Księga Joela 1:14 – znaczenie i zastosowanie

Widzieliśmy już wiele łez z powodu zniszczenia plonów przez szarańczę. Teraz ten żal ma znaleźć właściwy wyraz: w nawróceniu i uniżeniu się przed Bogiem. Sąd był bardzo surowy, dlatego lud ma teraz uznać, że stoi za nim ręka Boga, Jego potężna ręka, i poddać się jej działaniu.

Zostaje zarządzony publiczny post. Kapłani mają go ogłosić. Nie wolno im poprzestać na własnej żałobie — mają też wezwać lud do wspólnego lamentu. „Ogłosić święty post” znaczy wyznaczyć czas wolny od codziennych zajęć, aby skupić się na Bogu, pokutować i okazać Mu szczególne oddanie. Gdy cały lud dotyka sąd, powinien też wspólnie się uniżyć, bo Pan wzywa swój lud do płaczu i żałoby.

Naród ma zebrać się w dniu przeznaczonym na ten cel, w dniu powstrzymania się od pracy, jak podaje przypis. Ludzie mają zrezygnować ze zwykłych zajęć, aby w pełniejszy sposób poświęcić się służbie Bogu. Ma to być również post, czyli religijna rezygnacja z jedzenia i picia, poza tym, co naprawdę konieczne. Mieszkańcy Niniwy zarządzili taki post i nie wolno im było nawet niczego skosztować (Księga Jonasza 3:7).

Poszcząc, ludzie przyznają, że nie zasługują na codzienny pokarm i że sami ściągnęli na siebie stratę. Post jest sposobem karcenia ciała i trzymania go w ryzach, bo ciało często staje się okazją do grzechu. Pomaga też utrzymać je w stanie, który pozwala duszy służyć Bogu. A gdy żołądek domaga się pokarmu, może to pobudzić duszę do pragnienia rzeczy lepszych, cenniejszych niż samo życie i wszystko, co je podtrzymuje.

Było to szczególnie stosowne w tej sytuacji, bo Bóg odbierał im jedzenie i picie. Utracie dóbr zewnętrznych powinien towarzyszyć zewnętrzny wyraz żalu. Gdy Bóg mówi: „Macie pościć”, pora odpowiedzieć: „Będziemy pościć”.

Ma się też odbyć uroczyste zgromadzenie. Starsi i lud, rządzący i poddani, wszyscy mieszkańcy kraju powinni zebrać się razem. Naród oddaje Bogu cześć, gdy publicznie się uniża. Wspólne zgromadzenie pomaga ludziom głębiej odczuć wstyd z powodu grzechu i wzajemnie dodawać sobie odwagi do wypełniania obowiązków tego dnia. Skoro wszyscy przyczynili się do winy narodu i wszyscy dzielili jego nieszczęście, wszyscy powinni włączyć się w pokutę.

Mają zgromadzić się w świątyni, w domu Pana, ich Boga. Był to dom modlitwy, gdzie mogli mieć nadzieję na spotkanie z Bogiem. Było to także miejsce, które Bóg wybrał dla swojego imienia; mogli więc oczekiwać tam miłosierdzia, bo miejsce to wskazywało na Chrystusa i Jego pośrednictwo, czyli dzieło pojednania Boga z grzesznikami. W ten sposób odwoływali się do modlitwy Salomona o wysłuchanie próśb zanoszonych w świątyni lub w jej stronę, zwłaszcza w sytuacji takiej jak ich, gdy wśród możliwych nieszczęść wymieniono szarańczę i gąsienice (Pierwsza Księga Królewska 7:37).

Post ma być święty, czyli zachowywany w sposób szczery i oddany Bogu. Niewiele znaczy post, który naprawdę nie jest poświęcony Bogu. Lud ma też wołać do Pana. Swoje skargi i prośby powinien kierować do Niego. W utrapieniu trzeba wołać do Pana — taki post jest tym, którego Bóg naprawdę pragnie (Księga Zachariasza 7:5).

Lud zostaje do tego wezwany, ponieważ Bóg już wchodzi z nim w spór. Nadszedł czas, by wołać do Pana, bo bliski jest dzień Pana (Księga Joela 1:15). Może chodzić o obecny sąd, którego początki już mogli dostrzec, albo o jeszcze surowsze sądy, których zapowiedzią było to nieszczęście. Tak czy inaczej, mają uczynić przedmiotem swojego żalu te słowa: „Biada temu dniowi, bo bliski jest dzień Pana”. Dlatego muszą wołać do Boga.

Ten dzień jest bliski i nie będzie długo czekać. Nie powinni więc zwlekać z postem i modlitwą, bo zostało im niewiele czasu na nawrócenie. Będzie to także dzień straszny. Nie da się przed nim uciec ani mu się oprzeć. Nadejdzie jako zniszczenie od Wszechmocnego (Księga Izajasza 13:6). Nie chodzi o lekką karę, lecz o zniszczenie. Przyjdzie ono z ręki Wszechmocnego, a nie słabej istoty. Kto nie zna potęgi Jego gniewu? Możemy uciec przed Nim tylko wtedy, gdy uciekamy się do Niego. Przed zniszczeniem, które przychodzi od Wszechmocnego, można się schronić jedynie przez poddanie się Mu i błaganie Go o pokój (Księga Izajasza 27:5).

Znaki Jego niezadowolenia były już widoczne, nadszedł więc czas postu i modlitwy. Ich utrapienie było wielkie (Księga Joela 1:16). Powinni zajrzeć do własnych domów i zobaczyć, jak wiele dostatku zniknęło. Ci, którzy wcześniej zastawiali obficie pełne stoły, musieli teraz ograniczyć posiłki. Na ich oczach zabrakło żywności. Jeśli ludzie nie dostrzegają ręki Boga, gdy jest podniesiona, dostrzegą ją, gdy spadnie. Skoro ziemski pokarm można tak łatwo utracić, powinni zabiegać o pokarm duchowy, niewidoczny dla oczu i niemożliwy do odebrania.

Powinni też spojrzeć na dom Boga i zobaczyć, co uczynił tam sąd. Radość i wesele zniknęły z domu Boga. Dom naszego Boga powinien być miejscem radości. Dawid, gdy przychodził do ołtarza, nazywał samego Boga swoją największą radością. Kiedy jednak radość znika z domu Boga — czy to wskutek wypaczania rzeczy świętych, czy prześladowania ludzi oddanych Bogu — a pobożność słabnie i miłość stygnie, nadchodzi czas, by wołać do Pana i mówić: „Biada”.

Prorok wraca następnie do rozmiarów nieszczęścia. Zboże i bydło były dla rolnika głównym źródłem utrzymania, a teraz tracił jedno i drugie. Gąsienice pożarły zboże (Księga Joela 1:17). Spichlerze, które wcześniej były pełne ziarna, stoją puste, a stodoły się rozpadają, bo zboże wyschło. Właściciele nie uznają naprawy za wartą zachodu, skoro nie mają czego w nich składować i nie spodziewają się, że wkrótce coś się zmieni.

Ziarno zostało zniszczone pod grudami ziemi — być może przez nadmiar deszczu albo, co częściej zdarzało się w Kanaanie, przez suszę. Możliwe nawet, że zjadły je owady żyjące pod ziemią. Gdy jeden plon się nie udaje, rolnik ma nadzieję, że kolejny to zrekompensuje. Tutaj jednak ziarno jest tak samo zniszczone jak żniwo, nie pozostało więc nic, co mogłoby pocieszyć.

Bydło ginie także z braku trawy (Księga Joela 1:18). Prorok o tym wspomina, aby lud odczuł wagę nieszczęścia i poważnie zastanowił się nad sądem. Nawet jęk zwierząt powinien zmiękczyć zatwardziałe, niepokutujące serca.

Bydło jest zdezorientowane, a owce wynędzniałe. Duże zwierzęta hodowlane, bydło, cierpią. Giną nawet owce, które mogą żywić się na pospolitych pastwiskach i skubać niską trawę. Widzimy tu, że niższe stworzenia cierpią z powodu naszego grzechu, a także ponoszą skutki związanego z nim przekleństwa: „Przeklęta będzie ziemia z twojego powodu”.

Prorok zachęca potem lud, by wołał do Boga, i sam daje mu przykład. Zaczyna od siebie: „Panie, do Ciebie będę wołał” (Księga Joela 1:19). Nie nakłaniałby innych do czegoś, czego sam nie chciałby zrobić. Co więcej, niezależnie od tego, czy inni pójdą za jego przykładem, on sam postanowił się modlić. Jeśli słudzy Boga nie potrafią poruszyć ludzi, mówiąc o Bożym sądzie, powinni przynajmniej sami głęboko go przeżywać. Jeśli nie potrafią skłonić innych, by wołali do Boga, sami powinni usilnie się modlić.

W czasie utrapienia trzeba nie tylko się modlić, ale też wołać. Nasze modlitwy powinny płynąć z serca i być natarczywe. Wołanie należy zawsze kierować do Boga, bo zarówno zniszczenie, jak i ratunek przychodzą od Niego. Proroka poruszało tu nie tyle jego własne cierpienie, ile nieszczęście całego narodu. „Ogień pożarł pastwiska pustkowia” — prawdopodobnie chodzi o palący żar słońca, który niszczył plony niczym ogień. Spustoszył wszystko. Gdy Bóg zapowiada sąd przez ogień, ci, którzy pokładają nadzieję w niebie, powinni wołać do Niego o pomoc (Księga Liczb 11:2; Księga Amosa 7:4-5).

Prorok wskazuje też na przykład zwierząt: „Zwierzęta polne nie tylko jęczą, lecz także wołają do Ciebie” (Księga Joela 1:20). Odwołują się do Bożego współczucia na sposób właściwy ich naturze. Nie potrafią kierować się rozumem ani praktykować objawionej religii, a jednak instynktownie polegają na Bogu. Gdy jęczą z powodu utrapienia, Bóg zechciał uznać to za wołanie do Niego. O ileż bardziej przyjmie westchnienia swoich dzieci, nawet gdy są zbyt słabe, by wypowiedzieć je na głos (List do Rzymian 8:26).

Mówi się, że zwierzęta wołają do Boga, bo wielki upał wysuszył potoki, a ogień pożarł pastwiska pustkowia. Lwy szukają u Niego pożywienia, podobnie jak młode kruki (Księga Psalmów 104:21; Księga Hioba 38:41). Jacy są jednak ludzie, którzy wołają do Boga tylko o jedzenie i picie, a narzekają jedynie wtedy, gdy brakuje im przyjemności? A jednak nawet takie wołanie zwierząt zawstydza otępienie ludzi, którzy w ogóle nie wołają do Boga.