Księga Nehemiasza 8:1 – znaczenie i zastosowanie

Mamy tu opis uroczystego zgromadzenia na wielbienie Boga i dobra, jakie przyniosło ono dla Jego chwały oraz wzrostu wspólnoty.

Zgromadzenie odbyło się pierwszego dnia siódmego miesiąca (Księga Nehemiasza 8:2). Był to dzień Święta Trąb, szczególny dzień święty, szabat i czas świętego zgromadzenia (Księga Kapłańska 23:24; Księga Liczb 29:1). Przypominał on także o innym Bożym miłosierdziu: właśnie tego dnia po powrocie z niewoli wzniesiono ołtarz. Wielu wciąż dobrze to pamiętało, dlatego zapewne obchodzono to święto ze szczególną wdzięcznością. Boże dobrodziejstwa poruszają nas zwykle najmocniej, gdy są jeszcze świeże w pamięci, zwłaszcza jeśli sami ich doświadczyliśmy.

Miejscem zgromadzenia był plac przed Bramą Wodną (Księga Nehemiasza 8:1). Była to rozległa przestrzeń publiczna, zdolna pomieścić tak wielki tłum, ponieważ dziedzińce świątyni prawdopodobnie nie były jeszcze tak duże jak za czasów Salomona. Ofiary należało składać w świątyni, ale modlić się, wielbić Boga i głosić Jego słowo można w każdym miejscu. Gdy ten tłum zebrał się na ulicy miasta, Bóg z pewnością był pośród nich.

Przyszli wszyscy, zgromadzeni dobrowolnie i jednomyślnie, a nie przymuszeni. Byli wśród nich mężczyźni, kobiety i dzieci, wszyscy, którzy mogli zrozumieć odczytywane słowa. Głowy rodzin powinny zabierać swoich bliskich na wspólne nabożeństwa. Kobiety i dzieci także mają dusze, które potrzebują zbawienia, dlatego powinny poznawać słowo Boże i korzystać ze środków łaski. W miarę jak dzieci dorastają i coraz więcej rozumieją, należy wychowywać je w wierze.

Zgromadzeniu przewodził kapłan Ezdrasz. Prowadził nabożeństwo i nikt nie nadawał się lepiej do objaśniania i głoszenia słowa niż ten doświadczony nauczyciel Bożego Prawa. Jego powołanie było oczywiste: był kapłanem i uczonym pisarzem. Lud poprosił go, by przyniósł księgę Prawa i odczytał ją zgromadzonym (Księga Nehemiasza 8:1). Bóg dał mu zdolności i autorytet, a lud stworzył mu sposobność i zaprosił go do służby. Wiedza duchowa przypomina jałmużnę: ci, którzy mogą się nią dzielić, powinni chętnie przekazywać ją potrzebującym.

Dobrze wybrano także miejsce, z którego przemawiał. Ezdrasz stał na drewnianym podwyższeniu, czymś w rodzaju kazalnicy przeznaczonej do czytania i głoszenia słowa. Dzięki temu można go było lepiej słyszeć i widzieć. Gdy wszyscy patrzyli na niego, łatwiej było im skupić uwagę, jak w Ewangelii Łukasza 4:20. Ezdrasz miał też kilku pomocników. Niektórzy stali z nim, sześciu po jego prawej stronie i siedmiu po lewej (Księga Nehemiasza 8:4). Być może podwyższenie było tak zbudowane, że mogli stanąć obok siebie, albo stali na niższych stopniach. Niektórzy sądzą, że Ezdrasz wyznaczył ich do czytania, gdy sam się zmęczył. W każdym razie zaszczycił ich w oczach ludu, czyniąc swoimi pomocnikami, aby później mogli podjąć tę samą służbę. Inni wymienieni w Księdze Nehemiasza 8:7 prawdopodobnie służyli w pobliżu, czytając i wyjaśniając słowa tym, którzy nie mogli usłyszeć Ezdrasza. Było wśród nich trzynastu lewitów, których wargi powinny strzec wiedzy (Księga Malachiasza 2:7). Wielkim błogosławieństwem jest, gdy lud otrzymuje sług zdolnych do nauczania.

Nabożeństwo nie składało się z zewnętrznych ceremonii, lecz z modlitwy i głoszenia słowa. Ezdrasz, jako prowadzący zgromadzenie, modlił się do Boga w imieniu ludu, a lud serdecznie przyłączył się do jego modlitwy (Księga Nehemiasza 8:6). Błogosławił Pana, wielkiego Boga, oddając Mu cześć przez wysławianie Jego wielkości i prosząc o Jego przychylność. Lud odpowiadał: „Amen, amen”, potwierdzając, że zgadza się z modlitwami i uwielbieniem. Ludzie wznosili ręce, wyrażając swoje pragnienie Boga i nadzieję pokładaną w Nim, a pochylali głowy na znak czci i poddania. Tak właśnie powinniśmy wielbić Boga, gdy przychodzimy czytać i słuchać Jego słowa, bo w nim poznajemy Go jako wielkiego i dobrego.

Ezdrasz przemawiał do ludu w imieniu Boga, a zgromadzeni uważnie go słuchali. Na tym polegała główna część spotkania. Przyniósł Prawo przed zgromadzenie (Księga Nehemiasza 8:2). Zadbał o najlepsze i najdokładniejsze odpisy, a to, co zachował na własny użytek, przyniósł dla dobra wspólnoty, jak dobry gospodarz wydobywający skarby ze swojego domu. Księga Prawa nie powinna pozostawać zamknięta w pracowni pisarza. Należy ją przynosić przed lud i odczytywać w jego języku. Gdy duszpasterze idą głosić, powinni zabierać ze sobą Biblię. Ezdrasz tak uczynił, a głoszący powinni czerpać swoje przesłanie z tej księgi i pokazywać, że właśnie z niej je wywodzą (Druga Księga Kronik 17:9).

Ezdrasz otworzył księgę z czcią i powagą, na oczach całego ludu (Księga Nehemiasza 8:5). Czynił to z wdzięcznością, że Bóg dał im taką księgę, oraz że pozwolił im ją czytać. Nie była już zamkniętym źródłem ani niedostępną studnią. Otwarcie księgi i odsłonięcie tego, co było ukryte, są przedstawione jako powód do radości i uwielbienia (Apokalipsa Jana 5:9). Do praktyk religijnych powinniśmy podchodzić uważnie i bez pośpiechu. Warto zastanowić się nad tym, co robimy, gdy bierzemy do ręki księgę Boga i gdy klękamy do modlitwy. Wszystko, co czynimy podczas nabożeństwa, powinniśmy robić rozważnie (Księga Koheleta 5:1).

Ezdrasz i pozostali czytali z księgi Prawa od rana aż do południa (Księga Nehemiasza 8:3), wyraźnie i zrozumiale (Księga Nehemiasza 8:8). Czytanie Pisma Świętego podczas nabożeństwa jest ustanowioną przez Boga praktyką, która oddaje Mu cześć i buduje wspólnotę. Przy szczególnych okazjach powinniśmy chętnie poświęcić wiele godzin na słuchanie i poznawanie Bożego słowa. Zgromadzeni spędzili na tym sześć godzin. Ci, którzy czytają i głoszą, powinni też uczyć się mówić jasno: tak, jak ludzie rozumiejący własne słowa, świadomi ich wagi i pragnący, by inni również je zrozumieli, zapamiętali i przyjęli do serca. Obchodzenie się z tym, co święte, w sposób niedbały to poważna sprawa.

Odczytany tekst był także objaśniany. Wyjaśniano jego znaczenie, cel i właściwe zastosowanie, oddając sens innymi słowami, tak aby lud mógł zrozumieć to, co usłyszał (Księga Nehemiasza 8:7–8).

Słuchający muszą rozumieć Słowo, bo inaczej słyszą tylko pusty dźwięk słów (Ewangelia Mateusza 24:15). Dlatego ci, którzy zostali powołani do nauczania, powinni wyjaśniać Słowo i przekazywać jego znaczenie. Pytania: „Czy rozumiesz to, co czytasz?” oraz „Czy zrozumieliście to wszystko?” są właściwe wobec słuchających. Równie słuszne jest pytanie, które słuchający mogą zadać nauczycielom: „Jak możemy zrozumieć, jeśli nikt nas nie poprowadzi?” (Dzieje Apostolskie 8:30–31).

Czytanie jest dobre, podobnie jak głoszenie, ale objaśnianie łączy jedno z drugim. Dzięki niemu tekst staje się jaśniejszy, a głoszenie bardziej przekonujące. Lud zachowywał się też bardzo właściwie, gdy czytano mu i wyjaśniano Słowo.

Zgromadzeni okazywali wielką cześć. Gdy Ezdrasz, kapłan i pisarz, otworzył księgę, wszyscy wstali (Księga Nehemiasza 8:5). W ten sposób oddali cześć zarówno Ezdraszowi, jak i Słowu, które miał odczytać. Słudzy powinni wstawać, gdy przemawia do nich ich pan, by okazać mu szacunek i gotowość do posłuszeństwa.

Okazywali też stałą, spokojną uwagę. Stali na swoich miejscach (Księga Nehemiasza 8:7). Kilku nauczycieli czytało i objaśniało tekst w różnych punktach, a każdy pozostawał tam, gdzie stał. Ludzie nie przemieszczali się od jednego nauczyciela do drugiego ani nie komentowali ich słów. Trwali na swoich miejscach, by nie przeszkadzać innym i sami nie dać się rozproszyć.

Przede wszystkim jednak słuchali uważnie. „Uszy całego ludu były zwrócone ku księdze Prawa” (Księga Nehemiasza 8:3). Można powiedzieć, że byli do niej przykuci. Słuchali ochoczo i skupiali się na każdym słowie. Słowo Boże domaga się uwagi i jest jej godne. Jeśli słuchamy niedbale i wiele nam umyka, istnieje niebezpieczeństwo, że zapomnienie sprawi, iż stracimy wszystko, czego wysłuchaliśmy.