Księga Liczb 10:29 – znaczenie i zastosowanie

Oto, co wydarzyło się między Mojżeszem a Chobabem, gdy obóz Izraela ruszał w stronę Kanaanu. Niektórzy sądzą, że Chobab był tą samą osobą co Jetro, teść Mojżesza, i że opis z Księgi Wyjścia 18 należy umieścić właśnie tutaj. Bardziej prawdopodobne wydaje się jednak, że Chobab był synem Jetry, nazywanego także Reuelem lub Raguelem (Księga Wyjścia 2:18). Gdy starszy mężczyzna wrócił na starość do swojej ziemi (Księga Wyjścia 18:27), mógł zostawić Chobaba u Mojżesza, podobnie jak Barzillaj zostawił Kimhama u Dawida. To samo słowo może oznaczać zarówno teścia, jak i szwagra.

Chobab chętnie przebywał z Izraelem, gdy lud rozbił obóz u stóp Synaju, blisko jego rodzinnych stron. Teraz jednak, gdy wyruszali w dalszą drogę, chciał wrócić do swojego kraju, krewnych i domu ojca. Mojżesz serdecznie zaprosił go, by ruszył z nimi do Kanaanu (Księga Liczb 10:29). Zachęcał go obietnicą, że dobrze go potraktują, i wskazał Bożą obietnicę jako gwarancję: Pan zapowiedział dobro dla Izraela. Jakby mówił: „Chodź z nami, dołącz do nas, a będziesz dzielił nasz los. Bóg obiecał, że będzie nam błogosławił”. Ci, którzy zmierzają do niebiańskiego Kanaanu, powinni zapraszać do drogi także swoich przyjaciół, bo dzielenie się Bożymi błogosławieństwami niczego nam nie odbiera. Jednym z ważnych powodów, by dołączyć do ludu Bożego, jest to, że Bóg zapowiedział mu dobro. Dobrze jest żyć we wspólnocie z tymi, którzy żyją we wspólnocie z Bogiem (Pierwszy List Jana 1:3), i iść z tymi, z którymi jest Bóg (Księga Zachariasza 8:23).

Chobab skłaniał się jednak ku powrotowi do swojej ziemi, jak sam powiedział (Księga Liczb 10:30). Można by sądzić, że ktoś, kto widział tak wiele szczególnych przejawów Bożej obecności pośród Izraela i tak wiele wyraźnych znaków Bożej przychylności, nie będzie potrzebował wielu zachęt. Jego odmowa wynikała zapewne z przywiązania do rodzinnych stron, którego nie przezwyciężyło — jak powinno — zaufanie do Bożej obietnicy i prawdziwe docenienie błogosławieństw przymierza. Był potomkiem Abrahama przez Keturę, ale nie dziedzicem wiary Abrahama (List do Hebrajczyków 11:8). Gdyby miał taką wiarę, nie odpowiedziałby Mojżeszowi w ten sposób. Rzeczy tego świata, które widzimy, często pociągają nas mocniej niż rzeczy przyszłego świata, których nie widzimy. To, co ziemskie, silniej przyciąga większość ludzi niż samo niebo.

Mojżesz usilnie namawiał Chobaba, by zmienił zdanie (Księga Liczb 10:31–32). Mówił, że może on być dla nich użyteczny, ponieważ podróżowali przez pustynię, którą Chobab dobrze znał. Mojżesz powiedział, że Chobab będzie dla nich „jak oczy” — nie chodziło o wskazywanie miejsca na obóz ani drogi, którą mieli iść, bo prowadził ich w tym obłok, lecz o pomoc w rozeznawaniu terenu, przez który przechodzili i na którym obozowali. Chobab mógł pokazać im jego zalety i zagrożenia, aby potrafili jak najlepiej wykorzystać to, co dobre, i chronić się przed tym, co niebezpieczne. Widać tu, że zaufanie Bożej opatrzności nie wyklucza korzystania z pomocy przyjaciół w sprawach, na których się znają. Nawet ci, których Bóg prowadzi cudownie, nie powinni odrzucać zwyczajnych środków, które pomagają im znaleźć drogę.

Niektórzy sądzą, że Mojżesz mówił tak również po to, by Chobab poczuł się potrzebny wielkiej społeczności, i że ambicja mogła go skłonić do pozostania. Kalwin proponuje inne odczytanie, które dobrze pasuje do oryginału, choć rzadko się na nie zwraca uwagę: „Proszę, nie opuszczaj nas, lecz chodź z nami i miej udział w Ziemi Obiecanej. Znasz nasz obóz na pustyni i byłeś dla nas jak oczy. Nie możemy odpłacić Ci za Twoją życzliwość i wszystko, co dla nas zrobiłeś, inaczej niż zabierając Cię ze sobą do Kanaanu. Przecież właśnie po to wyruszyłeś z nami, żeby dalej z nami iść”. Ci, którzy dobrze zaczynają, powinni wytrwać do końca, bo w przeciwnym razie utracą korzyść i nagrodę za wszystko, co zrobili i wycierpieli.

Mojżesz obiecał też, że Izrael odpłaci Chobabowi życzliwością: „Wszystkim dobrem, którym Pan nas obdarzy, my odwdzięczymy się Tobie” (Księga Liczb 10:32). Możemy dawać tylko to, co sami otrzymaliśmy. Nie możemy obiecać przyjaciołom większej pomocy ani życzliwości, niż pozwalają nam okazać nasze możliwości. Możemy bezpiecznie obiecać jedynie, że będziemy czynić dobro na miarę tego, na co Bóg nam pozwoli. Ci, którzy dzielą trudny los Izraela Bożego, będą mieli z nim udział także w pocieszeniu i chwale. Kto jest gotów dzielić z nimi los na pustyni, będzie go dzielić również w Kanaanie. Jeśli z nimi cierpimy, z nimi też będziemy królować (Drugi List do Tymoteusza 2:12; Ewangelia Łukasza 22:28–29).

Nie wiemy, czy Chobab odpowiedział Mojżeszowi. Możemy więc mieć nadzieję, że jego milczenie oznaczało zgodę i że nie odszedł. Kiedy zobaczył, że może się przydać, być może uznał to za ważniejsze niż własne pragnienia. Pozostawił nam w ten sposób dobry przykład. Widzimy też później, że jego rodzinie nie wyszło to na złe (Księga Sędziów 1:16; Pierwsza Księga Samuela 15:6).

Jest tu również mowa o wspólnocie Boga i Izraela podczas dalszej drogi. Izraelici opuścili górę Pana (Księga Liczb 10:33), czyli górę Synaj, gdzie oglądali Jego chwałę, słyszeli Jego głos i zawarli z Nim przymierze. Nie mogli oczekiwać, że tak bezpośrednie objawienia Bożej obecności będą im towarzyszyć nieustannie. Odeszli od słynnej góry, o której Pismo Święte wspomina później rzadko, poza nawiązaniami do tych wydarzeń. Synaj znika z pola widzenia, lecz Syjon jest górą, o której Bóg mówi: „To jest miejsce Mojego odpoczynku na wieki” (Księga Psalmów 132:14). My również powinniśmy tak o nim mówić.

Opuszczając górę Pana, zabrali jednak ze sobą arkę przymierza Pana, dzięki której mogli nadal trwać we wspólnocie z Bogiem. Bóg wskazywał im przez nią drogę. Niektórzy sądzą, że podczas tej wędrówki arka przymierza dosłownie szła przed nimi. Inni uważają, że prowadziła ich przez swoje oddziaływanie, ponieważ wszystkie ich ruchy wyznaczał obłok spoczywający nad arką. Mówi się, że arka, a więc Bóg, którego obecność oznaczała, szukała im miejsca odpoczynku. Nie znaczy to, że Bóg musiał się rozglądać, jakby nie wiedział, gdzie ich poprowadzić. Oznacza, że każde miejsce, do którego ich prowadził, było dla nich tak odpowiednie, jakby wybrał je ktoś najrozsądniejszy spośród nich. Podobnie o Kanaanie mówi się, że jest ziemią, którą Bóg sam obejrzał (Księga Ezechiela 20:6).

Niosąc arkę, Izraelici uznawali Boga we wszystkich swoich drogach, ponieważ traktowali ją jako znak Jego obecności. Gdy arka ruszała albo zatrzymywała się, kierowali wzrok ku Bogu.

Mojżesz, przemawiając w imieniu całego zgromadzenia, modlił się, gdy arka wyruszała i gdy zatrzymywała się. W ten sposób modlitwa uświęcała zarówno ich odejście, jak i postój. To dobry przykład dla nas: każdy dzień podróży i każdy dzień pracy powinniśmy rozpoczynać i kończyć modlitwą.

Gdy arka ruszała, Mojżesz modlił się: „Powstań, Panie, i niech rozproszą się Twoi wrogowie” (Księga Liczb 10:35). Izraelici znajdowali się na pustkowiu, ale zmierzali na terytorium nieprzyjaciół, dlatego w wojnie polegali na Bogu tak samo, jak na pustyni polegali na Nim w kwestii przewodnictwa i zaopatrzenia. Dawid później modlił się tymi samymi słowami (Księga Psalmów 68:1), bo i on prowadził wojny Pana. Na świecie są ludzie, którzy są wrogami Boga i Go nienawidzą. Niektórzy otwarcie, inni skrycie. Sprzeciwiają się Jego prawdzie, prawu, kultowi i ludowi. Wszyscy należący do Pana powinni głęboko pragnąć i z ufnością oczekiwać rozproszenia oraz klęski Bożych wrogów. W tym sensie ta modlitwa jest też zapowiedzią. Ci, którzy nieustannie buntują się przeciw Bogu, zmierzają ku własnej zgubie. A gdy Bóg powstaje, wystarczy to, by pokonać Jego wrogów. Kiedy powstał, by sądzić, wyrok zapadł szybko (Księga Psalmów 76:8–9). To tak, jakbyśmy modlili się: „Powstań, Panie, jak słońce, które wschodzi i rozprasza ciemność”. Zmartwychwstanie Chrystusa również rozproszyło Jego wrogów (Księga Psalmów 68:18).

Gdy arka się zatrzymywała, Mojżesz modlił się: „Wróć, Panie, do licznych tysięcy Izraela” (Księga Liczb 10:36). Niektórzy rozumieją te słowa jako prośbę, by Bóg zapewnił swojemu ludowi odpoczynek. W takim ujęciu znaczą one: „Sprowadź z powrotem, Panie, liczne tysiące Izraela i przywróć im odpoczynek po tej trudnej wędrówce”. Podobna myśl pojawia się w Księdze Izajasza 63:14, gdzie mowa o tym, że Duch Pana dawał odpoczynek. Mojżesz prosi więc Boga o powodzenie i zwycięstwo dla Izraela poza jego ziemią, a w ojczyźnie o pokój.

Inni rozumieją te słowa jako prośbę: „Wróć do tysięcy Izraela”, czyli do wielkich rzesz swojego ludu. Wskazują one na trzy rzeczy. Po pierwsze, Kościół Boży jest wielką wspólnotą, w Izraelu są liczne tysiące. Po drugie, w modlitwach powinniśmy troszczyć się o całą tę wspólnotę. Po trzecie, prawdziwe dobro ludu Bożego zależy od nieustannej obecności Boga pośród niego. Bezpieczeństwo tych tysięcy nie opiera się na ich liczebności, nawet jeśli jest ich bardzo wielu. Zależy od Bożej przychylności i Jego łaskawego powrotu, by zamieszkać pośród nich. Te tysiące są jak zera, a Bóg jest cyfrą, która nadaje im wartość. Dlatego: „Szczęśliwy jesteś, Izraelu! Któż jest podobny do Ciebie, ludu ocalony przez Pana!”.