Księga Kapłańska 19:11 – znaczenie i zastosowanie

Uczy nas to, byśmy byli uczciwi i prawdomówni we wszystkich naszych sprawach (Księga Kapłańska 19:11). Bóg w swojej opatrzności wyznaczył każdemu jego własność, a Jego prawo zabrania nam naruszać ten porządek, czy to przez jawne kradzieże, czy przez oszustwo i nieuczciwe postępowanie. Musimy się upewnić, że wszystko, co posiadamy na tym świecie, zostało zdobyte uczciwie, bo nie można naprawdę się wzbogacić ani długo zachować bogactwa, które do nas nie należy.

Bóg prawdy, który pragnie prawdy w głębi serca (Księga Psalmów 51:6), pragnie jej także na naszych ustach. Nie wolno nam więc kłamać jedni drugim, ani przy kupnie i sprzedaży, ani w zwykłej rozmowie (List do Kolosan 3:9). Kto nie mówi prawdy, sam nie zasługuje na to, by mówiono mu prawdę. Kłamstwo słusznie pociąga za sobą konsekwencje, bo gdy okłamujemy innych, uczymy ich okłamywać nas.

Uczy się nas także, by traktować święte imię Boga z głębokim szacunkiem i nie powoływać się na Niego jako świadka kłamstw ani błahych spraw (Księga Kapłańska 19:12). Kłamstwo jest złe, ale przysięganie na nie jest jeszcze gorsze. Nie wolno nam znieważać imienia Boga, używając go w jakimkolwiek celu poza tym, który jest święty.

Zabronione jest nam również zabieranie lub zatrzymywanie tego, co należy do bliźniego (Księga Kapłańska 19:13). Chodzi zarówno o przywłaszczanie sobie cudzej własności przez oszustwo lub rabunek, jak i o wstrzymywanie należnej zapłaty. W szczególności nie wolno nam zatrzymywać przez noc wynagrodzenia najemnego pracownika. Robotnik dniówkowy powinien otrzymać zapłatę, gdy tylko skończy pracę, jeśli tego chce, bo odmowa zapłaty, a nawet zwłoka, która go krzywdzi, jest ciężkim grzechem wołającym o sąd do nieba (List Jakuba 5:4).

Musimy szczególnie troszczyć się o dobre imię i bezpieczeństwo osób, które nie mogą same się bronić (Księga Kapłańska 19:14). Nie wolno nam przeklinać głuchego. Dotyczy to nie tylko osób, które w ogóle nie słyszą, lecz także tych, których nie ma przy nas i nie mogą usłyszeć obelgi, oraz tych, którzy cierpliwie nie odpowiadają, jak Dawid (Księga Psalmów 38:13). Nie wolno nam krzywdzić nikogo dlatego, że nie może lub nie chce się bronić. Bóg widzi i słyszy, nawet gdy ta osoba nie może.

Powinniśmy także okazywać łagodność niewidomym i nie zastawiać im przeszkód na drodze. Byłoby to przysparzaniem cierpienia osobom już cierpiącym i wykorzystywaniem Bożej opatrzności do złych celów. To przykazanie wskazuje również, że należy pomagać niewidomym i usuwać przeszkody z ich drogi. Żydowscy komentatorzy rozumieli je także jako ostrzeżenie przed udzielaniem szkodliwych rad ludziom prostym i łatwym do wprowadzenia w błąd, co może narazić ich na krzywdę. Musimy uważać, by nie zrobić niczego, co mogłoby doprowadzić do upadku słabszego brata (List do Rzymian 14:13; Pierwszy List do Koryntian 8:9). Uzasadnienie brzmi: „bój się swojego Boga”, bo choć głusi i niewidomi nie mogą się bronić, Bóg stanie w ich obronie. Bojaźń Boża powstrzyma nas przed czynieniem zła, za które ludzie mogą nie być w stanie nas ukarać.

Sędziowie i wszyscy sprawujący władzę mają także obowiązek wydawać bezstronne wyroki (Księga Kapłańska 19:15). Niezależnie od tego, czy byli to sędziowie urzędowi, czy rozjemcy wybrani do konkretnej sprawy, nie mogli krzywdzić żadnej ze stron, lecz mieli rozstrzygać zgodnie z prawem i rzeczywistymi okolicznościami sprawy. Nie wolno im było faworyzować ubogiego tylko dlatego, że jest ubogi, ani odmawiać mu sprawiedliwości z powodu jego biedy (Księga Wyjścia 23:3). Ubogim można dawać jałmużnę, ale w sądzie powinni otrzymywać tylko to, co przewiduje prawo, a ich ubóstwo nie może zwalniać ich z zasłużonej kary. Sędziowie nie mogą też bać się możnych, bo właśnie wtedy najłatwiej o stronniczość. Żydzi utrzymywali, że prawo to wymaga takiej bezstronności, by jednej stronie nie pozwalać siedzieć, gdy druga stoi, ani swobodnie mówić, gdy drugiej stronie przerywa się lub nie daje dojść do głosu (List Jakuba 2:1–4).

Zabronione jest nam także wszystko, co szkodzi dobremu imieniu bliźniego (Księga Kapłańska 19:16). W codziennych rozmowach nie wolno nam roznosić plotek. To haniebne zajęcie: rozgłaszać cudze wady, powtarzać to, co powinno pozostać tajemnicą, przedstawiać przewinienia jako poważniejsze, niż są w rzeczywistości, a także próbować niszczyć czyjąś reputację i wzniecać spory. Użyte tu słowo odnosi się do handlarza, który wędruje od domu do domu i sprzedaje towary. Podobnie plotkarze zbierają pogłoski w jednym miejscu, a potem przekazują je gdzie indziej, często wymieniając się oszczerstwami. Grzech ten jest potępiony także w innych miejscach Pisma (Księga Przysłów 11:13; Księga Przysłów 20:19; Księga Jeremiasza 9:4–5; Księga Ezechiela 22:9).

Przykazanie może również oznaczać, że nie wolno nam występować przeciw niewinnemu bliźniemu w sprawie dotyczącej jego życia lub krwi ani przyłączać się do ludzi stosujących przemoc, takich jak ci opisani w Księdze Przysłów 1:11–12. Żydowscy nauczyciele rozumieli je także jako nakaz, by nie stać bezczynnie, gdy brat jest w niebezpieczeństwie, lecz przyjść mu z pomocą, nawet narażając siebie. Uczyli również, że każdy, kto może oczyścić oskarżonego z zarzutów prawdziwym świadectwem, ma obowiązek wynikający z tego prawa, by to uczynić (Księga Przysłów 24:11–12).

Następnie otrzymujemy nakaz, by upominać bliźniego z miłością (Księga Kapłańska 19:17). Jeśli sądzimy, że bliźni nas skrzywdził, nie powinniśmy po cichu żywić urazy i odcinać się od niego, nie mówiąc o nim ani dobrze, ani źle, jak robią niektórzy, czekając na sposobność do zemsty (Druga Księga Samuela 13:22). Powinniśmy raczej mówić otwarcie, lecz łagodnie, pomóc mu dostrzec, co zrobił źle, uczciwie wyjaśnić sprawę i w ten sposób położyć kres krzywdzie. Zgadza się to z pouczeniem Zbawiciela dotyczącym takich sytuacji (Ewangelia Łukasza 17:3).

Powinniśmy też upominać bliźniego, gdy grzeszy przeciw Bogu, bo go kochamy i pragniemy, by się nawrócił. Powinniśmy dążyć do jego odnowy, aby grzech został mu przebaczony i nie ciążył już na nim. Życzliwe napominanie jest powinnością, którą mamy wobec siebie nawzajem, i powinno być zarówno udzielane, jak i przyjmowane z miłością. Psalmista mówi: „Niech sprawiedliwy mnie uderzy, będzie to łaskawość” (Księga Psalmów 141:5). „Rany zadane przez przyjaciela są wierne” (Księga Przysłów 27:5–6).

Nakaz został tu sformułowany bardzo stanowczo: trzeba to robić i nie wolno uchylać się od tego pod żadnym pretekstem. Pomyślmy o winie, którą zaciągamy, gdy nie upominamy kogoś za jego grzech. Pismo Święte traktuje tę odmowę jak pewien rodzaj nienawiści do brata. Możemy mówić: „Kocham tę osobę, więc nie chcę sprawiać jej przykrości, wskazując jej błąd”, powinniśmy jednak raczej powiedzieć: „Właśnie dlatego, że ją kocham, powinienem okazać jej życzliwość i ją ostrzec”.

Miłość może osłonić grzech przed innymi, ale nie powinna ukrywać go przed samym grzesznikiem. Pomyślmy też o szkodzie, jaką wyrządza brak upomnienia. Pozwalając, by grzech pozostał, zostawiamy człowieka z jego winą. Skoro mamy pomóc nawet osłu nieprzyjaciela, gdy upadnie pod ciężarem (Księga Wyjścia 23:5), czyż nie powinniśmy pomóc duszy przyjaciela? Gdy pozwalamy, by grzech pozostał, możemy także stać się winni udziału w nim, jak wskazuje przypis na marginesie.

Jeśli nie sprzeciwiamy się bezowocnym uczynkom ciemności, mamy z nimi wspólnotę i stajemy się ich współuczestnikami (List do Efezjan 5:11). Chodzi o naszego brata, naszego bliźniego. Człowiek, który zapytał: „Czyż jestem stróżem brata mego?”, przypominał Kaina, którego serce było zatwardziałe i obciążone winą.

VIII. Uczy się nas tu także, by odrzucić wszelką złośliwość i kierować się braterską miłością (Księga Kapłańska 19:18). Nie wolno nam żywić niechęci do nikogo. „Nie mścij się ani nie chowaj urazy” znaczy to samo, co „Nie miej w sercu nienawiści do swojego brata” (Księga Kapłańska 19:17), bo złośliwość jest morderstwem, które zaczyna się w sercu. Jeśli brat nas skrzywdził, nie wolno nam odpłacać mu tym samym. To byłaby zemsta. Nie wolno nam też przy każdej sposobności wypominać mu krzywdy. To byłoby chowanie urazy. Zamiast tego powinniśmy przebaczać i puszczać krzywdy w niepamięć, bo Bóg nam przebaczył.

Trwanie w urazie z powodu obelg i krzywd jest czymś nikczemnym i szkodliwym. Niszczy przyjaźń i nie pozwala zagoić się dawnym ranom. Powinniśmy także życzliwie odnosić się do wszystkich: „Będziesz miłował swojego bliźniego jak siebie samego”. Często sami popełniamy błędy, a jednak szybko sobie przebaczamy i nasze przewinienia nie sprawiają, że przestajemy siebie kochać. Tak samo powinniśmy kochać bliźniego.

Nasz Zbawiciel nazwał to drugim co do ważności przykazaniem prawa (Ewangelia Mateusza 22:39). Apostoł Paweł pokazuje, że przykazanie to streszcza obowiązki zapisane na drugiej tablicy prawa, czyli przykazania dotyczące naszych zobowiązań wobec innych ludzi (List do Rzymian 13:9–10; List do Galatów 5:14). Powinniśmy kochać bliźniego tak szczerze, jak kochamy siebie, bez udawania. Miłość tę okazujemy przez takie same działania, jakie podejmujemy dla własnego dobra: chronimy bliźniego przed krzywdą i staramy się, na ile możemy, troszczyć się o jego dobro.

Powinniśmy traktować bliźniego tak, jak sami chcielibyśmy być traktowani (Ewangelia Mateusza 7:12), stawiając się na jego miejscu (Księga Hioba 16:4–5). W wielu sytuacjach musimy nawet zrezygnować z własnych korzyści dla jego dobra, jak uczynił Paweł (Pierwszy List do Koryntian 9:19 i następne). Ewangelia wykracza poza to dobre prawo, bo Chrystus oddał za nas życie, a w pewnych sytuacjach uczy nas oddawać życie za braci i siostry w wierze (Pierwszy List Jana 3:16). W ten sposób jesteśmy wezwani, by kochać bliźniego bardziej niż samych siebie.