Księga Kapłańska 21:1 – znaczenie i zastosowanie

Kapłanom powierzono już wcześniej nauczanie ludu Bożych praw dotyczących tego, co czyste i nieczyste (Księga Kapłańska 10:10–11). Teraz Bóg wymaga od nich, by sami żyli zgodnie z tym, czego nauczają. Ci, którzy mają obowiązek pouczać innych, powinni potwierdzać swoje słowa własnym życiem (Pierwszy List do Tymoteusza 4:12).

Kapłani mieli bliższy dostęp do Boga niż pozostali ludzie i częściej stykali się z rzeczami świętymi. Dlatego bardziej niż inni musieli trzymać się z dala od wszystkiego, co czyniło ich nieczystymi albo umniejszało godność ich kapłaństwa. Dotyczyło to szczególnie żałoby po zmarłych. Żałobnicy zwykle zbliżali się do ciała zmarłego, a często go dotykali. Żydzi uważali, że człowiek staje się rytualnie nieczysty nawet wtedy, gdy znajdzie się w odległości około 1,8 metra od zwłok. W Księdze Liczb 19:14 czytamy, że każdy, kto wejdzie do namiotu, w którym leży zmarły, będzie nieczysty przez siedem dni.

Dlatego kapłani nie mieli narażać się na nieczystość, która wykluczałaby ich ze służby w przybytku przez siedem dni, poza przypadkiem śmierci najbliższych członków rodziny (Księga Kapłańska 21:1–3). Kapłan mógł opłakiwać rodzica, dziecko, brata lub niezamężną siostrę, a zapewne także żonę, choć nie zostało to tutaj powiedziane. Ezechiel, który był kapłanem, opłakiwałby żonę, gdyby Bóg wyraźnie mu tego nie zakazał (Księga Ezechiela 24:17). To ustępstwo świadczyło o szacunku dla naturalnych więzi uczuciowych. Bóg pozwalał swoim sługom przerwać publiczne obowiązki, gdy przeżywali żałobę po najbliższych, ale wyjątek ten nie mógł być rozszerzany. Smutek nie powinien na długo odciągać ich od służby w przybytku.

Pozwolenie to nie obejmowało śmierci żadnej innej osoby, nawet — jak sądzą niektórzy — dostojnika ludu (Księga Kapłańska 21:4). Kapłani nie mieli zanieczyszczać się także z powodu śmierci arcykapłana, chyba że był on jednym z ich najbliższych krewnych. Nawet jeśli kapłan miał szczególnie bliskiego i drogiego przyjaciela, nie mógł skorzystać wobec niego z tego wyjątku, jeśli nie łączyło ich pokrewieństwo. Gdyby takie ustępstwo przysługiwało w przypadku jednego przyjaciela, inni oczekiwaliby tego samego i kapłani często byliby odciągani od swojej służby. Zarazem ten przepis przypomina, że szczególna więź łączy nas z krewnymi. Ich śmierć powinna głęboko nas poruszać i przypominać o własnej śmierci oraz o tym, że trzeba być na nią gotowym.

Kapłani nie mieli też okazywać żałoby w sposób gwałtowny ani przesadny, nawet po stracie najdroższych osób (Księga Kapłańska 21:5). Ich żal nie miał przybierać postaci pogańskich obyczajów, takich jak obcinanie włosów czy ranienie się na cześć zmarłych. Okoliczne narody praktykowały takie rytuały w kulcie fałszywych bogów, sądząc, że mogą w ten sposób pomóc zmarłym bliskim. Choć te obrzędy pogrzebowe świadczyły o wierze w to, że dusza żyje po śmierci, Bóg ich zakazał, ponieważ wiązały się z fałszywym kultem. Prawo dopuszczało jednak godne i właściwe przeżywanie żałoby po zmarłych, co pokazuje, że nie mamy uważać ich za ludzi po prostu utraconych.

Żałoba kapłanów nie miała również przeradzać się w namiętną, nieopanowaną rozpacz. Słudzy Boga powinni dawać przykład cierpliwości w cierpieniu, zwłaszcza gdy dotyka ich bolesna strata kogoś bardzo bliskiego. Wiedzą — a przynajmniej powinni wiedzieć — dlaczego nie należy smucić się jak ludzie, którzy nie mają nadziei (Pierwszy List do Tesaloniczan 4:13). Powinni zachować spokój i równowagę, aby pocieszać innych tym pocieszeniem, które sami otrzymują od Boga. Skoro zwykłym ludziom zakazano już przesądnych obrzędów pogrzebowych (Księga Kapłańska 19:27–28), tym bardziej nie przystawały one kapłanom.

Powód tych wymagań został podany w Księdze Kapłańskiej 21:6: kapłani składali Bogu pokarm, czyli ofiary spalane w ogniu. W przenośni były one pokarmem domu i stołu Boga. Ich zaszczytne powołanie nie mogło zostać splamione przez uleganie namiętnościom. Nieustannie pełnili świętą służbę, więc nic nie powinno ich od niej odciągać ani czynić niezdolnymi do jej sprawowania. Gdyby się zanieczyścili, zbezcześciliby imię Boga, któremu służyli. Złe postępowanie sług sprawia, że ludzie źle myślą o ich panu. Podobnie ci, którzy składają Bogu ofiary albo spożywają pokarm naszego Boga, powinni prowadzić święte życie, bo inaczej bezczeszczą samo imię, które rzekomo czczą.

Kapłani mieli też unikać poniżenia przez nieodpowiednie małżeństwo (Księga Kapłańska 21:7). Kapłan nie mógł poślubić kobiety o złej reputacji, znanej lub podejrzewanej o niemoralność seksualną. Nie wolno mu było poślubić prostytutki, nawet gdyby twierdziła, że się nawróciła, ani kobiety prowadzącej rozwiązłe życie. Nie mógł też poślubić rozwiedzionej, ponieważ rozwód wskazywał na jakąś winę. Takie małżeństwa były dozwolone innym, ale nie kapłanom.

Ten przepis chronił zarówno ich obecną służbę, jak i dobre imię ich rodzin. Nieodpowiednie małżeństwo kapłana przyniosłoby wstyd jego posłudze, zachęcałoby lekkomyślnych do trwania w grzechu i zasmucało szczerych wierzących. Nowy Testament zawiera podobne wskazówki dotyczące żon sług Bożych: powinny być poważne i godne zaufania, aby nie przynosiły ujmy służbie (Pierwszy List do Tymoteusza 3:11). Wstyd spadłby również na dzieci kapłana, ponieważ kapłaństwo miało być przekazywane w rodzinie. Kto lekceważy znaczenie poślubienia kobiety o dobrym charakterze, nie troszczy się o dobro następnych pokoleń. Jeśli ktoś pragnie mieć pobożne dzieci, powinien najpierw szukać pobożnej żony i nie dopuszczać do skażenia rodzinnego dziedzictwa (Księga Malachiasza 2:15).

W Księdze Kapłańskiej 21:8 czytamy, że kapłana należy traktować jako świętego i że ma być święty dla ludu. Oznacza to nie tylko, że Mojżesz miał dopilnować przestrzegania tych praw, lecz także, że cały Izrael powinien robić wszystko, co możliwe, aby zachować godność kapłaństwa. Sami kapłani nie mogli czynić niczego, co by ją podważało. Skoro kapłan jest święty dla swojego Boga (Księga Kapłańska 21:7), lud także powinien traktować go jako świętego. Powinniśmy szanować tych, których Bóg darzy czcią.

Sługom Ewangelii należy się wielki szacunek ze względu na ich pracę (Pierwszy List do Tesaloniczan 5:13), a każdy chrześcijanin powinien czuć się odpowiedzialny za ochronę tego szacunku. Dzieci kapłanów także powinny uważać, by nie zrobić niczego, co przyniosłoby im wstyd (Księga Kapłańska 21:9). Gdy córka kapłana zostawała prostytutką, jej grzech był szczególnie ciężki, ponieważ nie tylko sama stawała się nieczysta, lecz także bezcześciła samą siebie. Inne kobiety nie miały takiego zaszczytu, który mogłyby utracić, ona zaś go miała, bo należała do rodziny kapłańskiej i uczestniczyła w sprawach świętych. Przynosiła też hańbę ojcu, bo ludzie obwinialiby go i pytali, dlaczego lepiej jej nie nauczył.

Grzesznicy na Syjonie szydziliby, mówiąc: „Popatrzcie na córkę kapłana”. Jej kara miała być wyjątkowa: należało ją spalić w ogniu, aby stała się przestrogą dla wszystkich córek kapłanów. Wniosek jest jasny. Dzieci sług Bożych powinny szczególnie uważać, by nie czynić niczego haniebnego, bo taki grzech przynosi im podwójną hańbę, a zazdrosny Bóg osądzi go odpowiednio.