Księga Jeremiasza 44:1 – znaczenie i zastosowanie

Żydzi przebywający w Egipcie byli już rozproszeni po różnych częściach kraju, między innymi w Migdol, Nof i innych miejscach. Jeremiasz został posłany przez Boga, aby do nich przemówić: być może wtedy, gdy większość z nich zgromadziła się w Patros (Księga Jeremiasza 44:15), albo gdy wędrował od miejsca do miejsca. Przekazał im to orędzie w imieniu Pana Zastępów, Boga Izraela.

Najpierw Bóg przypomniał im o zagładzie, która spadła na Judę i Jerozolimę. Wygnańcy przebywający nad rzekami Babilonu każdego dnia pamiętali o tej stracie (Księga Psalmów 137:1), lecz uchodźcy w Egipcie zdawali się o niej zapomnieć i musieli zostać o niej pouczeni na nowo. Widzieli, jak straszny był stan Judy i Jerozolimy, i powinni byli zastanowić się, skąd wzięła się ta zagłada (Księga Jeremiasza 44:2). Jej przyczyną był gniew Boga. Jego zapalczywość rozpaliła ogień, który obrócił Jerozolimę i miasta Judy w pustkowie (Księga Jeremiasza 44:6). Armie, które je zniszczyły, były jedynie narzędziami. Prawdziwą przyczyną był sąd Wszechmocnego.

Po drugie, Bóg przypomniał im o grzechach, które sprowadziły nieszczęście na Judę i Jerozolimę. Było to ich niegodziwe postępowanie, a zwłaszcza bałwochwalstwo, czyli oddawanie czci innym bogom (Księga Jeremiasza 44:3). Czcili fałszywych bogów, wytwory własnych rąk i wyobraźni, zamiast oddawać cześć jedynemu prawdziwemu Bogu. Odwrócili się od Boga, którego znali i którego imię było wielkie, a wybrali bogów, których nie znali: nowe bóstwa, bez godnej czci historii. Ani oni, ani ich ojcowie nie mogli podać żadnego dobrego powodu, dla którego mieliby zastąpić Boga Izraela takimi oszustami. Wiedzieli przecież, że to nie są prawdziwi bogowie.

Po trzecie, Bóg przypomniał im, jak często i jak wyraźnie ostrzegał ich, by nie służyli innym bogom, a także jak poważne były skutki ich nieposłuszeństwa, skoro odrzucili te ostrzeżenia (Księga Jeremiasza 44:4). Prorocy byli posyłani z troską i wiernością, by wołać do nich: „Nie czyńcie tej obrzydliwości, której nienawidzę”. Powinniśmy mówić o grzechu z mocną dezaprobatą, bo jest obrzydliwy w oczach Boga, a Jego sąd jest sprawiedliwy. Powinniśmy nazywać grzech ciężkim i odrażającym, abyśmy zarówno my sami, jak i inni odwrócili się od niego. Powinniśmy poważnie i z poczuciem pilności ostrzegać przed jego niebezpieczeństwem i gorzkim końcem: „Nie czyń tego. Jeśli miłujesz Boga, nie czyń tego, bo to Go obraża. Jeśli troszczysz się o własną duszę, nie czyń tego, bo grzech prowadzi do zguby”.

Oni jednak nie chcieli słuchać. Nie zwracali uwagi ani nie nadstawiali ucha (Księga Jeremiasza 44:5). Trwali w oddawaniu czci bożkom, a skutkiem tego był wylany na nich gniew Boga, widoczny nawet teraz. Powinno to było stać się ostrzeżeniem dla ludzi w Egipcie. Nie tylko słyszeli o sądach Boga, tak jak ich ojcowie, lecz także widzieli, jak te sądy się dokonały. Miały one ostrzegać innych, aby słuchali, bali się Boga i nie postępowali tak samo.

Po czwarte, Bóg zganił ich za to, że w Egipcie nadal palili kadzidło innym bogom (Księga Jeremiasza 44:8). Był to jeden z powodów, dla których zabronił im tam iść: wiedział, że ta droga stanie się dla nich pułapką. Tych, których posłał do ziemi Chaldejczyków, choć był to kraj bałwochwalczy, z łaski Bożej odwiódł od bałwochwalstwa. Natomiast ci, którzy wbrew Jego woli udali się do Egiptu, przez własne grzeszne serca jeszcze mocniej lgnęli do bożków. Gdy bez powodu wystawiamy się na pokusę, słusznie może się zdarzyć, że Bóg pozostawi nas samym sobie.

Postępując w ten sposób, wyrządzali wielką krzywdę sobie i swoim rodzinom. Grzeszyli przeciwko własnym duszom (Księga Jeremiasza 44:7). Krzywdzili samych siebie, zwodzili się kłamstwem i sprowadzali na siebie śmierć. Grzech przeciwko Bogu jest zarazem grzechem przeciwko własnej duszy. To pewna droga do utraty pociechy i nadziei (Księga Jeremiasza 44:8), a także czci i dobrego imienia. Przez swój grzech i nieszczęście mieli się stać przekleństwem i hańbą wśród narodów. Miało się utrwalić powiedzenie: „nieszczęsny jak Żyd”. Ich postępowanie prowadziło również do zagłady całego rodu, wszystkich dzieci i potomków, tak że Juda miała stać się ziemią bez dziedziców.

Dopełnili też miary grzechów swoich ojców, a jakby tego było mało, jeszcze ją powiększyli (Księga Jeremiasza 44:9). Czy zapomnieli o niegodziwości tych, którzy żyli przed nimi, i dlatego nie upokorzyli się ani nie wyciągnęli z niej ostrzeżenia? A może zapomnieli o karach, które spotkały ich ojców? Czy nie wiedzieli, jak wiele kosztowało ich bałwochwalstwo? A jednak wybrali tę samą pustą drogę życia, którą przekazali im ojcowie, choć wraz z nią odziedziczyli także przekleństwo. Bóg przypomina im również o grzechach i karach królów Judy, którzy mimo swojej wielkości nie uniknęli sądu Boga za bałwochwalstwo. Powinni byli wyciągnąć wnioski także z niegodziwości kobiet, które prowadziły ich do bałwochwalstwa. W oryginale wyrażenie „jego żony” może dyskretnie wskazywać na żony Salomona, zwłaszcza jego żony egipskie, od których zaczęło się szerzenie bałwochwalstwa wśród królów Judy. Czy zapomnieli o tym i o tym, co z tego wynikło, a teraz ośmielają się kroczyć tą samą złą drogą? (Księga Nehemiasza 13:18, Księga Nehemiasza 13:26). Czy zapomnieli również o własnej niegodziwości i niegodziwości swoich żon, gdy żyli w dostatku w Jerozolimie, oraz o zagładzie, do której ich to doprowadziło?

Ale, niestety, cóż więcej można powiedzieć? Bóg mówi prorokowi: „Do dziś się nie upokorzyli” (Księga Jeremiasza 44:10). Żadne z upokarzających ich nieszczęść nie złamało ich dumy. Nie bali się Boga ani nie postępowali według Jego Prawa. Ci, którzy nie postępują według Prawa Bożego, pokazują tym, że tak naprawdę się Go nie boją.

Na koniec Bóg ostrzega ich przed całkowitą zagładą, jeśli będą trwać w bałwochwalstwie w Egipcie. Wyrok został już na nich wydany, tak jak wcześniej (Księga Jeremiasza 42:22): zginą w Egipcie. Dekret już zapadł i nie zostanie cofnięty.

Postanowili udać się do Egiptu (Księga Jeremiasza 44:12). Uparcie sprzeciwiali się Bogu, a teraz Bóg mówi, że także zwróci się przeciwko nim: „Zwrócę się przeciwko całej Judzie, aby ją zgładzić” (Księga Jeremiasza 44:11). Ci, którzy próbują nie tylko obrażać Boga, lecz także otwarcie Mu się przeciwstawiać, przekonają się, że nie mogą z Nim wygrać. „Oblicze Pana jest przeciwko tym, którzy czynią zło” (Księga Psalmów 34:16).

To ostrzeżenie dotyczy bałwochwalczych Żydów w Egipcie. Po pierwsze, wszyscy zostaną zgładzeni, bez wyjątku. Nikt nie ujdzie karze ze względu na rangę ani pozycję: zginą zarówno najmniejsi, jak i najwięksi (Księga Jeremiasza 44:12), bogaci i biedni. Po drugie, spotkają ich te same kary, które Bóg zesłał na Jerozolimę: miecz, głód i zaraza, czyli śmiertelna choroba (Księga Jeremiasza 44:12–13). Nie umrą zwykłą śmiercią, jak Izraelici na pustyni, lecz zginą w wyniku tych surowych kar, przed którymi, jak sądzili, uciekli, gdy schronili się w Egipcie.

Po trzecie, niemal nikt z nich nie powróci już do ziemi Judy (Księga Jeremiasza 44:14). Mogli sądzić, że skoro Egipt leży bliżej, mają większą szansę na powrót do domu niż ludzie uprowadzeni do Babilonu. Tymczasem wygnańcy z Babilonu powrócą, a oni nie. Droga, którą Bóg wybiera, by dać nam pociechę, jest o wiele bezpieczniejsza niż plany, które sami układamy.

Warto zauważyć także, że ludzie niespokojni i niezadowoleni będą niezadowoleni wszędzie i zawsze będą pragnąć zmiany. Gdy Izraelici przebywali w Judzie, chcieli iść do Egiptu (Księga Jeremiasza 42:22). Kiedy jednak znaleźli się w Egipcie, zapragnęli wrócić do Judy. W przypisie podano, że „wznosili ku niej swoją duszę”, co oznacza, że głęboko za nią tęsknili. Ponieważ jednak nie chcieli tam pozostać, gdy Bóg im to nakazał, nie będą mogli tam pozostać, kiedy sami tego zapragną. Jeśli postępujemy wbrew Bogu, On wystąpi przeciwko nam. Jak można oczekiwać, że wszystko będzie się układać pomyślnie, skoro ludzie nie chcieli uznać, że już znajdowali się w dobrym miejscu, choć Bóg im o tym powiedział?