Księga Jeremiasza 9:22 – znaczenie i zastosowanie

Prorok starał się wzbudzić w tym ludzie świętą bojaźń Bożą i lęk przed Jego sądami, przekonać ich o grzechu i o nadchodzącym gniewie. Ludzie wciąż jednak znajdowali jakąś marną wymówkę, za którą mogli się schować, by nie poczuć się przekonanymi o winie i nie odwrócić się od uporu i beztroski. Teraz prorok próbuje wyrwać ich z tych fałszywych schronień i pokazać, że nie zapewnią im one bezpieczeństwa.

Gdy ostrzegano ich, że nadchodzi sąd, którego nie da się uniknąć, polegali na swojej polityce i potędze. Ufali też swojemu bogactwu i skarbom, sądząc, że dzięki nim Jerozolimy nie da się zdobyć. Prorok odpowiada, pokazując, jak niemądrze jest chlubić się takimi rzeczami, kiedy nie mają Boga przymierza, na którym mogliby polegać. W dniu nieszczęścia mądry człowiek nie powinien chlubić się swoją mądrością, jak gdyby spryt zawsze pozwalał przechytrzyć wroga albo w ostatniej chwili znaleźć wyjście. Ludzka mądrość może zawieść właśnie wtedy, gdy jest najbardziej potrzebna, a człowiek może wpaść w pułapkę zastawioną przez własne plany, jak stało się z Achitofelem. Doradcy często zostają pojmani podczas klęski.

Jeśli czyjeś plany zawiodą, może jeszcze pomyśleć, że ocali go siła. Mocarz nie powinien jednak chlubić się swoją potęgą, bo zwycięstwo w bitwie nie zawsze przypada silniejszym. Dawid, młody pasterz, dzięki Bogu okazał się silniejszy od olbrzymiego Goliata. Ludzka potęga nic nie znaczy bez Boga, a wbrew Bogu jest czymś gorszym niż niczym. Nie powinien też chlubić się bogacz swoim majątkiem. Pieniądze mogą pomóc w wielu sprawach, ale nie uchronią przed niebezpieczeństwem. Bogactwo może nawet zwrócić na człowieka uwagę i uczynić go łatwiejszym celem. Ani naród, ani pojedynczy człowiek nie powinni więc ufać mędrcom, mocarzom czy bogaczom, jak gdyby sami mogli oni powstrzymać nieszczęście. Pokładanie w nich nadziei na bezpieczeństwo jest daremne.

Na czym możemy polegać w trudnych chwilach? Po pierwsze, pociechą może być świadomość, że wypełniliśmy swój obowiązek. Ci, którzy nie chcieli poznać Boga (Księga Jeremiasza 9:6), na próżno będą chlubić się mądrością i bogactwem. Ci zaś, którzy naprawdę znają Boga, rozumieją, że On jest Panem, i pamiętają o tej prawdzie, mogą znaleźć prawdziwy powód do radości nawet w trudnych chwilach. Po drugie, jeśli dzięki łasce w jakiejś mierze wypełniliśmy swój obowiązek, możemy być pewni, że Bóg będzie dla nas wszystkim, czego potrzebujemy. Możemy chlubić się tym, że znamy Boga i do Niego należymy, a On okazuje na ziemi miłosierdzie, sprawiedliwość i prawość. Jest sprawiedliwy wobec każdego stworzenia i nie czyni zła, a wobec swoich dzieci jest łaskawy, chroni je i troszczy się o nie. Bóg ma upodobanie w tych rzeczach. Raduje się, gdy okazuje miłosierdzie i wymierza sprawiedliwość, a Jego lud postępuje tak jak On, naśladując Go jako umiłowane dzieci. Ci, którzy zostali przemienieni na Jego podobieństwo i mają udział w Jego świętości, znajdują w tym prawdziwą chlubę. Mogą w pełni zaufać Bogu, na którego podobieństwo są kształtowani, nawet w najgłębszym utrapieniu.

Prorok daje jednak do zrozumienia, że większości ludzi na tym nie zależało. Ich nadzieją i radością były mądrość, siła i bogactwo, a wszystko to miało skończyć się żalem i rozpaczą. Nieliczni, którzy znali Boga, mogli jednak znaleźć pociechę w tej znajomości. Była ona dla nich o wiele cenniejsza niż tysiące sztuk złota i srebra.

Gdy ostrzegano ich, jak bardzo ich grzechy obrażają Boga, chwytali się kolejnej daremnej wymówki: znaku przymierza, jakim było obrzezanie. Rzeczywiście byli ludem Boga. W ich mieście znajdowała się świątynia Pana, a na ich ciele nosili znak przynależności do Jego ludu. Zdawali się twierdzić, że wojska chaldejskie niszczyły inne narody, ponieważ były one nieobrzezane, a więc nie korzystały ze szczególnej ochrony, jaką cieszył się Izrael.

Prorok odpowiada, że czas sądu był już bliski. Bóg miał ukarać wszystkich złoczyńców, nie czyniąc różnicy między obrzezanymi a nieobrzezanymi (Księga Jeremiasza 9:25–26). Swoim grzechem splamili zaszczyt, który ich wyróżniał, i żyli podobnie jak narody nieobrzezane. Utracili więc korzyść płynącą z zewnętrznego znaku i nie powinni oczekiwać, że im on pomoże. Bóg ukarze obrzezanych tak samo jak nieobrzezanych. Niewiedza nieobrzezanych nie usprawiedliwi ich zła, a przywileje obrzezanych również nie usprawiedliwią ich postępowania. Bóg osądzi jednych i drugich jednakowo, według ich czynów.

Szczególnie uderzające jest to, że Juda zostaje postawiona na równi z Egiptem i Edomem i podlega temu samemu wyrokowi (Księga Jeremiasza 9:26). Narody te nie korzystały z przywilejów Izraela (Księga Powtórzonego Prawa 23:3), teraz jednak Izrael słyszy, że podzieli ich karę. „Mieszkańcy najdalszych zakątków, żyjący na pustyni” to prawdopodobnie Kedarejczycy i ludzie z królestw Chacoru, jak wynika z porównania z Księgą Jeremiasza 49:28–32. Niezależnie od tego, jak rozumieć ten opis, byli oni nieobrzezani cieleśnie, a Judę postawiono obok nich, bo z powodu grzechu była bliska zagłady.

Cały dom Izraela jest bowiem nieobrzezany w sercu: ma znak, ale nie ma tego, na co ten znak wskazuje (Księga Jeremiasza 4:4). W sercu Izraelici są jak poganie: są dalecy od Boga, a przez swoje złe uczynki wrogo do Niego usposobieni. Ich serca skłaniają się ku bożkom, podobnie jak serca nieobrzezanych pogan. Nauka jest jasna: zewnętrzny znak przymierza Boga, choć przynosi zaszczyt i wiąże się z odpowiedzialnością, nie ocali nas, jeśli nasze serca i życie nie będą zgodne z przymierzem. Prawdziwe obrzezanie i prawdziwy chrzest dotyczą serca, a nie tylko ciała (List do Rzymian 2:28–29).