Księga Hioba 9:1 – znaczenie i zastosowanie

Bildad zganił Hioba za to, że tak dużo mówi (Księga Hioba 8:2). Hiob nie odpowiada wprost na ten zarzut, choć równie dobrze mógłby skierować go pod adresem Bildada. Zgadza się jednak z jedną rzeczą, którą powiedział jego rozmówca: Bóg nigdy nie wypacza sprawiedliwości. „Wiem, że tak jest” — przyznaje Hiob (Księga Hioba 9:2). Powinniśmy być gotowi przyznać, w jakim stopniu zgadzamy się z ludźmi, z którymi się spieramy. Nie odrzucajmy prawdy tylko dlatego, że wypowiedział ją przeciwnik, zwłaszcza jeśli posłużył się nią w niewłaściwy sposób.

„To prawda” — mówi w istocie Hiob — „że niegodziwość prowadzi ludzi do zguby, a pobożni pozostają pod szczególną opieką Boga. Przyjmuję te prawdy. Ale jak człowiek może być sprawiedliwy przed Bogiem?”. „Nikt żyjący nie jest sprawiedliwy przed Jego obliczem” (Księga Psalmów 143:2). „Jak człowiek może być sprawiedliwy wobec Boga?”. Niektórzy odczytują te słowa jako gorzką skargę, że Bóg jest zbyt surowy i wymagający, niemal nie sposób mieć z Nim do czynienia. W tym rozdziale pojawia się kilka ostrych sformułowań, które mogą tak brzmieć. Myślę jednak, że Hiob przede wszystkim wyznaje grzeszność człowieka, także własną. Gdyby Bóg postępował z każdym z nas wyłącznie według tego, na co zasługujemy, z pewnością byśmy zginęli.

Następnie Hiob stwierdza, że człowiek nie może dorównać swemu Stwórcy ani w sporze, ani w walce. Jeśli ktoś próbuje spierać się z Bogiem, mówi Hiob, „nie zdoła Mu odpowiedzieć ani na jedno z tysiąca pytań” (Księga Hioba 9:3). Bóg może zadać tysiąc wnikliwych pytań, na które ci, którzy się z Nim spierają, nie potrafią odpowiedzieć. Gdy Bóg przemówił do Hioba z wichru, zadawał mu wiele pytań: czy to wie, czy tamto potrafi. Hiob nie umiał na nie odpowiedzieć (Księga Hioba 38; Księga Hioba 39). Bóg może szybko ukazać, jak puste są nawet najmądrzejsze ludzkie twierdzenia.

Bóg może też zarzucić nam tysiące grzechów, a my nie będziemy w stanie się z nich oczyścić. Nie możemy odrzucić jednego zarzutu jako nieistotnego, innego jako błahego, a kolejnego jako fałszywego. Nie możemy zaprzeczyć jednemu faktowi, przyznać się do drugiego i usprawiedliwić trzeciego. Nie potrafimy Mu odpowiedzieć. Tak jak później Hiob, musimy położyć rękę na ustach (Księga Hioba 40:4–5) i przyznać: „Jestem winny”.

Nikt też nie może walczyć z Bogiem i zwyciężyć. „Któż zatwardził się przeciwko Niemu i wyszedł na tym dobrze?” (Księga Hioba 9:4). Odpowiedź jest oczywista. Od początku świata aż po dziś dzień żaden zatwardziały grzesznik, który wystąpił przeciwko Bogu, nie wyszedł na tym lepiej. Tacy ludzie nie zaznają powodzenia ani pokoju. Ich postępowanie nie przynosi im pociechy ani prawdziwego sukcesu. Co człowiek może zyskać, mierząc się ze swoim Stwórcą i próbując dochodzić z Nim swoich praw? Sprzeciwianie się Bogu przypomina rzucanie cierni przed ogień: jest niemądre, bezcelowe i prowadzi do zguby (Księga Izajasza 27:4; Księga Ezechiela 28:24; Pierwszy List do Koryntian 10:22).

Nawet upadłe anioły zatwardziły się przeciwko Bogu i nie wyszły na tym dobrze (Drugi List Piotra 2:4). Smok walczy, lecz zostaje strącony (Apokalipsa św. Jana 12:9). Niegodziwi postępują podobnie, każdy na swój sposób. Podają w wątpliwość Bożą mądrość, łamią Jego prawa, trwają w grzechu i nie chcą się nawrócić mimo cierpienia. Odrzucają Jego łaskę, sprzeciwiają się Jego Duchowi i lekceważą Jego ostrzeżenia. Występują przeciwko Jego panowaniu nad światem. Ale czy wyszli na tym dobrze? Czy mogą wyjść na tym dobrze? Nie. Jedynie gromadzą sobie gniew na dzień gniewu. To, co człowiek zasiewa w ten sposób, wróci do niego.

Hiob wyjaśnia następnie, dlaczego tak się dzieje: Bóg, z którym mamy do czynienia, jest mądry i potężny. Jest mądry w sercu, więc nikt nie może odpowiedzieć Mu w sądzie. Jest potężny, więc nikt nie może z Nim walczyć. To czyste szaleństwo sądzić, że można spierać się z Bogiem, który wszystko wie i wszystko może, którego nie da się przechytrzyć ani pokonać. Diabeł spodziewał się, że Hiob w cierpieniu przeklnie Boga, lecz Hiob czyni coś przeciwnego. Nawet gdy cierpi i jest pochłonięty swoim nieszczęściem, mówiąc o Bożej mądrości i potędze, zapomina o swoich skargach. Z upodobaniem i siłą wypowiedzi zatrzymuje się przy tym wielkim temacie.

Zaczyna od świata przyrody, w którym Bóg działa z pełnią mocy i czyni, co zechce. Cały porządek i moc przyrody pochodzą od Niego i od Niego zależą. Gdy zechce, może zmienić zwykły bieg natury i odwrócić jej nurt (Księga Hioba 9:5–7). Zgodnie ze zwykłym porządkiem góry wydają się trwałe na wieki, ziemia jest mocno osadzona i nie może się poruszyć (Księga Psalmów 93:1), a filary świata stoją niewzruszenie. Słońce wschodzi o wyznaczonej porze, a gwiazdy oddziałują na ten niższy świat. Bóg może jednak przekroczyć zwykły porządek, a nawet odwrócić to, co uważamy za niezmienne.

Nic nie wydaje się trwalsze od gór. Mówiąc o przenoszeniu gór, mamy na myśli coś niemożliwego. A jednak moc Boga może sprawić, że zmienią swoje miejsce. Bóg usuwa je, a one tego nie dostrzegają. Może je pochylić, zrównać z ziemią albo w gniewie obalić. Może rozrzucić góry tak łatwo, jak rolnik rozsypuje małe kopczyki ziemi, bez względu na to, jak są wysokie, rozległe czy skaliste. Ludzie muszą ciężko pracować, by je przekroczyć, lecz Bóg może sprawić, że znikną, gdy tylko zechce. Wstrząsnął Synajem (Księga Psalmów 68:8). Wzgórza skakały jak baranki (Księga Psalmów 114:4). Odwieczne góry rozpadły się (Księga Habakuka 3:6).

Nic nie wydaje się bardziej stałe niż ziemia na swej osi, a jednak Bóg może nią wstrząsnąć, jeśli zechce. Może przesunąć ją z miejsca i sprawić, że zadrżą nawet jej filary. To, co zdaje się ją podtrzymywać, samo potrzebowałoby oparcia, gdyby Bóg nim wstrząsnął. Widać w tym również Bożą cierpliwość. Ma dość mocy, by zatrząść ziemią pod stopami winnego rodzaju ludzkiego, który sprawia, że jęczy ona pod ciężarem grzechu, a nawet strząsnąć z niej niegodziwych (Księga Hioba 38:13). A jednak utrzymuje ziemię na jej miejscu i pozwala ludziom na niej żyć. Nie sprawia, że pochłania buntowników, jak niegdyś.

Nic nie wydaje się bardziej regularne niż wschód słońca. Słońce nigdy się nie spóźnia. Bóg może jednak je zatrzymać, jeśli zechce. Ten, który jako pierwszy nakazał mu wschodzić, może rozkazać mu stanąć. Kiedyś słońcu polecono się zatrzymać, a innym razem cofnąć, by pokazać, że pozostaje ono pod władzą swego wielkiego Stwórcy.

Moc Boga jest tak wielka, a przez to Jego dobroć wydaje się jeszcze bardziej zdumiewająca. Sprawia, że słońce świeci nad złymi i niewdzięcznymi, choć mógłby im go odmówić. Ten sam Bóg, który stworzył gwiazdy, może, jeśli zechce, zamknąć je i ukryć przed naszym wzrokiem.

Trzęsienia ziemi i podziemne pożary niekiedy poruszały górami i wstrząsały ziemią. W bardzo ciemne, pochmurne dni i noce może się wydawać, że słońcu nie pozwolono wzejść, a gwiazdy zostały zasłonięte (Dzieje Apostolskie 27:20). Hiob mówi przede wszystkim o tym, co Bóg może uczynić. Jeśli jednak odczytamy te słowa jako opis tego, co Bóg już uczynił, mogą nawiązywać do potopu za czasów Noego. Wtedy góry zostały wstrząśnięte, a słońce i gwiazdy przygasły. Wierzymy też, że obecny świat jest zachowany na ogień, który w końcu spali góry i stopi ziemię w żarze, a słońce zamieni w ciemność.

Dopóki Bóg tego chce, utrzymuje stały porządek przyrody. Jest to swego rodzaju nieustanne stwarzanie. On sam, własną mocą i bez niczyjej pomocy, rozciąga niebiosa (Księga Hioba 9:8). Uczynił to na początku i wciąż podtrzymuje ich rozpostarcie, bo inaczej zwinęłyby się jak zwój.

Depcze także fale morskie, czyli powstrzymuje je i nie dopuszcza, by zalały ziemię (Księga Psalmów 104:9). To jeden z powodów, dla których wszyscy powinni bać się Boga i stać przed Nim w bojaźni (Księga Jeremiasza 5:22). Jest potężniejszy niż wzburzone fale (Księga Psalmów 93:4; Księga Psalmów 65:7). Stwarza również gwiazdozbiory. Wymienia się trzy z nich, by reprezentowały pozostałe: Arktura, Oriona i Plejady, a także komnaty południa (Księga Hioba 9:9). Bóg stworzył te gwiazdy na początku, uporządkował je, a teraz podtrzymuje ich istnienie i kieruje ich ruchem.

Od tego tematu Hiob przechodzi do Bożego panowania nad ludzkim życiem i Jego szczególnej troski o ludzkie sprawy. Gdy rozważamy, jak Bóg rządzi światem, musimy przyznać, że jest mądry w sercu i potężny. Czyni wiele wielkich rzeczy, których nie sposób zliczyć ani w pełni pojąć (Księga Hioba 9:10). Hiob mówi to samo, co wcześniej jeden z jego przyjaciół, Elifaz (Księga Hioba 5:9), używając nawet tych samych słów, choć Elifaz teraz się z nim spiera. Bóg jest wielki i dokonuje wielkich, zdumiewających dzieł. Jest ich tak wiele, że nie potrafimy ich zliczyć, a są tak głębokie, że nie możemy ich w pełni zrozumieć.

Bóg działa też w sposób, którego nie dostrzegamy wyraźnie (Księga Hioba 9:11). Przechodzi, działając, a my Go nie widzimy ani nie zauważamy. Jego droga prowadzi przez morze (Księga Psalmów 77:19). Skutki zwykłych przyczyn zazwyczaj są dla nas widoczne, lecz Bóg nieustannie działa wokół nas, a mimo to Go nie dostrzegamy (Dzieje Apostolskie 17:23). Nasz ograniczony umysł nie potrafi w pełni zrozumieć Jego planów, śledzić Jego działań ani pojąć Jego zamysłów. Nie jesteśmy więc w stanie właściwie osądzać Bożych dróg, bo nie wiemy, co czyni ani co zamierza. Tajemnice Jego rządów przekraczają nasze możliwości i nie powinniśmy udawać, że potrafimy je wyjaśnić.

Działa też według postanowień, których nie można podważyć ani którym nie można się przeciwstawić (Księga Hioba 9:12). Odbiera nam pociechę i oparcie, kiedy i jak zechce. Zabiera zdrowie, majątek, rodzinę, przyjaciół, a nawet samo życie. Cokolwiek zostaje odebrane, to On to odbiera. Niezależnie od tego, w jaki sposób coś zostaje zabrane, musimy dostrzegać w tym Jego rękę. Pan odbiera — kto może Go powstrzymać? Kto może sprawić, by oddał to, co zabrał? Kto może nakłonić Go do zmiany zdania, sprzeciwić się Jego woli albo pociągnąć Go do odpowiedzialności? Nikt nie może wytoczyć Mu sprawy ani powiedzieć: „Co robisz?” lub „Dlaczego to robisz?” (Księga Daniela 4:35). Bóg nie ma obowiązku wyjaśniać nam swoich czynów. Być może teraz nie rozumiemy Jego powodów, ale zrozumiemy je później, gdy stanie się jasne, że to, co wyglądało na samą władzę, wynikało z doskonałej mądrości i służyło temu, co najlepsze.

Działa też z mocą, której żadne stworzenie nie może się oprzeć (Księga Hioba 9:13). Jeśli Bóg nie odwróci swego gniewu — a może to uczynić, kiedy zechce — pyszni sprzymierzeńcy muszą się przed Nim ugiąć. Oznacza to, że z pewnością łamie i kruszy tych, którzy w pysze jednoczą się przeciwko Niemu. Pyszni ludzie występują przeciwko Bogu i Jego dziełom, a w tym sprzeciwie łączą siły. Królowie ziemi stają do walki, a władcy wspólnie planują odrzucić Jego panowanie, zaatakować Jego prawdę i prześladować Jego lud. Inni wołają: „Pomóżcie nam!” (Dzieje Apostolskie 21:28; Księga Psalmów 83:8). Gdy jeden z wrogów królestwa Bożego znajdzie się pod Jego sądem, pozostali z dumą przychodzą mu z pomocą, sądząc, że zdołają wyrwać go z ręki Boga. Nie mogą jednak tego uczynić. Jeśli Bóg nie zdecyduje się odwrócić swego gniewu — co często czyni, bo trwa czas Jego cierpliwości — pyszni sprzymierzeńcy ugną się przed Nim i upadną razem z tymi, których próbowali ocalić. Kto pojmie potęgę gniewu Boga? Ci, którzy sądzą, że są dość silni, by pomagać innym, sami nie zdołają się przed nim ocalić.