy zwyciężać albo ginąć. Spotka Cię to samo, co nas. Miejmy wspólną sakiewkę, żeby razem wydawać to, co zdobędziemy”. Właśnie do tego zmierzają.

Odwołują się do dwóch chciwych i niszczycielskich pragnień. Pierwszym jest okrucieństwo. Pragną krwi i nienawidzą niewinnych ludzi, którzy nic złego im nie zrobili. Uczciwi, pracowici ludzie samą swoją dobrocią zawstydzają ich i potępiają. Dlatego mówią: „Zasadźmy się na ich krew, ukryjmy się, by na nich napaść” (Księga Przysłów 1:11). Niewinni nie spodziewają się niebezpieczeństwa i nie są uzbrojeni, więc łatwo będzie ich dopaść. „Jak słodko będzie pożreć ich żywcem!” — mówią (Księga Przysłów 1:12). Ci okrutni ludzie byliby równie żądni krwi jak głodny lew rozszarpujący jagnię. Jeśli ktoś zauważy, że ciała zabitych ujawnią zbrodnię, odpowiedzą: „Nie ma niebezpieczeństwa. Połkniemy ich w całości, jakby zostali pogrzebani”. Kto mógłby przypuszczać, że ludzka natura może upaść tak nisko, by ktoś czerpał przyjemność z niszczenia drugiego człowieka?

Drugim pragnieniem jest chciwość. Spodziewają się wielkiej nagrody za zbrodnię (Księga Przysłów 1:13): „Zdobędziemy mnóstwo cennych rzeczy, jeśli zajmiemy się takim procederem. Nawet jeśli zaryzykujemy życie, napełnimy nasze domy łupem”. Po pierwsze, pokazuje to, jak myślą o bogactwie tego świata. Nazywają je cennymi rzeczami, choć w rzeczywistości nie jest ono ani trwałe, ani naprawdę drogocenne. Jest tylko cieniem i marnością, zwłaszcza gdy zdobywa się je przez rabunek (Księga Psalmów 62:10). Przypomina coś, co właściwie nie istnieje, bo nie może dać człowiekowi trwałego zadowolenia. Mimo to uznają je za skarb i dlatego ryzykują, by je zdobyć, niekiedy narażając nawet własną duszę. Wielu ludzi doprowadza się do zguby, bo przecenia bogactwo tego świata i uważa je za drogocenny skarb. Po drugie, te słowa pokazują, jak wiele zysku sobie obiecują: „Napełnimy nim nasze domy”. Ci, którzy trudnią się grzechem, spodziewają się ogromnych zysków i wierzą, że przyniesie im on wielkie korzyści. Łudzą się jednak, jak ktoś, kto śni, że je. Domy pełne łupów pustoszeją, aż zostaje w nich niemal nic, jak trawa na dachu.

Następnie Salomon pokazuje, jak szkodliwa jest taka droga, by wzbudzić w nas odrazę do niej (Księga Przysłów 1:15): „Synu mój, nie chodź z nimi. Nie zadawaj się z nimi. Trzymaj się od nich jak najdalej. Nie stawiaj stopy na ich ścieżce. Nie naśladuj ich”. Nasza natura jest tak skażona, że łatwo stawiamy stopę na drodze grzechu. Dlatego potrzebujemy stanowczej samokontroli, by trzymać się od niej z daleka, i musimy się powstrzymać, jeśli zaczynamy choć trochę ku niej zbaczać.

Najpierw pomyśl o tym, jak szkodliwa jest ta droga z samej swojej natury (Księga Przysłów 1:16): „Ich nogi biegną ku złemu” — ku temu, co nie podoba się Bogu i krzywdzi ludzi — „spieszą się, by przelewać krew”. Grzech prowadzi w dół. Ludzie nie tylko nie powstrzymują się przed złem, lecz często z czasem coraz bardziej przyspieszają, jakby spieszyli się, by wyrządzić jak najwięcej krzywdy i nie mogli stracić ani chwili. Mówili, że będą działać powoli: „Zasadźmy się na krew” (Księga Przysłów 1:11). W rzeczywistości jednak pędzą naprzód, bo szatan napełnił ich serca.

Pomyśl także o tym, jak zgubne będą skutki ich postępowania. Wyraźnie ostrzega się ich, że ta niegodziwa droga prowadzi do ich własnej zagłady, a jednak nadal nią idą. Są jak nierozumny ptak, który widzi rozłożoną na niego sieć, a mimo to leci ku przynęcie (Księga Przysłów 1:17). Jesteśmy warci więcej niż wiele wróbli, powinniśmy więc być rozsądniejsi i postępować ostrożniej. Bóg uczynił nas mądrzejszymi niż ptaki powietrzne (Księga Hioba 35:11), dlatego nie powinniśmy zachowywać się tak nierozważnie jak one.

W rzeczywistości są gorsi od ptaków, bo ptaki czasem dostrzegają niebezpieczeństwo. Myśliwy wie, że nie ma sensu zastawiać pułapki tam, gdzie ptak może ją zobaczyć, więc ją ukrywa. Grzesznik natomiast widzi, że na końcu jego drogi czeka zagłada. Morderca i złodziej mogą widzieć przed sobą więzienie i szubienicę, a nawet piekło. Ostrzeżenia mówią im, że z pewnością zginą, ale to nic nie zmienia. Pędzą ku grzechowi i dalej się w nim pogrążają, jak koń ruszający do bitwy. Pułapka, którą zastawiają na innych, obróci się przeciwko nim samym (Księga Przysłów 1:18–19). Zasadzkę zastawiają na krew i życie innych, ale wbrew własnym zamiarom sami zapłacą za to krwią i życiem. Spotka ich haniebny koniec. Jeśli umkną ludzkiej sprawiedliwości, dosięgnie ich sąd Boży. Chciwość popycha ich do grzechów, które nie pozwolą im dożyć nawet połowy dni, lecz przerwą ich życie przed czasem.

Nie mają powodu chlubić się majątkiem zdobytym w taki sposób, skoro jego zdobycie kosztuje właściciela życie, a potem majątek przechodzi w ręce innych. Jaki pożytek ma człowiek z tego, że zdobędzie cały świat, jeśli straci życie? Nie będzie już mógł cieszyć się światem. Tym bardziej nikt niczego nie zyska, jeśli straci duszę i zostanie pochłonięty przez zgubę i zniszczenie, jak dzieje się z wieloma ludźmi, których zgubiła miłość do pieniędzy.

Salomon mówi o rozboju na drodze, ale chce przestrzec przed każdym rodzajem zła, do którego grzesznicy próbują wciągać innych. Podobne są drogi ludzi pijanych i prowadzących rozwiązłe życie. Podążają za przyjemnościami, które prowadzą do zguby w tym życiu i na zawsze, więc się do nich nie przyłączaj.