Księga Liczb 24:1 – znaczenie i zastosowanie

Błogosławieństwo, które Bileam wypowiada nad Izraelem, jest bardzo podobne do dwóch poprzednich z poprzedniego rozdziału. Zmienia się jednak sposób, w jaki przemawia. Rezygnuje z zaklęć, na których wcześniej polegał, i nie posługuje się już żadnymi czarami ani praktykami magicznymi. Przekonuje się, że nie przynoszą mu pożytku, bo na próżno próbować wyprosić u diabła przekleństwo, skoro Bóg postanowił błogosławić. Prędzej czy później Bóg pokaże ludziom, jak nierozsądne jest pokładanie ufności w pustych rzeczach, które nie mogą pomóc.

Bileam zmienia też miejsce. Nie odchodzi już jak wcześniej na odludzie, lecz zwraca twarz ku pustyni, gdzie rozbił obóz Izrael. Skoro Izraelici mają być błogosławieni, Bileam przestaje się opierać i poddaje się, choć niechętnie. Wtedy ogarnął go Duch Boży, czyli duch proroctwa, tak jak stało się to z Saulem, gdy Bóg powstrzymał go przed pojmaniem Dawida (Pierwsza Księga Samuela 19:23). Bileam nie wypowiadał własnych myśli, lecz słowa, które dał mu Duch.

Rozpoczyna też swoją wypowiedź inaczej, w sposób przypominający słowa Dawida (Druga Księga Samuela 23:1-3). Wydaje się jednak, że pobrzmiewa w niej pycha i zarozumiałość, jakby Bileam chciał przypisać sobie zasługi i zachowywać się tak, jakby należał do grona niebiańskich doradców. Chwali się dwiema rzeczami. Po pierwsze, twierdzi, że Bóg okazał mu wielką łaskę, objawiając mu siebie, bo Bileam usłyszał słowa Boga i ujrzał widzenie Wszechmocnego. Bóg już wcześniej spotkał się z nim i przemówił do niego, a Bileam wydaje się tym chełpić. Paweł pisze o swoich widzeniach i objawieniach z pokorą (Drugi List do Koryntian 12:1), Bileam zaś mówi o nich z pychą.

Po drugie, Bileam chwali się własną zdolnością przyjmowania objawień. Mówi, że popadał w prorocze uniesienie, jak inni prorocy, a mimo to miał otwarte oczy. Wspomina o tym dwa razy, choć za każdym razem używa innych słów. Niektórzy rozumieją wcześniejszy fragment jako opis człowieka z zamkniętymi oczami, podczas gdy teraz Bileam mówi, że ma je otwarte. Przyznaje, że mylił się, gdy próbował przekląć Izraela. Zaczyna dostrzegać swój błąd, wciąż jednak zaślepiają go chciwość i ambicja, te nierozsądne pragnienia, które przynoszą szkodę.

Ci, którzy występują przeciwko Bogu i Jego ludowi, prędzej czy później odkryją, jak bardzo zostali zwiedzeni. Wielu ludzi ma otwarte oczy, a jednak zamknięte serca. Coś rozumieją, ale nie stają się przez to święci. Wiedza, która jedynie napełnia człowieka pychą, prowadzi go ku zgubie, a wielu idzie do piekła z otwartymi oczami.

Samo błogosławieństwo jest jednak bardzo podobne do poprzednich. Bileam dostrzega w Izraelu kilka godnych podziwu cech. Najpierw zachwyca się jego pięknem: „Jak piękne są twoje namioty, Jakubie!”. Izraelici mieszkali w zwykłych namiotach, a nie w okazałych domach, lecz Bileam widzi ich piękno w tym, że ich obóz jest uporządkowany według plemion (Księga Liczb 24:2). Nic nie ukazuje religii w lepszym świetle przed osobami z zewnątrz niż jedność i zgoda jej wyznawców (Księga Psalmów 133:1). Piękno Izraela i dobre imię, jakim miał się cieszyć wśród sąsiednich ludów, zostają porównane do urody i słodyczy żyznych dolin, pięknych ogrodów, bujnych drzew i wonnych przypraw (Księga Liczb 24:6).

Ci, którzy naprawdę mają otwarte oczy, dostrzegają, że święci żyjący na ziemi są ludźmi wyjątkowymi, i znajdują w nich upodobanie. Człowiek sprawiedliwy przewyższa swego bliźniego. Święci są jak drzewa zasadzone przez Pana i właśnie w tym tkwi ich prawdziwa wartość. Ich sprawiedliwość jest latoroślą zasadzoną przez Pana. Zobacz, co mówi Księga Ozeasza 14:5-7.

Bileam zwraca też uwagę na płodność i wzrost Izraela. Może o tym mówić, gdy posługuje się obrazami dolin, ogrodów i drzew (Księga Liczb 24:6). Pasują do tego również słowa o wylewaniu wody z wiader: Bóg będzie nawadniał Izraelitów swoim błogosławieństwem, niczym deszczem z nieba. Słowa o potomstwie pośród wielu wód oznaczają, że będzie ono żyło wśród licznych ludów i narodów. Pismo Święte używa czasem obrazu wód na określenie ludów, tłumów i narodów. Potwierdził to wielki rozrost tego narodu, nawet gdy jego członkowie byli rozproszeni po różnych krajach.

Bileam mówi również o honorze Izraela i jego wzroście. Tak jak liczebność ludu przynosi chlubę jego władcy, tak wielkość władcy przynosi chlubę ludowi. Bileam zapowiada, że król Izraela będzie potężniejszy niż Agag. Agag był prawdopodobnie najpotężniejszym królem w tamtej okolicy, a Bileam nie znał nikogo większego. Przepowiada jednak, że główny przywódca Izraela po Mojżeszu, Jozue, będzie potężniejszy i bardziej czczony niż kiedykolwiek był Agag, i znacznie mocniej zapisze się w historii. Później Saul, pierwszy król Izraela, odniósł zwycięstwo nad Agagiem, który przybył w królewskim przepychu i wygodzie.

Następnie Bileam mówi o sile Izraela i jego zwycięstwach (Księga Liczb 24:8). Najpierw wspomina to, co Izraelici zrobili, a raczej to, co Bóg dla nich uczynił. Wyprowadził ich z Egiptu, o czym Bileam mówił już wcześniej (Księga Liczb 23:22). Cuda towarzyszące ich wybawieniu z Egiptu bardziej niż cokolwiek innego rozsławiły ich i przeraziły wrogów (Księga Jozuego 2:10). Ten sam Bóg, który wyprowadził ich z Egiptu, nie zawiedzie ich i wprowadzi do Kanaanu, bo Bóg zawsze doprowadza do końca to, co rozpoczyna.

Potem Bileam mówi o obecnej sile Izraela. Izrael ma, można powiedzieć, siłę dzikiego wołu, potężnego zwierzęcia, którego trudno poskromić (Księga Hioba 39:9-10). Bileam chce przez to powiedzieć, że Izrael jest zbyt silny, by powstrzymały go jego przekleństwa lub wojska Balaka. Następnie spogląda w przyszłość, ku zwycięstwom Izraela. Słowa o pożeraniu wrogich narodów oznaczają, że Izrael pokona je tak łatwo i pewnie, jak lew rozszarpuje zdobycz. Dzięki temu zyska też większą siłę, bogactwo i dostatek.

Bileam opisuje także odwagę i bezpieczeństwo Izraela: „Położył się jak lew, jak potężny lew” (Księga Liczb 24:9). Widzi Izraelitów odpoczywających na równinach Moabu, bez pytania króla Moabu o pozwolenie i bez lęku przed nim. Wkrótce podobnie będą odpoczywać w Kanaanie. Gdy lew rozszarpie zdobycz, kładzie się spokojnie i niczego się nie obawia. Nikt nie odważy się zakłócić spokoju śpiącego lwa.

Jak zauważa biskup Patrick, lwy nie muszą szukać kryjówek, żeby spać. Kładą się tam, gdzie chcą, bo nic nie odważy się ich tknąć. Podobnie Izrael będzie bezpieczny w Kanaanie, zwłaszcza za czasów Dawida i Salomona. W ten sposób sprawiedliwi są odważni jak lew (Księga Przysłów 28:1), nie po to, by napadać na innych, lecz by spokojnie odpoczywać, bo Bóg zapewnia im bezpieczne mieszkanie (Księga Psalmów 4:8).

Na koniec Bileam mówi o wpływie Izraela na okoliczne ludy. Błogosławieństwo miało spływać na jego przyjaciół i sprzymierzeńców. Słowa „Błogosławiony, kto tobie błogosławi” oznaczają, że każdemu, kto okaże Izraelitom życzliwość, będzie się lepiej wiodło.

Nieszczęście miało natomiast spotkać wrogów Izraela i tych, którzy chwycili za broń przeciwko niemu. „Przeklęty, kto tobie złorzeczy” (Księga Rodzaju 12:3). Kto krzywdzi lud Boży, podejmuje wielkie ryzyko, bo Bóg traktuje to, co ludzie czynią Jego ludowi, dobre czy złe, jakby czynili to Jemu samemu.

W ten sposób Bóg potwierdza błogosławieństwo obiecane Abrahamowi i jego potomkom. Bileam mówi tak, jakby tym razem błogosławił Izrael, a nie go przeklinał, bo chce mieć udział w błogosławieństwie, które przypada przyjaciołom Izraela, i boi się przekleństwa spadającego na jego wrogów.