Księga Jozuego 16:5 – znaczenie i zastosowanie

Opisano tu granice ziemi Efraima. Od południa oddzielały Efraima od Beniamina i Dana, których ziemie leżały między Efraimem a Judą, a od północy od Manassesa. Na wschodzie i zachodzie rozciągały się od Jordanu aż po Morze Wielkie. Uczeni, którzy próbują dokładnie wyznaczyć ich przebieg na podstawie tych wskazówek, napotykają duże trudności, ponieważ opis jest krótki i niełatwy do zrozumienia. Nawet współcześni podróżnicy nie potrafią w pełni rozwiązać tej zagadki, bo od tamtych czasów krajobraz bardzo się zmienił. Wiele miast popadło w ruinę i nie sposób ich rozpoznać, potoki wyschły, rzeki zmieniły koryta, a nawet góry i skały uległy przemianom, jak mówi Księga Hioba: góra osuwa się i znika, a skała odrywa się od swego miejsca (Księga Hioba 14:18). Nie ma jednak potrzeby zbyt dokładnie roztrząsać tych szczegółów. Granice były wówczas dobrze znane, a zapisano je po to, by wskazać dawne znaki graniczne, których późniejsze pokolenia nie miały przesuwać.

Wspomniano też osobno o kilku miastach. Jeśli wyznaczyć granicę prostą linią, wydaje się, że nie leżały w obrębie ziemi Efraima, lecz w części przydzielonej Manassesowi (Księga Jozuego 16:9). Werset może jednak oznaczać, że w granicach dziedzictwa Manassesa znajdowały się miasta wydzielone dla Efraima, bo Manasses miał ziemi pod dostatkiem, a Efraim potrzebował tych miast. Oba pokolenia pochodziły od Józefa, powinny więc żyć razem w braterskiej zgodzie, a taki wspólny podział nie powinien prowadzić do sporów. Widać tu także, jak z czasem zmieniała się liczebność pokoleń. Gdy liczono je na równinach Moabu, Manasses liczył więcej ludzi niż Efraim: 52 000 wobec 32 000 (Księga Liczb 26:34; Księga Liczb 26:37). Jednak gdy pokolenia osiedliły się w Kanaanie, ich pozycja znów się odwróciła i spełniło się błogosławieństwo Mojżesza: Efraim miał dziesiątki tysięcy, a Manasses tysiące (Księga Powtórzonego Prawa 33:17). Bóg może według swojej woli wywyższać i poniżać rody oraz królestwa.

Wspomniano tu także o hańbie, jaka spadła na Efraima, ponieważ jego ludzie nie wypędzili Kananejczyków z Gezer (Księga Jozuego 16:10). Mogło to wynikać z niedbalstwa lub strachu, z braku wiary w Bożą obietnicę zwycięstwa albo z braku gorliwości w wypełnianiu Bożego nakazu, by całkowicie wypędzić Kananejczyków i nie zawierać z nimi pokoju. Efraimici mogli sądzić, że przestrzegają Prawa, każąc im płacić daninę. Kalwin uważał jednak, że przez to sprawa stawała się jeszcze gorsza, bo świadczyło to o chciwości: chcieli czerpać zyski z pracy Kananejczyków. Narażało ich to również na niebezpieczeństwo przejęcia bałwochwalstwa tych ludów. Niektórzy sądzą, że podporządkowanie Kananejczyków oznaczało nakaz porzucenia przez nich bożków i przestrzegania siedmiu podstawowych praw danych Noemu. Późniejsze dzieje Izraela sugerują jednak coś przeciwnego, bo Izraelici wkrótce sami popadli w bałwochwalstwo.

Na ziemiach Efraima znajdowało się wiele znanych miejsc, choć nie wszystkie wymieniono tutaj. Leżała tam Rama, miasto Samuela, później znane jako Arymatea, rodzinne miasto Józefa, który zadbał o pochówek Jezusa. Było tam również Szilo, gdzie po raz pierwszy ustawiono przybytek. Do tego pokolenia należały także Tirsa, królewskie miasto Jeroboama i jego następców, oraz palma Debory, pod którą Debora sądziła Izraela. Samaria, zbudowana przez Omriego po spaleniu pałacu królewskiego w Tirsie, leżała na ziemiach Efraima i później stała się stolicą północnego królestwa. Niedaleko znajdowały się Sychem, góra Ebal, góra Garizim i Sychar, położone w pobliżu studni Jakuba, przy której Chrystus rozmawiał z Samarytanką (Ewangelia Jana 11:54). W Księdze Sędziów często czytamy o górach Efraima. Prawdopodobnie znajdowało się tam też miasto o nazwie Efraim, w którym później schronił się Chrystus. W księgach prorockich, zwłaszcza w Księdze Ozeasza, całe królestwo dziesięciu pokoleń często nazywane jest Efraimem.