Księga Jeremiasza 46:1 – znaczenie i zastosowanie

Pierwszy werset stanowi tytuł tej części księgi, poświęconej sąsiednim narodom. To słowo Pana skierowane do Jeremiasza przeciw narodom, bo Bóg jest Królem i Sędzią wszystkich ludów. Zna tych, którzy Go nie znają, i wezwie ich do zdania sprawy. Przeciw tym samym narodom występowali również Izajasz i Ezechiel, a Jeremiasz przekazuje teraz osobne przesłanie o nich, związane z tymi samymi wydarzeniami.

W Starym Testamencie znajdujemy słowo Pana przeciw poganom, a w Nowym Testamencie — słowo Pana skierowane do pogan, aby ci, którzy byli daleko, zostali przybliżeni. Jeremiasz zaczyna od Egiptu, ponieważ Egipt przez długi czas uciskał Izraela, a niedawno go zwiódł, gdy Izraelici zaufali jego pomocy. W tych wersetach prorok zapowiada, że w czwartym roku panowania Jojakima Nabuchodonozor pokona wojska faraona Neko. Zwycięstwo będzie tak zupełne, że Nabuchodonozor odbierze królowi Egiptu wszystko, od rzeki egipskiej aż po Eufrat, a Egipt już nigdy nie odzyska dawnej potęgi (Druga Księga Królewska 24:7). W ten sposób Bóg sprawi, że faraon Neko drogo zapłaci za wcześniejszą wyprawę przeciw królowi Asyrii, podczas której, cztery lata wcześniej, zabił Jozjasza (Druga Księga Królewska 23:29).

Jeremiasz opisuje to wydarzenie wzniosłymi słowami, opiewając triumf nad upokorzonym Egiptem, i zapewne czyni to ze szczególnym zaangażowaniem. Śmierć Jozjasza była dla niego wielkim smutkiem, a teraz faraon Neko ponosi karę za tę śmierć. Najpierw prorok szydzi z ogromnych przygotowań wojennych Egipcjan. Wzywa ich, by zrobili wszystko, co w ich mocy, bo właśnie to zamierzają zrobić: mają przygotować tarczę i broń do walki (Księga Jeremiasza 46:3). Egipt słynął z koni, więc niech zostaną zaprzęgnięte, a jeźdźcy niech wsiądą na wierzchowce. „Wsiadajcie na konie i zajmujcie miejsca” — mówi prorok (Księga Jeremiasza 46:4). Warto pomyśleć, ile troski, trudu i pieniędzy ludzie wkładają w to, by się nawzajem zabijać, jakby i tak nie umierali już dość szybko.

Jeremiasz porównuje ich pochód do wylewu Nilu (Księga Jeremiasza 46:7–8). Egipt podnosi się jak powódź, nie chce pozostać w swoim korycie i grozi zalaniem okolicznych ziem. Armia, którą wystawia do walki, jest bardzo potężna. Prorok wzywa ją, by ruszyła naprzód: niech nadciągną konie i pędzą rydwany (Księga Jeremiasza 46:9). Wzywa Egipcjan, by zebrali wszystkich sprzymierzeńców: Etiopczyków, którzy mieli z nimi wspólne pochodzenie i byli ich sąsiadami oraz sojusznikami, a także Libijczyków i Lidyjczyków, ludy z Afryki na zachód od Egiptu, od których Egipt otrzymywał pomoc. Niech wzmocnią się wszelkimi umiejętnościami i wszystkimi sojuszami, jakie mają. Wszystko to okaże się daremne, bo Bóg wystąpi przeciwko nim, a żadna mądrość ani żaden plan nie zdołają Mu się przeciwstawić (Księga Przysłów 21:30–31).

Powinno to przypominać tym, którzy idą na wojnę, że sama zbroja i konie nie wystarczą. Powinni także pokutować za swoje grzechy i modlić się o obecność Boga, aby chronił ich przed wszelkim złem. Prorok szydzi również z nadziei, jakie Egipcjanie wiązali z tą wyprawą, zupełnie innych niż zamiary Boga. Egipcjanie znali swoje plany, a Bóg także je znał i zasiadając w niebie, śmiał się z nich. Nie znali jednak zamiarów Pana, który gromadził ich jak snopy na klepisku (Księga Micheasza 4:11–12).

Egipt mówi: „Wyruszę, zaleję ziemię i nic mnie nie powstrzyma. Zniszczę każde miasto, które stanie mi na drodze. Jak dawny faraon będę ścigać i dogonię” (Księga Jeremiasza 46:8). Egipcjanie sądzą, że to będzie ich dzień, ale Bóg mówi, że będzie to Jego dzień — „dzień Pana, Boga Zastępów” (Księga Jeremiasza 46:10). Będzie to dzień, w którym Bóg objawi swoją moc przez klęskę Egiptu. Egipcjanie zamierzali osiągnąć jedno, lecz Bóg postanowił coś innego. Chcieli zdobyć chwałę i rozszerzyć swoją władzę, Bóg zaś zamierzał obalić ich królestwo i osłabić je. Będzie to dzień sądu za śmierć Jozjasza, ofiara złożona sprawiedliwości Bożej, w której wielu grzeszników z Egiptu polegnie.

Kiedy ludzie próbują wywyższyć samych siebie przez niegodziwe plany, powinni liczyć się z tym, że Bóg ukaże swoją chwałę, udaremniając te plany i sprowadzając ich na ziemię. Prorok szydzi też z tchórzliwej ucieczki Egipcjan, gdy przychodzi czas bitwy (Księga Jeremiasza 46:5–6). Po wszystkich przygotowaniach i śmiałych słowach Jeremiasz widzi ich naprzeciw armii chaldejskiej. Są przerażeni, zawracają i tracą ducha. Ich odwrót jest haniebny. Nawet najdzielniejsi wojownicy, którzy powinni stać niewzruszenie, uciekają razem w panice. Biegną w zamieszaniu i pośpiechu, bez czasu i odwagi, by się obejrzeć. Strach zdaje się otaczać ich ze wszystkich stron.

Mimo to nie zdołają uciec. Ucieczka przyniesie im wstyd, ale nie ocali ich życia. Równie dobrze mogliby pozostać na miejscu i tam zginąć, bo nawet najszybsi nie zdołają się wymknąć. Ich szybkość zawiedzie ich w chwili próby, tak jak zawodzi ich odwaga. Nawet najdzielniejsi nie unikną klęski: zostaną pokonani i rozbici. Potykając się podczas ucieczki, upadną na północ, na ziemię wroga, bo w takim zamęcie pobiegną naprzód zamiast w stronę domu. Lekcja jest jasna: nie zawsze wygrywa najszybszy, a bitwa nie zawsze należy do najsilniejszego. Dzielni wojownicy nie zawsze odnoszą zwycięstwo.

W końcu Egipcjanie słyszą, że nie podniosą się po tym ciosie, a rana okaże się śmiertelna dla ich narodu (Księga Jeremiasza 46:11–12). Córka Egiptu, przedstawiona jako młoda kobieta żyjąca w przepychu, zostaje ciężko zraniona przez tę klęskę. Niech szuka lekarstwa w Gileadzie i wypróbuje wszystkie środki, jakie podsuną jej mędrcy, by naprawić poniesione straty. Nic to nie da. Rany nie da się uleczyć i Egipt już nigdy nie zdoła wystawić tak potężnej armii. Narody, które słyszały o jego chwale i sile, usłyszą teraz o jego hańbie: o tym, jak sromotnie został pokonany i jak bardzo osłabł. Zwycięzcy nie będą musieli rozgłaszać tej wieści, bo dotrą do nich krzyki pokonanych. Ich lament wypełni okoliczne ziemie. Gdy będą uciekać w różne strony, jeden silny wojownik potknie się o drugiego i na niego upadnie, a obaj staną się łatwym łupem dla ścigających ich wrogów.

Takich strasznych nieszczęść mogłyby być tysiące, aż ziemia wypełniłaby się krzykiem pokonanych. Niech więc silny nie chlubi się swoją siłą, bo może nadejść czas, gdy na nic mu się ona nie przyda.