Księga Liczb 6:1 – znaczenie i zastosowanie

Po prawie, które ujawniało grzech i zawstydzało tych, którzy skalali się nim, stosowne jest omówienie prawa dotyczącego osób, które przez szczególne oddanie Bogu zyskały szacunek. Prawo to wskazuje drogę i dodaje otuchy tym, którzy wyróżniali się spośród sąsiadów silną wiarą i świętym życiem. Możliwe, że niektórzy byli nazywani nazirejczykami już przed ustanowieniem tego prawa, ponieważ ślub nazireatu przedstawiono tu jako coś znanego. Teraz jednak otrzymał on dokładniejsze zasady.

Józef został nazwany nazirejczykiem pośród swoich braci (Księga Rodzaju 49:26) nie tylko dlatego, że był od nich oddzielony, lecz także dlatego, że ich przewyższał. Nazirejczyk był osobą poświęconą Panu (Księga Liczb 6:2). Niektórzy byli nazirejczykami przez całe życie, z wyboru samego Boga, jak Samson (Księga Sędziów 13:5) i Jan Chrzciciel (Ewangelia Łukasza 1:15), albo na skutek ślubu złożonego przez rodzica, jak Samuel (Pierwsza Księga Samuela 1:11). To nie o nich mówi to prawo. Dotyczy ono osób, które z własnej woli składały ślub nazireatu na określony czas. Dla nich Bóg ustanowił te zasady.

Kobieta również mogła złożyć taki ślub, z zastrzeżeniami opisanymi w Księdze Liczb 30:3. Wydaje się, że właśnie ten ślub w szczególny sposób obejmowały słowa o ślubie kobiety złożonym Panu. Nazirejczycy należeli do Pana przez cały czas trwania ślubu i prawdopodobnie poświęcali wiele czasu na poznawanie Bożego prawa, modlitwę i pomaganie innym w nauczaniu. Cały ich sposób życia miał świadczyć o pobożności. Oddzielali się też od zwykłych ludzi i codziennych spraw, bo ci, którzy są poświęceni Bogu, nie powinni ulegać wpływom otaczającego ich świata.

Oddzielali się przez ślub złożony z własnej woli. Każdy Izraelita był już zobowiązany przez Boże prawo kochać Boga całym sercem, ale nazirejczyk szedł dalej: podejmował dodatkowe praktyki religijne i wyrzeczenia, które miały być znakiem tej miłości. W ten sposób niektórzy stawali się w kościele szczególnymi przykładami, przewodnikami w sprawach religii i wzorami świętego życia. Bóg okazał Izraelowi wielką łaskę, wzbudzając pośród ich młodych mężczyzn nazirejczyków (Księga Amosa 2:11). Byli znani jako ludzie czyści jak śnieg i biali jak mleko (Księga Lamentacji 4:7).

Chrystusa wyszydzano jako Nazarejczyka, podobnie jak Jego naśladowców, ale nie był On nazirejczykiem w rozumieniu tego prawa. Pił wino i dotykał zmarłych. Mimo to właśnie w Nim ten obraz znalazł swoje pełne znaczenie, ponieważ w Nim spotkały się wszelka czystość i doskonałość. Każdy prawdziwy chrześcijanin jest w sensie duchowym nazirejczykiem, poświęconym Panu przez ślub. Paweł, za namową przyjaciół i z życzliwości wobec Żydów, przez pewien czas uczestniczył w praktyce nazireatu. Jednocześnie jasno powiedziano, że wierzący pochodzący z pogan nie mają obowiązku jej zachowywać (Dzieje Apostolskie 21:24; Dzieje Apostolskie 21:25). Nazireat uważano za wielki zaszczyt. Jeśli ktoś mówił o nim tak, jakby był ciężarem, na przykład: „Wolałbym zostać nazirejczykiem, niż zrobić coś takiego”, Żydzi uznawali go za niegodziwego. Kto jednak ślubował Panu święte życie jako nazirejczyk, ten — jak mówiono — nosił na głowie koronę swego Boga.

Bóg sam ustanowił zasady dla nazirejczyków, aby ludzkie pomysły nie prowadziły do niekończącego się dodawania kolejnych ograniczeń. Po pierwsze, nie wolno im było spożywać niczego, co pochodziło z winorośli (Księga Liczb 6:3–4). Nie mogli pić wina ani mocnego napoju, jeść winogron, pestek, skórek ani nawet rodzynek. Doktor Lightfoot uważał, że miało to być obrazem czystego życia człowieka przed upadkiem, a winorośl mogła symbolizować zakazane drzewo w Edenie. Jeśli tak było, prawo wskazywało na niewinność i świętość. Ci, którzy dawali nazirejczykom wino, działali jak kusiciel (Księga Amosa 2:12), popychając ich ku temu, czego Bóg zakazał. Rechabici pokazują, że powstrzymywanie się od wina postrzegano jako znak samodyscypliny i godności (Księga Jeremiasza 35:6).

Nazirejczycy mieli unikać wina przede wszystkim po to, by dawać przykład umiarkowania i panowania nad sobą. Ci, którzy poświęcają się Bogu, nie powinni zaspokajać cielesnych pragnień, lecz trzymać ciało w ryzach. Pismo Święte dopuszcza niewielką ilość wina ze względów zdrowotnych, o czym Paweł wspomina Tymoteuszowi (Pierwszy List do Tymoteusza 5:23). Jednak picie dla przyjemności nie przystoi tym, którzy chcą żyć według Ducha, a nie ciała. Po drugie, nazirejczycy mieli być zdolni do służby Bogu. Wino mogło przytępiać umysł i sprawiać, że człowiek zapominał o prawie (Księga Przysłów 31:5), albo sprowadzać go na manowce przez pijaństwo (Księga Izajasza 28:7). Chrześcijanie również powinni zachowywać dużą ostrożność i umiar w piciu wina i mocnych napojów, bo gdy przywiązanie do nich bierze górę, szatan może łatwo zastawić na człowieka pułapkę.

Zwraca uwagę to, że skoro zakaz dotyczył przede wszystkim wina, zabroniono również wszystkiego, co pochodziło z winorośli. Uczy nas to, by z wielką troską unikać grzechu i trzymać się z dala od wszystkiego, co do niego prowadzi lub może nas kusić. Powinniśmy powstrzymywać się od wszelkiego zła (Pierwszy List do Tesaloniczan 5:22).

Po drugie, nazirejczycy nie mieli obcinać włosów (Księga Liczb 6:5). Nie wolno im było przycinać włosów na głowie ani golić brody. Właśnie to oznaczenie nazireatu Samsona często pojawia się w jego historii. Wyrażało ono szlachetną obojętność wobec ciała, jego wygód i piękna. Osoby poświęcone Bogu miały skupiać się na trosce o duszę i jej piękno. Był to też znak rezygnacji na pewien czas ze światowych przyjemności i wyboru życia pełnego wyrzeczeń. Mefiboszet, pogrążony w żałobie, nie przycinał brody (Druga Księga Samuela 19:24).

Niektórzy zwracają też uwagę, że długie włosy są przedstawiane jako znak poddania (Pierwszy List do Koryntian 11:5 i następne wersety). Jeśli tak, długie włosy nazirejczyka wskazywały, że podlegał Bogu i oddał się pod Jego władzę. Sprawiały również, że łatwo było go rozpoznać, a inni mogli okazywać mu szacunek jako osobie poświęconej Bogu. Włosy wyróżniały go w naturalny sposób, bez ozdób i ostentacji. Były jak korona dana przez naturę i świadczyły o zachowanej czystości. Jeśli nazirejczyk stawał się nieczysty, musiał ogolić głowę (Księga Liczb 6:9). Zobacz też Księgę Jeremiasza 7:29.

Po trzecie, nazirejczycy nie mieli zbliżać się do zmarłego (Księga Liczb 6:6–7).

Inni mogli dotykać zwłok i przez pewien czas stawać się rytualnie nieczyści. Czasami musieli tak postąpić, bo inaczej zmarły nie zostałby pochowany. Nazirejczycy musieli jednak tego unikać, jeśli nie chcieli utracić całego zaszczytu związanego ze ślubem nazireatu. Nie mogli nawet uczestniczyć w pogrzebie bliskiego krewnego, nawet ojca ani matki, podobnie jak nie wolno było tego robić arcykapłanowi, ponieważ mieli na głowie znak poświęcenia Bogu.

Ci, którzy poświęcają się Bogu, powinni uczyć się praktycznego oddzielenia od innych i robić więcej niż pozostali. Muszą zachować sumienie wolne od martwych uczynków i nie dotykać niczego nieczystego. Im bardziej widoczne jest nasze publiczne wyznawanie wiary, tym pilniej musimy unikać grzechu. Więcej mamy do stracenia. Powinni też panować nad uczuciami, nawet wobec najbliższych, aby żal po stracie nie odebrał im radości w Bogu ani gotowości do poddania się Jego woli. Zobacz Ewangelię Mateusza 8:21–22.

Przez wszystkie dni oddzielenia nazirejczycy mieli być święci dla Pana (Księga Liczb 6:8). Taki był prawdziwy sens zewnętrznych zasad. Bez wewnętrznego oddania nie miałyby one żadnego znaczenia. Nazirejczyk miał należeć do Boga, służyć Mu i skupiać na Nim myśli. Miał zachować czystość serca i życia, a we wszystkim upodabniać się do Bożego obrazu i postępować zgodnie z Jego wolą. Na tym polega świętość. Na tym polega prawdziwy nazireat.

Przewidziano również możliwość oczyszczenia nazirejczyka, który stał się nieczysty przez przypadkowy kontakt ze zmarłym. Nie podano tu kary za umyślne złamanie wcześniejszych zasad. Prawo nie zakładało, że ktoś na tyle pobożny, by złożyć taki ślub, świadomie go złamie. Mało prawdopodobne było też, by dobrowolnie pił wino albo obciął włosy. Jednak wskutek Bożej opatrzności, bez własnej winy, mógł znaleźć się blisko zmarłego. O takiej sytuacji mówi Księga Liczb 6:9: jeśli ktoś umrze nagle obok niego, skalany zostaje znak poświęcenia na jego głowie.

Śmierć czasem przychodzi nagle, bez żadnego ostrzeżenia. Ktoś może być żywy, a chwilę później już nie żyć, tak że nawet najostrożniejszy nazirejczyk nie zdoła uniknąć kontaktu ze zwłokami. Tak bliski i krótki jest krok z czasu w wieczność. Niech Bóg przygotuje nas na nagłą śmierć.

W takim przypadku musiał, podobnie jak inni, oczyścić się siódmego dnia z rytualnej nieczystości (Księga Liczb 6:9). Od nazirejczyka, który dotknął zmarłego, wymagano nawet więcej niż od innych ludzi w takiej sytuacji. Musiał złożyć ofiarę za grzech i całopalenie, a także dokonać za niego obrzędu przebłagania (Księga Liczb 6:10–11). Uczy nas to, że trzeba szczerze żałować również za grzechy popełnione ze słabości oraz za uchybienia, w które wpadamy niespodziewanie.

Uczy nas to także, że każdego dnia powinniśmy odnosić do naszej duszy wartość ofiary Chrystusa, aby uzyskać przebaczenie grzechów (Pierwszy List Jana 2:1–2). Pokazuje również, że od osób, które publicznie wyznają wiarę, oczekuje się więcej niż od innych, gdy swoim postępowaniem szkodzą temu świadectwu. Więcej powinny zrobić, by odzyskać pokój serca i dobre imię.

Musiał też ponownie rozpocząć okres swojego oddzielenia. Wszystkie dni, które upłynęły przed jego nieczystością, przepadały i nie były zaliczane, nawet jeśli do końca ślubu pozostało już niewiele czasu (Księga Liczb 6:12). Dzięki temu nazirejczycy szczególnie uważali, by nie zaciągnąć nieczystości przez kontakt ze zmarłym, bo właśnie to mogło sprawić, że stracili cały dotychczasowy czas. Jest to również przestroga dla nas: jeśli sprawiedliwy odwróci się od swojej sprawiedliwości i splami się martwymi uczynkami, nie będzie mu się pamiętać żadnego z jego wcześniejszych dobrych czynów (Księga Ezechiela 33:13). Wszystko pójdzie na marne, jeśli nie wytrwa do końca (List do Galatów 3:4). Musi zacząć od nowa i powrócić do swoich pierwszych czynów.

Po upływie czasu ślubu odbywał się uroczysty obrzęd zwalniający nazirejczyka z jego zobowiązania. Nie mógł zostać zwolniony, zanim wyznaczony czas dobiegł końca. Przed złożeniem ślubu sam podejmował decyzję, lecz później było już za późno, by zastanawiać się, czy chce go nadal dochować. Według Żydów ślub nazirejczyka nie mógł trwać krócej niż trzydzieści dni. Jeśli ktoś powiedział: „Będę nazirejczykiem tylko przez dwa dni”, i tak obowiązywało go trzydzieści dni. Ślub Pawła wydaje się jednak trwać zaledwie siedem dni (Dzieje Apostolskie 21:27). Bardziej prawdopodobne jest, że Paweł uczestniczył wtedy w końcowym obrzędzie ślubu nazirejskiego, z którego zwolnił się już przed laty w Kenchrach, ścinając tam włosy jako część obrzędu jego wypełnienia (Dzieje Apostolskie 18:18).

Po upływie wyznaczonego czasu należało publicznie, przy wejściu do Namiotu Spotkania, ogłosić, że nazirejczyk jest wolny od ślubu (Księga Liczb 6:13). Dzięki temu wszyscy wiedzieli, że jego ślub dobiegł końca, i nikt nie gorszył się, gdy po długim okresie powstrzymywania się znów pił wino. Musiał też złożyć ofiary (Księga Liczb 6:14). Nawet po tak szczególnym akcie oddania nie powinien uważać, że Bóg jest mu teraz coś winien. Po zakończeniu ślubu nadal należało złożyć ofiarę Bogu, bo nawet gdy wypełnimy wszystkie obowiązki, musimy przyznać, że wciąż pozostajemy Jego dłużnikami.

Musiał przynieść po jednej ofierze każdego wymaganego rodzaju. Pierwsze było całopalenie, znak, że Bóg nadal ma władzę nad nim i nad wszystkim, co posiada, choć ten szczególny ślub właśnie się kończył. Drugą ofiarą była ofiara za grzech. W Księdze Liczb 6:14 wymieniono ją jako drugą, ale z Księgi Liczb 6:16 wynika, że składano ją jako pierwszą, ponieważ za grzech trzeba dokonać przebłagania, zanim jakakolwiek ofiara zostanie przyjęta. Uderza to, że nawet nazirejczyk, czystszy na pozór niż śnieg i bielszy niż mleko, nie mógł stanąć przed świętym Bogiem bez ofiary za grzech. Nawet jeśli dochował ślubu i nie zaciągnął zewnętrznej nieczystości, nadal musiał złożyć ofiarę za grzech.

Nawet najlepsi ludzie zaciągają winę, nie zawsze zdając sobie z tego sprawę: nie czynią pewnego dobra, a dopuszczają się jakiegoś zła, nawet w swoich najlepszych działaniach. Gdyby Bóg sądził nas według ścisłej sprawiedliwości, bylibyśmy zgubieni. Dlatego musimy polegać na przebłaganiu i powoływać się na nie jako na naszą sprawiedliwość przed Bogiem.

Trzecią ofiarą była ofiara biesiadna, składana z wdzięczności Bogu za pomoc w dochowaniu ślubu, a także z prośbą, by Bóg zachował nazirejczyka od czynów niegodnych kogoś, kto był nazirejczykiem. Powinien pamiętać, że choć był już wolny od zobowiązań wynikających z własnego ślubu, nadal podlegał prawu Bożemu. Czwartym rodzajem były ofiary pokarmowe i płynne, składane zgodnie z przepisem (Księga Liczb 6:15, 17), ponieważ zawsze towarzyszyły całopaleniom i ofiarom biesiadnym. Przynoszono wraz z nimi kosz przaśnych placków i opłatków.

Po piąte, część ofiary biesiadnej, razem z plackiem i opłatkiem, kołysano przed Panem jako ofiarę kołysania (Księga Liczb 6:19–20). Był to dar dla kapłana, który otrzymywał go za swoją służbę po uprzednim ofiarowaniu go Bogu. Po szóste, nazirejczyk mógł przynieść również dobrowolne ofiary, stosownie do swoich możliwości (Księga Liczb 6:21). Mógł ofiarować więcej, ale nie mniej.

Dla podkreślenia uroczystego charakteru wydarzenia przyjaciele często pomagali pokryć jego koszty (Dzieje Apostolskie 21:24). Był jeszcze jeden obrzęd, przypominający unieważnienie zobowiązania po spełnieniu jego warunków: włosy, które nazirejczyk pozwalał sobie zapuszczać podczas ślubu, ścinano i spalano w ogniu pod ofiarami biesiadnymi (Księga Liczb 6:18). Pokazywało to, że Bóg przyjmuje pełne dochowanie ślubu przez Chrystusa, wielką ofiarę, a nie w jakikolwiek inny sposób. Powinniśmy z tego wyciągnąć naukę, by składać śluby Panu, naszemu Bogu, i ich dochowywać, bo nie ma On upodobania w głupcach.