Księga Sędziów 15:1 – znaczenie i zastosowanie

Samson wrócił do żony, którą wcześniej opuścił w gniewie. Być może nie wiedział, że wydano ją za innego mężczyznę. Gdy złość z czasem osłabła, przyszedł do niej z koźlątkiem (Księga Sędziów 15:1). Był to podarunek niewielkiej wartości, ale miał być znakiem zgody. Możliwe, że w tamtych czasach osoby pozostające w konflikcie przynosiły sobie taki dar, gdy dochodziło do pojednania.

Samson zachował się wielkodusznie, choć to jego skrzywdzono i to on zajmował wyższą pozycję. Z obowiązku to ona powinna była pierwsza zabiegać o pokój. Gdy dochodzi do konfliktu między bliskimi, najrozsądniej i najlepiej postępują ci, którzy najszybciej potrafią przebaczyć, puścić krzywdę w niepamięć i ustąpić dla zachowania pokoju.

Samson został jednak odprawiony. Ojciec żony nie pozwolił mu wejść do niej, ponieważ wydał ją za innego mężczyznę (Księga Sędziów 15:2). Próbował się usprawiedliwić słowami: „Byłem pewien, że jej nienawidzisz”. Była to bardzo słaba wymówka. Osądził Samsona na podstawie tego, jak zwykle postępowali Filistyni, a nawet wtedy jedynie domyślał się najgorszego. To jednak było wszystko, czym mógł bronić swojego postępku. Nie można usprawiedliwiać zła, mówiąc: „Myślałem, że ktoś inny chce wyrządzić krzywdę”.

Potem próbował udobruchać Samsona, proponując mu swoją młodszą córkę. Uważał, że jest piękniejsza i że Samson może przyjąć ją zamiast tej, którą już wydał za innego. Zobaczmy, ile kłopotów pojawia się w rodzinach, w których nie kierują się one bojaźnią Bożą i Jego prawem. Jedną córkę wydaje się za mąż w tym tygodniu, a drugą w następnym, jakby małżeństwem można było dowolnie rozporządzać. Samson odrzucił tę propozycję. Wiedział, że nie powinien poślubić kobiety, a potem wziąć za żonę jej siostry, bo zakazywało tego prawo (Księga Kapłańska 18:18).

Samson postanowił zemścić się na Filistynach za tę krzywdę. Gdyby chciał jedynie dochodzić własnych praw, zaatakowałby samego człowieka, który go skrzywdził, a także jego teścia. Uważał jednak, że działa w imieniu całego Izraela, ponieważ zniewaga była prawdopodobnie wymierzona w niego jako Izraelitę. Postanowił więc zaszkodzić Filistynom i nie wątpił, że ich postępowanie wobec niego usprawiedliwia jego działanie (Księga Sędziów 15:3). Zrobił to, co należało, próbując pojednać się z żoną. Skoro ona to uniemożliwiła, nie mogli mieć mu za złe, że dał wyraz swojemu gniewowi.

Samson postanowił ukarać ich, podpalając pola zboża (Księga Sędziów 15:4–5). Wyrządziłoby to krajowi ogromne szkody i zubożyło go. Jego sposób działania był niezwykły. Schwytał trzysta lisów, wiązał je parami ogonami i umieszczał między nimi pochodnię. Następnie wypuszczał je na pola Filistynów. Przerażone zwierzęta wbiegłyby w zboże i rozniosły ogień w wielu miejscach naraz, przez co trudno byłoby go ugasić, zwłaszcza gdyby stało się to nocą.

Samson mógł posłużyć się ludźmi, ale być może nie potrafił znaleźć wystarczająco wielu Izraelitów, którzy odważyliby się mu pomóc. Możliwe też, że jeden człowiek nie zdołałby wzniecić ognia w tylu miejscach naraz. Samson najwyraźniej nie korzystał w swoich przedsięwzięciach ze sług ani żołnierzy, więc tym razem użył lisów jako nosicieli ognia. Filistyni skrzywdzili go podstępem i złośliwością, a on odpowiedział im chytrymi lisami i płonącymi pochodniami. Wykorzystując tak słabe i niepozorne stworzenia, okazał też pogardę swoim wrogom.

Czyn ten często przywołuje się jako obraz wrogów Kościoła. Choć mogą mieć różne interesy i w innych sprawach patrzeć w przeciwnych kierunkach, niekiedy jednoczą się w niegodziwym zamiarze skrzywdzenia ludu Bożego, a zwłaszcza w szerzeniu wśród niego podziałów. Szkody wyrządzone przez Samsona były ogromne. Był to czas żniw pszenicy (Księga Sędziów 15:1), kiedy słoma była sucha, więc ogień szybko przeniósł się na zebrane i wciąż stojące zboże, winnice oraz drzewa oliwne. Zniszczono wiele cennych dóbr. Jednak podczas wojny słusznie dopuszcza się niszczenie zapasów żywności wroga. Skoro Samson mógł odebrać Filistynom życie, mógł też pozbawić ich środków do życia. Również w tym Bóg okazał się sprawiedliwy. Zboże, wino i oliwa, które Filistyni przygotowali dla swojego bożka Dagona, stały się w odpowiednim czasie ofiarą spaloną na cześć Bożej sprawiedliwości.

Wtedy Filistyni rozgniewali się na zdradliwą żonę Samsona i jej ojca. Wiedzieli, że tych dwoje sprowokowało Samsona do wyrządzenia szkód w kraju, więc tłum napadł na nich i spalił ich żywcem, być może w ich własnym domu (Księga Sędziów 15:6). Nie odważyli się zaatakować samego Samsona. Zwrócili się więc przeciwko tym, którzy wyraźnie dali mu powód do gniewu. W ten sposób stali się narzędziami sprawiedliwości, choć nie mieli takiego zamiaru. Nie zemścili się na Samsonie, ale zemsta dosięgła jego wrogów, ponieważ z szacunku dla dawnych więzi rodzinnych nie chciał sam ich ukarać.

Ci, którzy dopuszczają się zdrady, często sami doświadczają zdrady. Pan daje się poznać przez takie sądy, zwłaszcza gdy posługuje się wrogami swojego ludu, by ukarać ich wzajemnymi sporami dotyczącymi Jego ludu. Gdy okrutny Filistyn spala tego, który dopuścił się zdrady, sprawiedliwi mogą radować się z wymierzonej sprawiedliwości (Księga Psalmów 58:10–11). W ten sposób gniew człowieka przynosi Bogu chwałę (Księga Psalmów 76:10).

Filistyni zagrozili wcześniej żonie Samsona, że jeśli nie wyciągnie od niego odpowiedzi na zagadkę, spalą ją i dom jej ojca (Księga Sędziów 14:15). Chcąc ocalić siebie i zadowolić swój lud, zdradziła męża. Co się stało? Spotkało ją właśnie to, czego się obawiała. Ona i dom jej ojca spłonęli, a zło przyszło na nią za sprawą Filistynów, którym tak bardzo chciała się przypodobać.

Kłopoty, których próbujemy uniknąć bezprawnymi sposobami, często wracają i spadają na nas samych. Kto próbuje w ten sposób ocalić swoje życie, straci je. Samson wykorzystał potem tę okazję, by wyrządzić Filistynom jeszcze większe szkody, dosięgające ich ciała i kości (Księga Sędziów 15:7–8). Zdaje się mówić: „Choć zrobiliście im to i pokazaliście, co zrobilibyście ze mną, gdybyście mogli, nie powstrzyma mnie to przed dalszym nękaniem was”. Możliwe też, że miał na myśli: „Możecie sądzić, że tym czynem odpłaciliście mi za doznaną zniewagę, ale jako człowiek działający w imieniu całego ludu nadal mam sprawę Izraela do obrony. Za krzywdy wyrządzone Izraelitom pomszczę się na was. Jeśli przestaniecie nas obrażać, ja również przestanę, bo zależy mi jedynie na wyzwoleniu Izraela”.

Czytamy, że zadał im potężny cios, rażąc ich w biodro i udo. Rozumiemy to jako opis ran, które prawdopodobnie okazały się śmiertelne, ponieważ obrażenia biodra lub uda często takie bywają. Niektórzy sądzą, że chodzi jedynie o unieszkodliwienie ich, tak jak podcina się ścięgna koniom. W każdym razie opis ten przedstawia gwałtowny atak. Samson całkowicie ich pokonał, zadając im wielkie straty, albo rozgromił ich wszystkich naraz, zarówno pieszych, jak i jeźdźców.

To wyrażenie może również sugerować, że użył całej swojej siły, nie tylko ramion i dłoni, lecz także bioder i ud. Kopał ich i deptał, miażdżąc w gniewie i tratując w zapalczywości (Księga Izajasza 63:3). Gdy skończył, wycofał się do naturalnej warowni na szczycie skały Etam. Tam czekał, by zobaczyć, czy Filistyni złagodnieją po wymierzonej im karze.