Księga Kapłańska 16:29 – znaczenie i zastosowanie

Znajdujemy tu dalsze wskazówki dotyczące tego wielkiego, uroczystego dnia. Warto zwrócić uwagę zwłaszcza na kilka kwestii.

Po pierwsze, na sam dzień. Miał być obchodzony co roku, dziesiątego dnia siódmego miesiąca (Księga Kapłańska 16:29). Siódmy miesiąc był kiedyś liczony jako pierwszy, dopóki Bóg nie zarządził, że odtąd pierwszym miesiącem będzie ten, w którym Izraelici uciekli z Egiptu. Niektórzy sądzili, że dziesiąty dzień tego miesiąca był dniem, w którym nasi pierwsi rodzice popadli w grzech, i że obchodzono go jako dzień postu na pamiątkę tego upadku. Doktor Lightfoot przypuszcza też, że mogło to być wtedy, gdy Mojżesz po raz ostatni zszedł z góry, przynosząc odnowione tablice i wiadomość, że Bóg przebaczył Izraelowi. Jeśli tak było, dzień ten dobrze nadawał się do tego, by przez wszystkie pokolenia obchodzić go jako dzień przebłagania: miłosierdzie, które Bóg okazał Izraelitom po wydarzeniu ze złotym cielcem, mogło dawać im nadzieję, że przebaczy im ponownie, gdy okażą skruchę.

Tego dnia lud miał też określone obowiązki. Izraelici mieli powstrzymać się od wszelkiej pracy. Miał to być szabat odpoczynku (Księga Kapłańska 16:31). Święta służba tego dnia sama w sobie wystarczała, a należycie wypełniona stanowiła pełną pracę na cały dzień. Dlatego nie wolno było podejmować żadnych innych zajęć. Uniżenie się z powodu grzechu wymaga takiego skupienia i tak pełnego zaangażowania całej osoby, że nie można odwracać uwagi ku innym sprawom. Wydaje się, że właśnie o tym szabacie mówi prorok (Księga Izajasza 58:13), ponieważ chodzi o ten sam post, o którym mowa w poprzednich wersetach.

Izraelici mieli również ukorzyć się. Oznaczało to odmówić sobie cielesnych wygód i przyjemności na znak wewnętrznego smutku z powodu grzechu i skruchy. Tego dnia wszyscy pościli, z wyjątkiem chorych i dzieci. Odkładali ozdoby i nie namaszczali się, tak jak Daniel (Księga Daniela 10:3, 10:12). Dawid mówi też, że uniżał swoją duszę postem (Księga Psalmów 35:13). Wskazywało to na uśmiercanie grzechu i odwracanie się od niego, a także na zrywanie więzów nieprawości (Księga Izajasza 58:6–7). Nauczyciele żydowscy radzili nawet, by tego dnia nie czytać fragmentów Pisma, które wzbudzałyby zachwyt i radość, ponieważ był to czas żałoby z powodu grzechu.

To prawo miało obowiązywać także w przyszłości. Miało być ustawą na wieki (Księga Kapłańska 16:29, 16:34). Nie należało pomijać go z roku na rok; miało trwać aż do końca całego porządku przymierza, kiedy cień ustąpi miejsca rzeczywistości. Dopóki grzeszymy, musimy pokutować i przyjmować przebłaganie. Nakaz, by uniżać się z powodu grzechu, pozostaje trwałą zasadą i będzie obowiązywał aż do chwili, gdy znajdziemy się w miejscu, gdzie zostaną otarte wszystkie łzy, także te płynące ze skruchy. Apostoł wskazuje na coroczne wspominanie grzechów jako dowód, że dawne ofiary nie mogły całkowicie usunąć grzechu ani oczyścić z niego sumienia (List do Hebrajczyków 10:1–3). Ich powtarzanie pokazywało, że były jedynie słabą i tymczasową pomocą. Pełne i ostateczne przebłaganie dokonało się przez jednorazową ofiarę ciała Chrystusa i tej ofiary nigdy nie trzeba powtarzać.

Wszystko to zawiera również prawdę ewangeliczną. Obrazuje dwa wielkie błogosławieństwa Ewangelii: przebaczenie grzechów i dostęp do Boga, które otrzymujemy przez naszego Pana Jezusa. Widzimy tu zadośćuczynienie za winę, którego Chrystus dokonał za nas. On sam jest zarówno Tym, który dokonuje przebłagania, jak i Tym, przez którego ono się dokonuje. Jest kapłanem, arcykapłanem, który jedna lud z Bogiem z powodu jego grzechów (List do Hebrajczyków 2:17). Tylko On nadawał się do tego dzieła i był godny związanej z nim chwały. Ojciec wybrał Go, poświęcił i posłał na świat, aby przez Niego pojednać świat ze sobą. Jezus również poświęcił samego siebie do tego dzieła (Ewangelia Jana 17:19).

Powtarzające się obmywanie arcykapłana tego dnia i jego czyste, białe szaty z lnu ukazywały świętość Pana Jezusa, Jego całkowitą wolność od grzechu i piękno wszelkich cnót. Podczas gdy arcykapłan dokonywał przebłagania, nikt nie mógł mu towarzyszyć (Księga Kapłańska 16:17). Obrazowało to, że nasz Pan Jezus musiał sam deptać tłocznię, bez udziału swego ludu (Księga Izajasza 63:3). Kiedy wszedł w czas cierpienia, wszyscy Jego uczniowie opuścili Go i uciekli. Gdyby któryś z nich umarł razem z Nim, mogłoby się wydawać, że pomaga w dokonaniu przebłagania. Razem z Nim mieli cierpieć tylko przestępcy, co do których nie mogło powstać takie podejrzenie.

Zwróćmy też uwagę na zakres przebłagania dokonanego przez arcykapłana. Obejmowało ono święte miejsce, namiot, ołtarz, kapłanów i cały lud (Księga Kapłańska 16:33). Zadośćuczynienie Chrystusa obejmuje grzechy zarówno sług, jak i ludu, także te uchybienia, które towarzyszą naszym świętym obowiązkom, a nawet naszym nieświętym czynom. Nasze prawo do przywilejów związanych z uwielbieniem, pociecha, jaką w nich znajdujemy, i płynący z nich pożytek zależą od przebłagania dokonanego przez Chrystusa. Przebłaganie arcykapłana dotyczyło jednak tylko Izraela, natomiast Chrystus jest ofiarą przebłagalną, która odwraca gniew, nie tylko za grzechy wierzących Żydów, lecz także za grzechy całego świata pogan.

Pod tym względem Chrystus znacznie przewyższał Aarona: Aaron musiał najpierw złożyć ofiarę za własny grzech, który wyznawał nad głową ofiary za grzech. Nasz Pan Jezus nie miał jednak żadnego własnego grzechu, za który musiałby odpowiadać. Taki arcykapłan rzeczywiście był nam potrzebny (List do Hebrajczyków 7:26). Dlatego gdy Jezus przyjął chrzest w Jordanie, inni stali w wodzie i wyznawali swoje grzechy (Ewangelia Mateusza 3:6), a On zaraz wyszedł z wody, nie mając żadnego grzechu do wyznania (List do Hebrajczyków 7:16).

Jest On nie tylko arcykapłanem, lecz także ofiarą, przez którą dokonuje się przebłaganie, bo to w Nim zawiera się wszystko, co służy naszemu pojednaniu z Bogiem. Obrazowały to dwa kozły, które razem stanowiły jedną ofiarę. Zabity kozioł wskazywał na śmierć Chrystusa za nasze grzechy, a kozioł wypędzony na pustynię — na zmartwychwstanie Chrystusa dla naszego usprawiedliwienia, czyli uznania nas za sprawiedliwych przed Bogiem. O tym, który kozioł zostanie zabity, rozstrzygał los, co pokazywało, że ustanowił to Pan. Podobnie Chrystus został wydany zgodnie z Bożym postanowieniem i uprzednią wiedzą.

Po pierwsze, przebłaganie obrazuje złożenie grzechów Izraela na głowę kozła. Izraelici zasługiwali na odrzucenie i odesłanie do krainy zapomnienia, lecz kara ta spadła na kozła, który poniósł ich grzechy. W ten sposób Bóg złożył na naszego Pana Jezusa, prawdziwe spełnienie tych obrazów, winę nas wszystkich (Księga Izajasza 53:6). Mówi się, że poniósł nasze grzechy, czyli karę za nie, w swoim ciele na drzewie (1 List Piotra 2:24). W ten sposób stał się za nas grzechem, to znaczy ofiarą za grzech (2 List do Koryntian 5:21).

Cierpiał i umarł nie tylko dla naszego dobra, ale także w naszym zastępstwie. Przez pewien czas został opuszczony i zdawało się, że popadł w zapomnienie, abyśmy my nigdy nie zostali opuszczeni ani zapomniani na zawsze. Niektórzy uczeni obliczyli, że nasz Pan Jezus przyjął chrzest z rąk Jana w Jordanie dziesiątego dnia siódmego miesiąca, właśnie w dniu przebłagania. Wtedy rozpoczął swoją służbę jako Pośrednik, Ten, który staje między Bogiem a ludźmi, i natychmiast Duch poprowadził Go na pustynię, do miejsca bezludnego.

Skutkiem tego było wyniesienie wszystkich grzechów Izraela do miejsca zapomnienia. W ten sposób Chrystus, Baranek Boży, gładzi grzech świata, biorąc go na siebie (Ewangelia Jana 1:29). Gdy Bóg przebacza grzech, mówi się, że już więcej o nim nie pamięta (List do Hebrajczyków 8:12), odrzuca go za siebie (Księga Izajasza 38:17), wrzuca w głębiny morza (Księga Micheasza 7:19) i oddala tak daleko, jak wschód jest od zachodu (Księga Psalmów 103:12).

Wejście arcykapłana do Miejsca Najświętszego obrazowało również wejście Chrystusa do nieba dla nas. Apostoł wyjaśnia to w Liście do Hebrajczyków 9:7 i następnych wersetach. Po pierwsze, pokazuje, że niebo jest prawdziwym Miejscem Najświętszym, choć nie należy do ziemskiego przybytku, oraz że droga do niego przez wiarę, nadzieję i modlitwę, za pośrednictwem Pośrednika, nie była wtedy ukazana tak wyraźnie, jak jest ukazana nam teraz przez Ewangelię. Pokazuje też, że Chrystus, nasz arcykapłan, raz na zawsze wszedł do nieba podczas wniebowstąpienia jako przedstawiciel wszystkich należących do duchowego Izraela — przez zasłonę swego ciała, rozdartą właśnie w tym celu (List do Hebrajczyków 10:20).

Wszedł tam przez własną krew (List do Hebrajczyków 9:12), niosąc do nieba moc ofiary, którą złożył na ziemi. Można powiedzieć, że pokropił nią przebłagalnię, gdzie przemawia ona lepiej niż krew wołów i kozłów. Dlatego mówi się o Nim, że znajduje się pośrodku tronu jako Baranek, który został zabity (Apokalipsa Jana 5:6). Choć nie miał własnego grzechu, który należałoby usunąć, dzięki własnej zasłudze odzyskał dawną chwałę (Ewangelia Jana 17:4–5), a nam zapewnił wieczne odkupienie (List do Hebrajczyków 9:12).

Kadzidło spalane przez arcykapłana w miejscu świętym wskazywało na wstawiennictwo Chrystusa: na Jego żywą modlitwę za nas, zanoszoną za zasłoną na podstawie Jego zadośćuczynienia, czyli pełnej zapłaty za grzech. Nie moglibyśmy oczekiwać, że pozostaniemy przy życiu, nawet przed przebłagalnią, gdyby nie osłaniał jej obłok kadzidła. Samo miłosierdzie nie ocali nas bez Pośrednika, który staje między nami a Bogiem. Wstawiennictwo Chrystusa jest przedstawiane Bogu jak kadzidło, tak jak kadzidło z tego obrzędu.

Arcykapłan najpierw wstawiał się za sobą, potem za swoim domem, a następnie za całym Izraelem. Podobnie nasz Pan Jezus w Ewangelii Jana 17:1, gdzie ukazał się obraz Jego niebiańskiego wstawiennictwa, najpierw powierzył siebie Ojcu, potem swoich uczniów, którzy należeli do Jego domu, a następnie wszystkich, którzy dzięki ich słowu mieli w Niego uwierzyć — jak cały Izrael. Gdy wskazał znaczenie i cel swojej ofiary, zaraz Go pojmano i ukrzyżowano, zgodnie z tym, czego wymagał ten cel.

Wejście Chrystusa było o wiele donioślejsze niż wejście Aarona, który nie mógł wejść do Miejsca Najświętszego nawet w imieniu swoich synów. Nasz Pan Jezus otworzył nam jednak nową i żywą drogę do miejsca najświętszego, abyśmy mogli tam wejść z ufnością (List do Hebrajczyków 10:19; List do Hebrajczyków 10:20). Arcykapłan miał potem wyjść, lecz nasz Pan Jezus żyje na wieki, nieustannie się za nami wstawia i zawsze staje w obecności Boga w naszej sprawie. Wszedł tam przed nami jako Ten, który nas poprzedził, i pozostaje tam, by działać na naszą korzyść.

Obrzęd ten ukazywał również dwa wielkie ewangeliczne obowiązki: wiarę i pokutę, które przygotowują nas na pojednanie i pozwalają korzystać z jego owoców. Przez wiarę mamy położyć ręce na głowie ofiary, ufając Chrystusowi jako Panu, naszej sprawiedliwości, i powołując się na Jego zadośćuczynienie jako jedyne, które może usunąć naszą winę i zapewnić nam przebaczenie. Możemy powiedzieć: „Panie, odpowiedz za mnie. Nie mam nic innego na swoją obronę do powiedzenia: Chrystus umarł, a co więcej, zmartwychwstał. Całkowicie oddaję się Jego łasce i panowaniu, a w Nim przyjmuję pojednanie” (List do Rzymian 5:11).

Przez pokutę mamy uniżać nasze dusze. Oznacza to coś więcej niż czasową rezygnację z cielesnych wygód: chodzi o wewnętrzny smutek z powodu grzechu, życie w zaparciu się siebie i uśmiercaniu grzechu. Mamy też pokornie wyznawać grzechy, patrząc na Chrystusa, którego przebiliśmy, i opłakując to, co Mu uczyniono. Zarazem mamy przez wiarę uchwycić się pojednania i mieć pewność, że jeśli wyznajemy nasze grzechy, Bóg jest wierny i sprawiedliwy: przebaczy nam i oczyści nas z wszelkiej nieprawości.

W roku jubileuszowym trąba ogłaszająca wolność miała zabrzmieć pod koniec Dnia Pojednania (Księga Kapłańska 25:9). Uczy to, że darowanie naszego długu, uwolnienie z niewoli i powrót do naszego dziedzictwa zależą od pośrednictwa i wstawiennictwa Jezusa Chrystusa. Dzięki pojednaniu znajdujemy odpoczynek dla duszy i otrzymujemy wszelką chwalebną wolność dzieci Bożych.