Księga Jeremiasza 46:13 – znaczenie i zastosowanie

Te wersety ukazują zamęt i strach, które ogarną Egipt. Wcześniejsza część rozdziału zapowiadała już, że Babilon pokona egipską armię, przez co Egipt nie będzie mógł napadać na inne narody. Mimo to Egipt czuł się u siebie silny, a sąsiedzi nie śmieli go zaatakować. Królowie Egiptu przestali wyruszać na wojnę (Druga Księga Królewska 24:7), więc wydawało się, że w swoim kraju mogą czuć się bezpiecznie. Ten pokój nie miał jednak trwać długo. Ci, którzy najeżdżali inne ziemie, wkrótce mieli doświadczyć wojny u własnych bram (Księga Jeremiasza 46:13).

Pan zapowiada, że król Babilonu wkrótce przyjdzie i uderzy na Egipt. Proroctwo spełniło się później za sprawą Nebukadnesara, choć minęło wiele lat, zanim do tego doszło. Przepowiednia zaczyna się od alarmu wojennego, który rozbrzmiewa w całym Egipcie i wywołuje wielkie przerażenie (Księga Jeremiasza 46:14). Egipcjanie słyszą, że miecz pustoszy sąsiednie kraje, i mają przygotować się do bitwy. Ostrzeżenie ma zostać ogłoszone szczególnie w Migdol, Nof i Tachpanches, gdzie osiedlili się żydowscy uchodźcy, wbrew Bożemu nakazowi (Księga Jeremiasza 44:1). Przekonają się, że Egipt wcale nie jest bezpiecznym schronieniem.

Tekst zapowiada też odwrót obcych wojsk najętych przez Egipt. Część żołnierzy prawdopodobnie stacjonowała na granicach, skąd najeźdźcy wyparli ich w głąb kraju. Mówi się, że dzielni wojownicy zostaną zmieceni niczym przez ulewę (Księga Jeremiasza 46:15; Księga Przysłów 28:3). Nikt z nich nie zdoła utrzymać pozycji, bo sam Pan będzie ich wypędzał. Gdy nadchodzi Boży gniew, nikt nie może pozostać na swoim miejscu.

Bóg sprawił, że wielu z nich upadło. Gdy nadszedł ich czas, potykali się o siebie i razem ginęli (Księga Jeremiasza 46:16). Ich miecze obróciły się przeciwko sobie nawzajem. Najemnicy Egiptu byli jak dobrze odkarmione cielęta: silni i pewni siebie, a jednak stracili odwagę i uciekli. Niektórzy sądzą, że obraz tłustych cieląt wskazuje na ich dostatnie życie. Przywykli do wygód i nie byli gotowi na trudy. Wygodne życie osłabiło ich, gdy przyszły ciężkie czasy.

W panice zawrócili do swoich krajów i wołali: „Wracajmy do swoich ludzi” (Księga Jeremiasza 46:16). Gdy nadchodzi niebezpieczeństwo, nie można polegać na najemnikach, którzy walczą wyłącznie za zapłatę. Obwiniali też faraona, króla Egiptu, za swoją klęskę, zapewne dlatego, że przez złe przygotowania lub tchórzostwo wystawił ich na niebezpieczeństwo. Obiecywał wsparcie, lecz gdy nadszedł wróg, pomoc nie przyszła. Dlatego nazwali go „samym hałasem” (Księga Jeremiasza 46:17). Składał wielkie obietnice, ale ich nie spełniał. Nie dotrzymał wyznaczonego terminu, złamał słowo i żołnierze nie chcieli już mu służyć. Ci, którzy najgłośniej mówią, często najmniej robią.

Potęgę armii chaldejskiej opisano jako siłę, która niszczy wszystko na swojej drodze. Pan Zastępów, Król nad wszystkimi królami, przemówił i przysiągł na swoje życie, że król Babilonu wyniesie się ponad Egipt jak góra Tabor ponad wzgórza i Karmel ponad morze (Księga Jeremiasza 46:18). On i jego armia przyjdą z toporami, jak ludzie ścinający drzewa (Księga Jeremiasza 46:22). Egipt będzie wobec nich bezsilny, niczym las pod toporem. Choć pełno w nim miast i miasteczek, a ukrytych skarbów ma pod dostatkiem, Chaldejczycy i tak ograbią znaczną część kraju. Przyrównano ich do szarańczy, bo przyjdą w ogromnej liczbie i ogołocą ziemię (Księga Joela 1:6–7). Pan Zastępów ma do dyspozycji niezliczone wojska.

Zagładę Egiptu przedstawiono także jako zniszczenie pięknej jałówki, młodej, dobrze odżywionej i pełnej życia, nieprzywykłej do jarzma (Księga Jeremiasza 46:20). Niektórzy sądzą, że obraz ten nawiązuje do Apisa, byka lub cielca czczonego przez Egipcjan. Proroctwo przypomina w ten sposób również o tym, jak Izrael popadł niegdyś w bałwochwalstwo, oddając cześć złotemu cielcowi.

Egipt jest dumny i piękny, niczym bogini podziwiająca samą siebie, lecz nadchodzi zagłada. Niektórzy odczytują użyte tu słowo jako „zarżnięcie” i taki właśnie jest jego sens: nieszczęście nadciąga z północy. Stamtąd przyjdą żołnierze chaldejscy, Babilończycy, niczym rzeźnicy, by zarżnąć tę piękną jałówkę.

Egipcjanie zostaną poniżeni, a ich ton całkowicie się zmieni. Córki Egiptu napełnią się lękiem i przerażeniem (Księga Jeremiasza 46:24). Ich głos będzie cichy i uległy jak syczenie węża. Nie będą już ryczeć jak silna jałówka, lecz syczeć w swoich kryjówkach jak węże. Nie odważą się głośno skarżyć na okrucieństwo zdobywców. Zamiast tego będą szeptać o swoim cierpieniu i błagać o życie.

Egipcjanie zostaną też uprowadzeni do kraju wrogów (Księga Jeremiasza 46:19). Córka Egiptu, bezpiecznie i wygodnie żyjąca w tej żyznej, przyjemnej krainie, nie powinna sądzić, że ten dostatek potrwa wiecznie. Musi przygotować się na niewolę. Zamiast bogatych szat, które mogą tylko skłonić wroga do tym chętniejszego ich zrabowania, powinna włożyć zwykłe, ciepłe ubranie. Zamiast eleganckich butów powinna założyć mocne obuwie. Powinna przywykać do trudów, aby łatwiej je znieść.

To ostrzeżenie dla nas wszystkich. Planując różne rzeczy, powinniśmy przygotowywać się także na trudności. Szykujemy się na przyjęcie przyjaciół, ale nie powinniśmy zapominać o tym, że trzeba być gotowym na wrogów. Nie pomijajmy tego, co może się przydać w niewoli. Egipt musi przygotować się do ucieczki, bo jego miasta opustoszeją. Nof zostanie spustoszony i nikt w nim nie zamieszka. Tak wielkie będą rzeź i uprowadzenie do niewoli.

Niektóre kary zdają się oszczędzać możnych i licznych, ale nie tym razem. Ukarana zostanie także ludna No (Księga Nahuma 3:8). Nawet jeśli wszyscy połączą siły, nie zdołają uciec. W tłumie nikt się nie ukryje. Bez względu na to, jak liczni są mieszkańcy, przekonają się, że Bóg ma dość siły, by ich pokonać. Upadną ich królowie i wszyscy pomniejsi władcy, a wraz z nimi ich bogowie (Księga Jeremiasza 43:12–13): bożki i możni. Ci, którym ufali jako obrońcom, nie będą w stanie ich ochronić.

Faraon zostanie poniżony razem ze wszystkimi, którzy mu zaufali (Księga Jeremiasza 46:25). Dotyczy to szczególnie Żydów, którzy osiedlili się w jego kraju i zaufali jemu zamiast Bogu. Wszyscy zostaną wydani narodom północy (Księga Jeremiasza 46:24), nie tylko w ręce Nebukadnesara, potężnego władcy Babilonu, lecz także w ręce jego sług. Jest to zgodne z przekleństwem dotyczącym potomków Chama, do których należeli Egipcjanie: mieli stać się sługami sług. Ci, którzy czyhali na życie Egipcjan, dostaną ich w swoje ręce.

Pojawia się jednak także zapowiedź, że z czasem Egipt odzyska siły (Księga Jeremiasza 46:26). Później znów będzie zamieszkany i zaludniony, bo sąd niemal całkowicie go opróżni. Ezechiel mówi, że stanie się to po czterdziestu latach (Księga Ezechiela 29:13). Warto zauważyć, jak narody powstają i upadają, jak pustoszeją, a potem znowu się zaludniają. Niech więc narody żyjące w dobrobycie nie czują się bezpieczne, a ci, którzy cierpią, nie tracą nadziei.

Potem w Księdze Jeremiasza 46:27–28 padają słowa pocieszenia i pokoju skierowane do Izraela Bożego, prawdziwego ludu Bożego. Niektórzy uważają, że chodzi o tych, których król Egiptu uprowadził razem z Jehoahazem, ale nie czytamy o takich jeńcach. Bardziej prawdopodobne jest, że chodzi o wygnańców w Babilonie, dla których Bóg zachował miłosierdzie, albo ogólniej o cały lud Boży. Słowa te mają dodać mu otuchy w najtrudniejszych czasach, gdy Boże sądy dotykają narodów. Takie same słowa pocieszenia padły już wcześniej (Księga Jeremiasza 30:10–11).

Niech bezbożni na ziemi drżą, bo mają ku temu powód. Bóg mówi jednak: „Nie bój się, mój sługo Jakubie. Nie lękaj się, Izraelu”. I jeszcze raz mówi: „Nie bój się, Jakubie”. Bóg nie chce, by Jego lud żył w strachu. Bezbożni zostaną zmieceni jak żużel i nikt już nie będzie ich szukał. Lud Boży natomiast zostanie odnaleziony i zgromadzony, nawet jeśli przebywa daleko. Choć jest uwięziony na wygnaniu, zostanie wykupiony i sprowadzony z powrotem.

Bezbożni są jak niespokojne morze, które nie może się uciszyć, dlatego uciekają, choć nikt ich nie goni. Jakub, bezpieczny w Bogu, zazna pokoju i będzie żył bez lęku. Nawet kiedy się boi, ma komu zaufać: Bogu. Bóg z daleka obserwuje bezbożnych, ale mówi do Jakuba: „Gdziekolwiek jesteś, jestem z tobą” i jest pomocą zawsze bliską.

Nastanie całkowita zagłada narodów, które uciskały Izraela Bożego, takich jak Egipt i Babilon. Nad Izraelem Bożym pozostanie jednak miłosierdzie. Lud ten zostanie skarcony, ale nie odrzucony. Kara będzie ograniczona co do skali i czasu trwania. Narody mają swoje czasy i pory. Nawet naród żydowski jako naród dobiegł swojego kresu. Kościół ewangelii, duchowy Izrael Boży, trwa jednak nadal i będzie trwał aż do końca czasu. W tym Kościele w pełni objawi się obietnica, że choć Bóg go karci, nigdy nie doprowadzi do jego całkowitej zagłady.