Księga Jeremiasza 22:20 – znaczenie i zastosowanie

Proroctwo to wydaje się skierowane do Jojakina, zwanego także Jechoniaszem, syna Jojakima. Objął tron po ojcu, panował zaledwie trzy miesiące, po czym został uprowadzony do Babilonu, gdzie żył jeszcze wiele lat (Księga Jeremiasza 52:31). W tych wersetach Jeremiasz zapowiada upadek królestwa i hańbę króla.

Do Jerozolimy i Judy przemawia się tak, jakby były jedną osobą. Najpierw ukazane są jako dumne w czasie bezpieczeństwa (Księga Jeremiasza 22:21). Bóg przemawiał do nich przez swoich sług, proroków, ostrzegał je, napominał i udzielał im rad, lecz nie chciały słuchać. Ludzie żyjący wygodnie często stają się obojętni na słowo Boże. To pogłębia ich winę, bo uparte odrzucanie Bożych pouczeń stało się ich wieloletnim zwyczajem.

Następnie ukazane są jako przerażone, gdy nadchodzi nieszczęście (Księga Jeremiasza 22:20). Widząc, że wszyscy ich sprzymierzeńcy zostali pokonani, a fałszywi bogowie nie potrafią im pomóc, będą wołać ze strachu z Libanu, Baszanu i dróg, jak ludzie całkowicie zdruzgotani. Te wysoko położone miejsca sugerują rozpaczliwe wołanie z każdej strony, w nadziei, że ktoś je usłyszy. Na próżno jednak, bo wiatr porwie ich pasterzy, czyli władców, którzy powinni byli ich chronić i prowadzić (Księga Jeremiasza 22:22). Ich kochankowie — narody, którym ufały i które ceniły — pójdą do niewoli i nie zdołają ocalić nawet samych siebie.

Po trzecie, ukazane są jako upokorzone przez długotrwałe i dotkliwe nieszczęścia. Gdy sprzymierzeńcy nie przyjdą z pomocą, a nawet ich kapłani okażą się bezradni, zawstydzą się z powodu całej swojej nieprawości (Księga Jeremiasza 22:22). Wielu ludzi nie wstydzi się grzechu, dopóki nie zostaną doprowadzeni do kresu sił. Jeśli nasze trudności prowadzą nas do takiego punktu, jest to łaska, bo w końcu możemy wyraźnie zobaczyć własne grzechy.

Państwo judzkie nazwano także mieszkanką Libanu, ponieważ leśne okolice Libanu leżały w granicach ich ziemi, a ich kraj wydawał się silny i bezpieczny niczym górzysta kraina Libanu (Księga Jeremiasza 22:23). Byli dumni i pewni siebie, jakby zbudowali gniazdo wśród cedrów i nic im nie zagrażało. Gdy jednak przyjdzie cierpienie, zostaną głęboko wstrząśnięci. Wtedy się upokorzą, obiecają zmianę i z radością przyjmą słowa, których wcześniej nie chcieli słuchać (Księga Psalmów 141:6). Taki ucisk często jednak odsłania płytką religijność. Niektórzy podczas cierpienia wydają się pełni żarliwości, lecz gdy ból mija, ich zapał znika. Inni rozumieją ten werset tak: cały ich majątek i potęga okażą się bezużyteczne, gdy nadejdzie smutek, podobnie jak kobieta w czasie porodu nie może cieszyć się ozdobami.

Potem proroctwo zwraca się ku hańbie króla. Nazywał się Jechoniasz, ale tutaj występuje jako Koniasz — skrócona forma imienia, użyta z pogardą. Ten przydomek sugeruje, że jego godność zostanie umniejszona, a panowanie nagle się skończy. Spadną na niego dwa znamiona hańby: zostanie uprowadzony do niewoli i umrze jako jeniec.

Po pierwsze, Bóg mówi, że go odrzuci, i potwierdza to przysięgą (Księga Jeremiasza 22:24). Nawet gdyby był jak sygnet na prawej ręce Boga, zostałby z niej zerwany. Pobożni królowie Judy byli cenni dla Boga jak pieczęć, którą nosił blisko siebie i posługiwał się nią, sprawując władzę. Koniasz okazał się jednak niegodny takiego zaszczytu, więc królewskie pochodzenie go nie ochroni. To ostrzeżenie warto zestawić z późniejszą obietnicą Boga daną Zorobabelowi, gdy prowadził lud powracający z wygnania: Bóg zapowiada, że weźmie swego sługę Zorobabela i uczyni go jak sygnet (Księga Aggeusza 2:23). Ci, którzy sądzą, że nic nie zdoła pozbawić ich Bożej przychylności, powinni zachować czujność, aby nie zostali odrzuceni.

Po drugie, król Babilonu pojmie Koniasza (Księga Jeremiasza 22:25). Kto pozostawia się poza Bożą opieką, wystawia się na ataki każdego wroga. Chaldejczycy, czyli Babilończycy, zostali przedstawieni jako wrogowie pragnący śmierci Koniasza. Bał się ich, a ich widok napawał go przerażeniem. To jeszcze bardziej pogłębiło jego upadek, zwłaszcza że to sam Bóg wydał go w ich ręce. Jeśli Bóg wydaje człowieka w ręce wrogów, nikt nie zdoła go ocalić.

On i jego rodzina zostaną uprowadzeni do Babilonu, gdzie spędzą wiele długich i nieszczęsnych lat w niewoli — w tym jego matka i potomkowie (Księga Jeremiasza 22:26, 28). On i jego królewski ród zostaną wypędzeni do obcego kraju, w którym się nie urodzili i gdzie nikogo nie znają. Będą żyć wśród obcych, bez znajomego miejsca i twarzy, które mogłyby przynieść im pociechę.

Zostaną zabrani z kraju, w którym niegdyś mieli władzę, do kraju, w którym będą zmuszeni służyć. Czy będą mogli mieć nadzieję, że znów zobaczą swoją ojczyznę? Nie. Do ziemi, za którą będą tęsknić i do której będą pragnąć wrócić, już nie powrócą (Księga Jeremiasza 22:27). Źle postępowali w tej ziemi, dlatego nigdy więcej jej nie zobaczą.

Joachaz został zabrany do Egiptu, leżącego na południu, a Jojakin do Babilonu, na północy. Uprowadzono ich w przeciwnych kierunkach, daleko od siebie. Jest mało prawdopodobne, by jeszcze się spotkali albo ponownie odetchnęli powietrzem ojczyzny. Ci, którzy nadużywali władzy nad innymi, słusznie sami znaleźli się pod władzą innych. Ci zaś, którzy zaspokajali grzeszne pragnienia przez ucisk, zbytek i okrucieństwo, słusznie utracili niewinną możliwość ponownego zobaczenia rodzinnej ziemi.

Szczególną moc ma ostrzeżenie: „W kraju, w którym się nie urodziłeś, tam umrzesz” (Księga Jeremiasza 22:26). Jest czas narodzin i czas śmierci, jest też miejsce narodzin i miejsce śmierci. Wiemy, gdzie przyszliśmy na świat, ale nie wiemy, gdzie umrzemy. Wystarczy, że wie to Bóg. Starajmy się umrzeć w Chrystusie, a wtedy będzie z nami dobrze, gdziekolwiek umrzemy, nawet w dalekim kraju.

W oczach sąsiadów król będzie wydawał się mały i wzgardzony. Będą gotowi powiedzieć: „Czy to Koniasz, ten wzgardzony, rozbity bożek?”. Tak właśnie będzie, a jego pozycja zostanie znacznie obniżona w porównaniu z tym, kim był wcześniej (Księga Jeremiasza 22:28). Niegdyś cieszył się szacunkiem, niemal traktowano go jak boga. Lud, który dopiero co widział, jak jego ojciec został usunięty z tronu, był gotów oddawać cześć Jojakinowi, gdy zobaczył go na tronie. Teraz jednak będzie jak rozbity bożek: kiedy był cały, oddawano mu cześć, a gdy się rozpadł i zbutwiał, odrzucono go i wzgardzono nim. To, co otacza się bałwochwalczą czcią, prędzej czy później zostanie wzgardzone i rozbite. Niewłaściwie obdarzani czcią słusznie stają się przedmiotem pogardy, a ci, którzy rywalizują z Bogiem, stają się hańbą dla ludzi.

Niegdyś był ceniony, teraz jednak będzie jak naczynie, które nikomu nie sprawia przyjemności — jak garnek czy dzban, którego nikt nie chce, bo wyszedł z mody albo jest pęknięty, brudny i nieprzydatny. Ci, w których Bóg nie ma upodobania, z czasem staną się ludźmi, w których inni również nie będą mieli upodobania.

Nie pozostawi potomka, który odziedziczyłby jego godność. Ostrzeżenie zaczyna się od uroczystego wezwania: „Ziemio, ziemio, ziemio, słuchaj słowa Pana” (Księga Jeremiasza 22:29). Wszyscy ludzie na świecie powinni zwrócić uwagę na sądy Boże nad narodem i rodem, które niegdyś były blisko Boga, i zrozumieć, że Bóg sądzi sprawiedliwie i bezstronnie.

Może to być także wezwanie skierowane do samej ziemi, bo ludzie często są głusi i obojętni. Przypomina słowa: „Słuchajcie, niebiosa, nadstaw ucha, ziemio” (Księga Izajasza 1:2). Słowo Boże zostanie usłyszane, choćby ludzie lekceważyli je. Usłyszy je nawet sama ziemia, która będzie mu posłuszna, gdy wraz ze wszystkim, co ją napełnia, zostanie spalona.

Może to również wezwanie skierowane do ludzi, którzy myślą wyłącznie o sprawach ziemskich i są nimi pochłonięci. Takich ludzi trzeba wzywać raz po raz, nawet po raz trzeci, aby usłyszeli słowo Pana. Albo jest to wezwanie skierowane do ludzi jako śmiertelnych istot, stworzonych z ziemi i do ziemi powracających. Dotyczy to nas wszystkich. Jesteśmy prochem, dlatego powinniśmy uważnie słuchać słowa Pana, abyśmy — choć jesteśmy ziemscy — znaleźli się wśród tych, których imiona są zapisane w niebie.

Najważniejsze jest to, że Jojakin został uznany za bezdzietnego (Księga Jeremiasza 22:30). Jak wyjaśnia werset, żaden z jego potomków nie będzie pomyślnie zasiadał na tronie Dawida. W nim zakończyła się królewska linia Dawida. Niektórzy sądzą, że miał dzieci urodzone w Babilonie, bo wspomina się tam o jego potomkach, którzy zmarli przed nim. W rodowodzie wymienia się siedmiu synów Jojakina, jeńca, a jako pierwszego Szealtiela (1 Księga Kronik 3:17). Inni uważają, że byli to synowie adoptowani, a wzmianka, że Jojakin spłodził Szealtiela (Ewangelia Mateusza 1:12), oznacza jedynie, że przekazał mu swoje prawo do tronu. Pogląd ten wspiera fakt, że Szealtiel jest nazwany synem Neriego i wywodzi się z rodu Natana (Ewangelia Łukasza 3:27, 31).

Niezależnie od tego, czy miał dzieci biologiczne, czy adoptowane, w tym sensie był bezdzietny, ponieważ żaden z jego potomków nie panował jako król Judy. Był Augustulusem tego imperium — tym, za którego panowania dobiegło ono końca. Jeśli ktoś jest bezdzietny, to Bóg tak postanowił. A ci, którzy za życia nie dbają o czynienie dobra, nie mogą oczekiwać, że będzie im się dobrze wiodło.