Księga Jeremiasza 27:1 – znaczenie i zastosowanie

Datowanie tego proroctwa nastręcza pewnych trudności. Mowa w nim, że słowo dotarło do Jeremiasza na początku panowania Jojakima (Księga Jeremiasza 27:1), a jednak później czytamy, że posłańcy, którzy mieli otrzymać symbole poddaństwa, przybyli do Sedekiasza, króla Judy (Księga Jeremiasza 27:3). Sedekiasz objął władzę jedenaście lat po rozpoczęciu panowania przez Jojakima. Niektórzy sądzą, że w tekście jest błąd powstały przy przepisywaniu i zamiast Jojakima powinien być wymieniony Sedekiasz, ponieważ pojawia się on ponownie (Księga Jeremiasza 27:12), a kolejne proroctwo datuje się na ten sam rok i również umieszcza na początku panowania Sedekiasza (Księga Jeremiasza 28:1).

Doktor Lightfoot wyjaśnia to w następujący sposób: na początku panowania Jojakima Jeremiasz otrzymał polecenie, by zrobić więzy i jarzma, włożyć je sobie na kark i w ten sposób zapowiedzieć, że Juda znajdzie się pod władzą króla Babilonu. Poddaństwo to rozpoczęło się właśnie w tamtym czasie. Później, za panowania Sedekiasza, Jeremiasz miał wysłać te same znaki do sąsiednich królów wraz z wiadomością, która zapowiadała przybycie ich posłów oraz objęcie tronu przez Sedekiasza.

Najpierw Jeremiasz otrzymuje polecenie, by przygotować znak ukazujący, że wszystkie te kraje zostaną podporządkowane władzy Babilonu (Księga Jeremiasza 27:2). Ma zrobić więzy i jarzma, a także pasy, którymi można je przymocować, żeby utrzymały się na karku zwierzęcia. Sam prorok ma jedno założyć, aby ludzie zwrócili na nie uwagę jako na proroczy znak. Wszyscy będą pytać, co oznacza jarzmo Jeremiasza. Później widzimy go z jarzmem na karku (Księga Jeremiasza 28:10). W ten sposób pokazuje, że nie zaleca innym niczego, czego sam nie byłby gotów znieść. Nie należy do tych, którzy nakładają innym ciężkie brzemiona, ale sami nie chcą ich nawet tknąć palcem. Duszpasterze również powinni brać na siebie ciężar i obowiązki, o których nauczają.

Następnie ma wysłać ten znak wraz z wiadomością do pobliskich władców wymienionych w Księdze Jeremiasza 27:3, mieszkających w sąsiedztwie ziemi Kanaan. Wygląda na to, że król Judy i pozostali królowie zawierali wtedy układ. Miejscem spotkania wyznaczono Jerozolimę. Przybyli tam pełnomocni przedstawiciele, którzy uzgodnili zawarcie sojuszu obronnego i zaczepnego. Mieli wspierać się nawzajem przeciw rosnącej potędze króla Babilonu i osłabić jego coraz większe wpływy. Liczyli na wspólną siłę i prawdopodobnie uważali się za potężnych sprzymierzeńców. Gdy posłowie wracali z przypieczętowanym układem, Jeremiasz dał każdemu z nich jarzmo, które mieli zanieść swojemu władcy. Znak ten pokazywał, że każdy z królów musi zostać sługą Babilonu, dobrowolnie albo siłą, zależnie od tego, co wybierze.

Wiadomość dołączona do tego znaku zaczyna się od przypomnienia, że Bóg ma niezaprzeczalne prawo rozporządzać królestwami według własnej woli (Księga Jeremiasza 27:5). Jest Stwórcą wszystkiego. Uczynił ziemię, umocnił ją i sprawia, że nadal trwa. Jedno pokolenie odchodzi, a drugie przychodzi, lecz świat pozostaje. Swoją wielką mocą i wyciągniętym ramieniem Bóg wciąż daje życie ludziom i zwierzętom na ziemi. Jego ramię jest nieskończenie potężne, nawet gdy jest wyciągnięte. Dlatego może dać własność i władzę, komu zechce. Tak jak łaskawie oddał ziemię ludziom (Księga Psalmów 115:16), tak też każdemu przydziela jego część, większą albo mniejszą. Wszystko, co ktokolwiek posiada na tym świecie, zostało mu przyznane zgodnie z wolą Boga. Powinniśmy więc umieć zadowolić się tym, co mamy, nawet jeśli jest tego niewiele, i nie zazdrościć innym, nawet jeśli mają dużo.

Następnie Bóg publicznie oddaje wszystkie te ziemie Nabuchodonozorowi, królowi Babilonu. Jak głosi dawna formuła, niech wiedzą o tym wszyscy obecni i przyszli. Jest to uroczyste oświadczenie, że Bóg przekazał królowi Babilonu wszystkie te ziemie wraz z całym ich bogactwem, a nawet zwierzętami polnymi, udomowionymi i dzikimi. Nabuchodonozor był dumnym, niegodziwym bałwochwalcą, a jednak Bóg w swojej opatrzności dał mu rozległe panowanie i ogromne posiadłości. Dobra tego świata nie są dobrami najwyższymi, skoro Bóg często przyznaje ich największą część złym ludziom, którzy Mu się sprzeciwiają. Nabuchodonozor był niegodziwy, lecz to, co posiadał, również otrzymał od Boga. Władza nad innymi nie wynika z łaski. Człowiek może mieć prawny tytuł do dóbr ziemskich, choć nie ma udziału w życiu wiecznym. Bóg nazywa Nabuchodonozora swoim sługą, mimo że był bardzo złym człowiekiem, ponieważ posłużył się nim jako narzędziem swojej opatrzności, by ukarać narody, a zwłaszcza własny lud. Za tę służbę Bóg hojnie mu odpłacił. Ci, którymi Bóg się posługuje, nie tracą na tym, że służą Jego zamysłom, a jeszcze hojniej obdarzy tych, którzy służą Mu szczerze i dobrowolnie.

Bóg zapowiada też, że wszystkie te narody przez pewien czas z pewnością znajdą się pod władzą króla Babilonu (Księga Jeremiasza 27:7). Wszystkie te narody, a także wiele innych, będą służyć jemu, potem jego synowi, a następnie wnukowi. Jego synem był Ewil-Merodak, a wnukiem Baltazar, za którego panowania jego królestwo dobiegło końca. Nadszedł wtedy czas sądu nad Babilonem i role się odwróciły. Wiele narodów i potężnych królów, zjednoczonych w imperium Medów i Persów, zmusiło Babilon do służby, tak jak wcześniej inne narody zostały zmuszone do służenia Babilonowi (Księga Jeremiasza 25:14). Tak jak Adonibezek deptał innych, tak później sam został podeptany.

Wreszcie Bóg zapowiada karę wojenną dla każdego narodu, który odmówi poddania się królowi Babilonu (Księga Jeremiasza 27:8). Naród, który nie ugnie karku pod jego jarzmem, zostanie ukarany mieczem i głodem, jednym nieszczęściem po drugim, aż zniszczy go jego ręka. Nabuchodonozor postępował bardzo niesprawiedliwie i okrutnie, zmuszając sąsiadów do uległości oraz odbierając im prawa i wolność. Bóg miał jednak mądre i święte zamiary, gdy na to pozwolił: posłużył się Babilonem, by ukarać te narody za bałwochwalstwo i ciężkie grzechy. Ci, którzy nie chcieli służyć Bogu, który ich stworzył, słusznie zostali zmuszeni do służenia wrogom pragnącym ich zguby.

Bóg pokazuje im także, jak płonne były ich nadzieje, jeśli wyobrażali sobie, że zdołają zachować wolność (Księga Jeremiasza 27:9–10). Te narody również miały swoich proroków, którzy twierdzili, że potrafią przewidywać przyszłość na podstawie gwiazd, snów lub czarów. Chcąc przypodobać się swoim mocodawcom i spełnić oczekiwania słuchaczy, prorocy ci zapewniali, że narody nie będą służyć królowi Babilonu. W ten sposób zachęcali do oporu. Nie mieli ku temu żadnych podstaw, ale sądzili, że w ten sposób pomagają swoim słuchaczom.

Bóg ostrzega ich również, że opór doprowadzi do ich zguby. Jeśli wystąpią przeciw Babilonowi, zwycięzca potraktuje ich jeszcze surowiej, wypędzi z ich ziemi i pośle na nędzną niewolę. Zostaną tam rozproszeni i na pewien czas zapomniani. Osobne proroctwa przeciw sąsiednim narodom znajdziemy w Księdze Jeremiasza 48 i 49 oraz w Księdze Ezechiela 25, gdzie ten sam sąd został zapowiedziany szerzej. Gdy Bóg sądzi, zwycięża.

Bóg wskazuje im też sposób, by uniknęli zagłady: mają spokojnie i dobrowolnie się podporządkować (Księga Jeremiasza 27:11). Narody, które uznają władzę króla Babilonu i przez siedemdziesiąt lat będą mu płacić daninę, w tym przez około dziesięć lat pod jego własnym panowaniem, pozostaną na swojej ziemi. Ci, którzy się ugną, nie zostaną złamani. Władza Babilonu może nie okaże się dla nich cięższa niż rządy ich własnych królów.

Często wybór wolności za cenę życia wynika raczej z dumy niż z prawdziwej roztropności. Isacharowi nie zarzucano, że zgodził się na pracę i daninę, gdy uznał, że odpoczynek jest dobry, a ziemia urodzajna, i dzięki temu mógł żyć w pokoju (Księga Rodzaju 49:14–15). Podobnie tym narodom powiedziano: „Służcie królowi Babilonu, a będziecie uprawiać ziemię i mieszkać w niej”. Niektórzy mogą uznać taką postawę za oznakę słabości, lecz prorok przedstawia ją jako łagodną i pokorną: jako przyjęcie konieczności i jak najlepsze wykorzystanie trudnych okoliczności, na które Bóg pozwolił. Lepiej postąpić w ten sposób, niż walczyć i pogarszać sprawę.

Wielu ludzi mogłoby uniknąć cięższych nieszczęść, gdyby ukorzyli się pod ciężarem tych, które już ich spotkały. Lepiej wziąć na drogę lżejszy krzyż, niż samemu ściągnąć sobie na głowę cięższy.