Księga Jozuego 4:1 – znaczenie i zastosowanie

Łatwo sobie wyobrazić, jak wiele zajęć mieli Jozue i wszyscy wojownicy podczas przeprawy przez Jordan. Nie tylko wkraczali na terytorium wroga, ale robili to na oczach przeciwników. Musieli też przeprawić przez tę niezwykłą, nieuczęszczaną drogę żony, dzieci, całe rodziny, bydło, namioty i cały dobytek. Droga była zapewne błotnista albo kamienista, trudna dla słabych i przerażająca dla tych, którzy się bali, ze stromym zejściem do koryta rzeki i równie stromym podejściem na drugim brzegu. Każdy mężczyzna musiał być zatroskany i zajęty pracą, a Jozue bardziej niż ktokolwiek inny.

Mimo tego pośpiechu należało zadbać o zachowanie pamięci o tym wielkim dziele Boga. Nie można było odłożyć tej sprawy na spokojniejszy czas. Uczymy się stąd, że bez względu na to, jak wiele mamy spraw związanych z sobą i rodziną, nie wolno nam zaniedbywać tego, co jesteśmy winni chwale i czci Boga, bo właśnie to jest naszą najważniejszą powinnością. Bóg polecił przygotować pomnik. Gdyby Jozue zrobił to z własnej inicjatywy, mogłoby się wydawać, że próbuje zapewnić sobie sławę i uznanie. Ponieważ jednak sam Bóg zarządził jego wzniesienie, pomnik miał święte znaczenie dla przyszłych pokoleń.

Niezwykłe dzieła Boga należy zachowywać w trwałej pamięci i mądrze troszczyć się o to, by o nich nie zapomniano. Niektórzy Izraelici, którzy przeszli przez Jordan, mogli być tak obojętni i niewdzięczni, że nie zależało im na pamiętaniu o tym wydarzeniu. Inni mogli być tak głęboko poruszeni, że uznali pomnik za niepotrzebny, bo serce i język każdego Izraelity miały na zawsze zachować tę historię. Bóg znał jednak ludzką słabość i wiedział, jak szybko ludzie mogą zapomnieć o Jego dziełach. Dlatego zapewnił sposób upamiętnienia tego wydarzenia dla wszystkich pokoleń, także dla tych, którzy nie będą czytać biblijnego opisu. Pomnik miał również potwierdzać prawdziwość tego wydarzenia i stanowić świadectwo dla przyszłych pokoleń, które mogłyby w nie wątpić.

Należało wznieść pomnik, a Jozue jako głównodowodzący miał wydać odpowiednie polecenia. Stało się to, gdy cały lud przeprawił się już przez Jordan i nikt, nawet najsłabszy, nie pozostał z tyłu. Dzieło Boga zostało więc w pełni dokonane, a wszyscy Izraelici bezpiecznie znaleźli się w Kanaanie. Wtedy Bóg przemówił do Jozuego i polecił mu przygotować materiał na pomnik. Można przypuszczać, jak sugeruje biskup Patrick, że Jozue odszedł na bok, by od razu podziękować za to wielkie miłosierdzie, i właśnie tam Bóg spotkał się z nim i przemówił do niego. Możliwe też, że Bóg przekazał te wskazówki przez kapłana Eleazara, któremu polecił zasięgać dla Jozuego rady za pośrednictwem wyroczni Urim, aby Jozue i cały Izrael wyruszali i wracali na jego słowo (Księga Liczb 27:21).

Do przygotowania pomnika należało wyznaczyć po jednym mężczyźnie z każdego plemienia, aby każde plemię usłyszało tę opowieść od jednego ze swoich i wzięło udział w oddawaniu czci Bogu. Nie tylko Lewici, lecz każdy Izraelita miał na swoim miejscu pomagać w rozgłaszaniu potężnych dzieł Boga (Księga Psalmów 145:12). W upamiętnieniu mieli uczestniczyć również przedstawiciele dwóch plemion, które już otrzymały swoje dziedzictwo, ponieważ także one zaznały tego miłosierdzia.

Kamienie na pomnik należało wziąć ze środka koryta rzeki, prawdopodobnie spośród wielu leżących tam dużych kamieni, jak najbliżej miejsca, w którym stali kapłani z Arką Przymierza (Księga Jozuego 4:3; Księga Jozuego 4:5). Taki pomnik zasługiwałby na starannie obrobione kamienie, fachowo ukształtowane, lecz kamienie z dna rzeki lepiej ukazywały cud. Przyszłe pokolenia miały poznać po tych kamieniach, że Jordan cofnął się, bo właśnie z tej rzeki je wydobyto. Ustanawiając znaki, Bóg zawsze wybierał to, co najbardziej odpowiednie i znaczące, a nie to, co okazałe i kunsztowne, bo Bóg wybrał to, co w oczach świata jest głupie. Po przeprawie tych dwunastu mężczyzn odesłano z powrotem do miejsca, gdzie stała Arka. Pozwolono im podejść blisko niej w ramach tej służby, choć inni nie mogli tego zrobić. Polecono im przejść przed Arką (Księga Jozuego 4:5), czyli wejść w jej obecność, gdy stała pośrodku Jordanu, i stamtąd przynieść kamienie.

Cel tych kamieni został jasno określony: miały być znakiem i pomnikiem (Księga Jozuego 4:6–7). W przyszłości miały skłaniać dzieci do pytania rodziców: „Jak te kamienie się tu znalazły?”. Prawdopodobnie okolica nie była kamienista, więc kamienie rzucały się w oczy. Rodzice wyjaśnialiby wówczas, czego sami się nauczyli: że właśnie w tym miejscu Jordan rozdzielił się za sprawą wszechmocnej mocy Boga, aby Izrael mógł wejść do Kanaanu. Jozue wyjaśnia to szerzej później (Księga Jozuego 4:22 i następne).

Zgodnie z tymi poleceniami wykonano całe zadanie. Dwanaście kamieni wyjęto ze środka Jordanu i na oczach ludu przeniesiono do miejsca, w którym rozbito obóz na tę noc (Księga Jozuego 4:8). Zapewne były tak duże, jak tylko można je było bezpiecznie unieść, a ich rozmiar i kształt były w miarę jednakowe. Nie wiadomo, czy mężczyźni od razu wyruszyli z kamieniami, czy też czekali na Arkę i podążali za jej uroczystym pochodem, by uczcić jej triumfalne wejście do Kanaanu. Polecając im zabrać te kamienie, Bóg w pewnym sensie przekazywał im we władanie tę dobrą ziemię. Była już naprawdę ich i mieli wejść w jej posiadanie. Dlatego czyn tych dwunastu mężczyzn przypisuje się wszystkim Izraelitom (Księga Jozuego 4:8), bo reprezentowali swoje plemiona.

Możemy dostrzec w tym zapowiedź naszego Pana Jezusa, naszego Jozuego, który pokonał żądło śmierci i osuszył ten Jordan, otwierając królestwo nieba wszystkim wierzącym. Powołał dwunastu apostołów, tyle samo, ile było plemion Izraela, aby przekazywali wiedzę o tym ewangelicznym pomniku pamięci odległym krainom i przyszłym pokoleniom.

Kamienie prawdopodobnie ułożono tak wysoko, że tworzyły stos lub kolumnę, której szczyt można było zobaczyć przy niskim stanie wody. Nawet gdy rzeka wezbrała, kamienie mogły być widoczne pod czystą wodą, a jeśli nie, nurt zapewne rozdzielał się wokół nich w zauważalny sposób. Żeglarze omijaliby je, tak jak omija się skałę. W jakiś sposób kamienie można było rozpoznać i wskazywały dokładne miejsce, w którym stała Arka.

Był to również drugi pomnik, obok tego wzniesionego na suchym lądzie w Gilgal. Miał umacniać świadectwo i utrwalać pamięć o wydarzeniu. Gdy Bóg daje znak dwukrotnie, sprawa zostaje z pewnością potwierdzona.