Księga Jeremiasza 19:1 – znaczenie i zastosowanie

Ponieważ grzech człowieka sprawił, że trzeba nauczać go krok po kroku i polecenie po poleceniu, łaska Boża zapewnia mu także powtarzane pouczenia. Tak opornie przyjmujemy prawdę i tak łatwo ją zapominamy, że nawet zatwardziali ludzie mogą zostać pozbawieni wszelkiej wymówki. Dlatego prorok otrzymuje tu przesłanie podobne do tego, które już wcześniej głosił, ale uzupełnione o szczegóły, które miały zwrócić na nie większą uwagę. Duszpasterze powinni o tym pamiętać: czasem drobny szczegół może bardzo pomóc, a każdy, kto chce pozyskiwać ludzi dla Boga, powinien postępować roztropnie.

Po pierwsze, Jeremiasz miał przekazać swoje słowa starszym i przywódcom ze sfery religijnej i państwowej, a zarazem uczynić ich świadkami: starszym ludu i starszym kapłanów. Byli to najważniejsi ludzie w sprawach rządzenia i kultu, więc mogli dać wiarygodne świadectwo, podobnie jak świadkowie wspomniani w Księdze Izajasza 8:2. Zadziwia, że tak znamienici ludzie poszli na wezwanie ubogiego proroka, opuścili miasto i udali się w nieznane miejsce, nie wiedząc, po co tam idą. Choć większość starszych prawdopodobnie sprzeciwiała się Jeremiaszowi, niektórzy zapewne uznawali go za proroka Pana i chcieli uszanować niebiańskie przesłanie.

Ludzie wysoko postawieni mogą oddawać cześć Bogu, pilnie słuchając głoszenia Słowa i uczestnicząc w innych aktach kultu. Powinni uważać to za zaszczyt, a nie za powód do wstydu, nawet jeśli miejsce wydaje się skromne lub niepozorne. Najznamienitszy człowiek jest mniej ważny niż najmniejszy z ustanowionych przez Boga obrzędów.

Po drugie, Jeremiasz miał pójść do Doliny syna Hinnoma i tam przekazać przesłanie, bo Słowo Boże nie jest ograniczone do jednego miejsca. Kazanie może być równie dobre w Tofet, jak przy bramie świątyni. Chrystus nauczał na górze i z łodzi. Dolina ta leżała częściowo na południe od Jerozolimy, ale Jeremiasz miał dotrzeć tam przez wschodnią bramę, nazywaną przez niektórych Bramą Słoneczną (Księga Jeremiasza 19:2), choć inni sądzą, że chodziło o Bramę Garncarzy.

Przesłanie miało zostać ogłoszone właśnie tam z dwóch powodów. Po pierwsze, w tym miejscu dopuszczano się najgorszego bałwochwalstwa: składano dzieci w ofierze Molochowi. Było to przerażające zło. Widok tego miejsca miał przypomnieć ludziom o ich grzechu i zawstydzić ich. Po drugie, właśnie tam mieli wkrótce doświadczyć największej klęski. Dolina miała stać się miejscem wielkiej rzezi, a ponieważ znajdowało się tam miejskie wysypisko, ludzie mogli spojrzeć na nie i zobaczyć, czym stanie się Jerozolima, podobna do Doliny Tofet. Bóg poleca Jeremiaszowi, by na miejscu wypowiedział słowa, które otrzyma. Pokazuje to, że Bóg często objawiał prorokom swoje przesłanie dopiero w chwili, gdy mieli je ogłosić.

Po trzecie, Jeremiasz miał publicznie ostrzec, że wkrótce Juda i Jerozolima zostaną doszczętnie zniszczone (Księga Jeremiasza 19:3). Jak ktoś ogłaszający ważne wezwanie, miał rozpocząć od naglących słów: „Słuchajcie słowa Pana” — nawet jeśli było to straszne słowo, bo sami ściągnęli na siebie tę karę. Zarówno władcy, jak i zwykli ludzie mieli słuchać, bo od tego zależał ich los. Królowie Judy — król i jego synowie, a także król, jego książęta i doradcy — mieli usłyszeć słowo Króla królów. Choć zajmowali wysoką pozycję, On jest wyższy od nich. Mieszkańcy Jerozolimy również mieli usłyszeć, co Bóg do nich mówi.

Władcy i lud przyczynili się do winy narodu, więc wszyscy powinni się nawrócić albo wszyscy ponieść klęskę. Mieli wiedzieć, że Pan Zastępów, który ma moc spełnić swoje słowa, sprowadzi na to miejsce, na Judę i Jerozolimę, tak straszną katastrofę, że każdemu, kto o niej usłyszy, zadźwięczy w uszach. Wieść o niej na długo napełni ludzi grozą. Tak opisano zagładę domu Helego (Pierwsza Księga Samuela 3:11), a także zniszczenie Jerozolimy (Druga Księga Królewska 21:12).

Po czwarte, Jeremiasz miał jasno powiedzieć, dlaczego Bóg występuje przeciwko nim (Księga Jeremiasza 19:4–5). Oskarżono ich o odwrócenie się od Boga i nadużywanie przywilejów widzialnego Kościoła, czyli zewnętrznej wspólnoty ludu Bożego. Zbezcześcili to miejsce: potraktowali Jerozolimę, święte miasto, i świątynię, święty dom, jakby należały do kogoś innego. Miejsca te miały służyć chwale Boga i umacnianiu Jego królestwa pośród ludzi, lecz grzech je splugawił, aż Bóg przestał uznawać je za swoje i pozostawił je na zniszczenie.

Zarzucano im również, że pokochali i czcili fałszywych bogów, których nie znali ani oni, ani ich przodkowie. Bogowie ci nie okazali im ani ich przodkom żadnej mocy czy dobroci, tak jak uczynił to Pan wobec ludu, którego teraz się wyrzekali. Mimo to ich wybrali, niemal na chybił trafił. Co gorsza, zdawali się lubić tych bogów właśnie dlatego, że byli nowi, jakby nowość w religii pociągała ich tak samo jak nowość w innych sprawach. Oskarżono ich także o morderstwo — rozmyślne zabijanie, wynikające z głęboko zakorzenionej nienawiści. Napełnili to miejsce krwią niewinnych. Był to grzech Manassesa (Druga Księga Królewska 24:4), którego Pan nie miał przebaczyć.

Jakby bałwochwalstwo i morderstwo same w sobie nie były wystarczająco złe, połączyli je w jedno straszliwe przestępstwo, paląc swoje dzieci jako ofiary dla Baala. Było to najbardziej zuchwałe odrzucenie zarówno religii naturalnej, jak i objawionej, do jakiego kiedykolwiek dopuścili się ludzie. Pokazali w ten sposób, że kochają swoich nowych bogów bardziej niż prawdziwego Boga, choć bogowie ci byli okrutnymi panami, żądającymi ofiar z ludzi. Można ich nazwać nieludzkimi. Pan, Jahwe, do którego należy każde życie i każda dusza, nigdy nie zażądał od swoich czcicieli czegoś takiego. Nigdy o tym nie mówił i nawet nie przyszło Mu to na myśl. Zobacz Księgę Jeremiasza 7:31.

Po piąte, Jeremiasz miał poruszyć ich do głębi, ukazując rozmiar nadchodzącej klęski.

Miał im powiedzieć, jak już wcześniej (Księga Jeremiasza 7:32), że Dolina syna Hinnoma otrzyma nową nazwę: Dolina Rzezi (Księga Jeremiasza 19:6). Wielu ludzi polegnie tam od miecza (Księga Jeremiasza 19:7) — gdy wypadną z miasta, by zaatakować oblegającą armię, i zostaną odparci, albo gdy spróbują uciekać i wpadną w ręce wrogów. Polegną z rąk nieprzyjaciół, którzy nie tylko będą chcieli zabrać ich domy i dobytek, lecz także znienawidzą ich tak bardzo, że zapragną ich życia. Będą łaknąć ich krwi, a po ich śmierci nie pozwolą nawet pogrzebać ich ciał. Staną się one pokarmem dla ptaków podniebnych i zwierząt ziemi.

Jak strasznym miejscem stanie się wtedy Dolina Tofet! Ci, którzy pozostaną w mieście i nie poddadzą się oblegającym, umrą z głodu. Zanim to nastąpi, będą jedli ciała własnych synów i córek oraz najbliższych przyjaciół, bo wrogowie tak szczelnie ich otoczą (Księga Jeremiasza 19:9). Prawo zapowiadało, że są to jedne z przerażających skutków, do których doprowadzą ich Boże sądy (Księga Kapłańska 26:29; Księga Powtórzonego Prawa 28:53), i później rzeczywiście się one spełniły (Lamentacje 4:10).

W końcu całe miasto opustoszeje i legnie w ruinach. Domy zostaną spalone, a mieszkańcy albo zginą, albo trafią do niewoli. Nikt już tam nie zamieszka, a wszystko będzie wyglądało tak smutno i przerażająco, że każdy przechodzień zadrży na ten widok (Księga Jeremiasza 19:8), jak zapowiedziano wcześniej (Księga Jeremiasza 18:16). Grzech przemienił miejsce, które dzięki świętości było radością całej ziemi, w jej hańbę i pośmiewisko.

Jeremiasz miał też ostrzec, że wszelkie próby uniknięcia tej klęski spełzną na niczym, jeśli ludzie pozostaną zatwardziali i nie zmienią postępowania (Księga Jeremiasza 19:7). Zapowiedź, że Bóg udaremni plany Judy i Jerozolimy, oznaczała, że pokrzyżuje zamiary książąt i przywódców Judy oraz Jerozolimy, obmyślane w królewskim pałacu po południowej stronie miasta, niedaleko miejsca, gdzie stał prorok. Przed Bożą sprawiedliwością można znaleźć schronienie tylko w Jego miłosierdziu. Ci, którzy nie przyjmą Bożej rady i nie uniżą się pod Jego potężną ręką, przekonają się, że Bóg zniszczy ich własne plany i obali zamysły, które uznawali za starannie przygotowane dla swojego bezpieczeństwa. Ani mądrość, ani siła nie ostoją się wobec Pana.