Księga Jeremiasza 16:1 – znaczenie i zastosowanie

Prorok ma stać się znakiem dla ludu. Skoro ludzie nie słuchali jego słów, niech zobaczą, czy zwrócą uwagę na to, jak postępuje. We wszystkim ma żyć jak ktoś, kto spodziewa się, że jego kraj wkrótce zostanie spustoszony. Już wcześniej to zapowiadał, lecz niewielu brało jego słowa do siebie, dlatego teraz ma pokazać, że sam jest o tym głęboko przekonany.

Inni żyją jak dotąd, lecz Jeremiasz, ze względu na nadchodzące nieszczęścia, nie może się żenić, opłakiwać zmarłych ani cieszyć się. Ci, którzy chcą przekonywać innych słowem Bożym, powinni pokazywać, że sami w nie wierzą, nawet przez trudne wyrzeczenia. Jeśli chcemy wybudzić innych z fałszywego poczucia bezpieczeństwa i nauczyć ich, by nie przywiązywali się zbyt mocno do tego świata, sami powinniśmy mniej lgnąć do spraw doczesnych i pokazywać, że wiemy, iż przeminą.

Jeremiasz nie może się żenić ani myśleć o założeniu rodziny w Judzie, Jerozolimie czy Anatot, swoim rodzinnym mieście (Księga Jeremiasza 16:2). Żydzi bardziej niż większość ludów cenili wczesne małżeństwo i liczne potomstwo. Jeremiasz ma jednak żyć bez żony, nie po to, by wywyższać życie w dziewictwie, lecz by pokazać, jak mało znaczy ono w czasie sądu. Pokazuje to, że małżeństwo jest rozsądne i stosowne w czasach pokoju, a nie wielkiego ucisku (Pierwszy List do Koryntian 7:26). W takich czasach nawet posiadanie dzieci staje się częścią nieszczęścia. Może nadejść chwila, gdy za szczęśliwe zostaną uznane kobiety, które nie mają dzieci (Ewangelia Łukasza 23:29).

Gdy zbliżają się takie czasy, roztropnie jest, zwłaszcza prorokom, nie wikłać się w sprawy doczesnego życia. Im bardziej kochamy bliskich, tym więcej troski, lęku i bólu mogą nam przynieść w takich chwilach. Powód jest jasny: ojcowie, matki, synowie i córki będą umierać straszną śmiercią (Księga Jeremiasza 16:3–4). Ci, którzy mają żony i dzieci, będą dźwigać trzy ciężary. Mogą nie zdołać uciec z ich powodu, będą żyć w nieustannym lęku o ich los, a śmierć każdego dziecka będzie dla rodzica kolejną raną.

Lepiej nie mieć dzieci, niż sprowadzić je na świat tylko po to, by urodziły się i dorastały dla mordercy (Księga Ozeasza 9:13–14). Śmierć jest gorzka, ale niektóre zgony są o wiele boleśniejsze od innych zarówno dla umierających, jak i dla ich bliskich. Dlatego Pismo Święte mówi o śmierci tak wielkiej, że trudno ją opisać (Drugi List do Koryntian 1:10). Ból po śmierci bliskiej osoby często łagodzą dwie rzeczy: żałoba i pogrzeb. W tym przypadku nawet tych pociech zabraknie.

Nikt nie będzie opłakiwał zmarłych. Ich ciała zostaną wyniesione, jakby świat miał już ich dość. Nie zostaną pochowane, lecz pozostawione na widoku, jakby miały być znakiem sądu. Staną się jak nawóz na ziemi: nie tylko wzgardzone, lecz także znienawidzone, jakby nadawały się jedynie do użyźniania gleby. Jedni zginą od miecza, inni z głodu, a ich ciała staną się pokarmem dla ptaków i dzikich zwierząt. Nic dziwnego, że można uznać, iż lepiej nie mieć dzieci, niż dożyć chwili, w której spotka je taki los.

To kolejny powód, by powiedzieć, że wszystko jest marnością i gonitwą za wiatrem: rzeczy, które miały być największą pociechą, stają się najcięższym brzemieniem.

Jeremiasz nie może też iść do domu żałoby, gdy umiera sąsiad lub krewny (Księga Jeremiasza 16:5). Zwyczaj nakazywał pocieszać pogrążonych w żałobie i lamentować razem z nimi. Niektórzy nacinali sobie ciało, a nawet golili głowę, choć Prawo zakazywało takich praktyk (Księga Powtórzonego Prawa 14:1). Zdarzało się, że w głębokim bólu ludzie ranili samych siebie. Miało to oddawać cześć zmarłym i wyrażać życzliwość wobec tych, którzy pozostali przy życiu, a także ulżyć ich ciężarowi przez wspólne przeżywanie żałoby.

Żałobników pocieszano też słowami i podawano im kielich pocieszenia, zachęcając, by się napili i nabrali sił. Był to życzliwy i pożyteczny zwyczaj. Jeremiasz zapewne wcześniej wiernie w nim uczestniczył; przystawał do niego zarówno jako do pobożnego człowieka, jak i proroka. Można by sądzić, że dzięki temu ludzie darzyli go większą sympatią. Teraz jednak Bóg mówi mu, by nie uczestniczył w żałobie tak jak zwykle.

Po pierwsze, żal z powodu nadchodzącej zagłady narodu ma być większy niż smutek po śmierci pojedynczej osoby. Łzy Jeremiasza popłyną innym nurtem, a powodu do żałoby wystarczy dla wszystkich. Po drugie, niewiele jest powodów, by opłakiwać tych, którzy umarli tuż przed nadejściem sądu, ponieważ uniknęli jeszcze gorszego nieszczęścia, które miało nadejść. Po trzecie, zakaz ten ma być znakiem tego, co nadchodzi: katastrofa publiczna będzie tak wielka, że ludzie porzucą nawet zwykłe gesty życzliwości. Śmierć będzie tak powszechna, a codzienny smutek tak przytłaczający, że zabraknie czasu i sił, by przestrzegać zwyczajów związanych z pochówkiem.

Ból będzie zbyt wielki, by można go było złagodzić, a każdy będzie tak pochłonięty własnymi nieszczęściami, że nie zdoła myśleć o innych. Wszędzie będą ludzie pogrążeni w żałobie, ale nie będzie nikogo, kto mógłby ich pocieszyć. Każdy będzie musiał nieść własny ciężar. Bóg mówi, że odebrał temu ludowi swój pokój, czyli położył kres jego pomyślności i zabrał mu zdrowie, dostatek, spokój, przyjaciół i wszelkie pociechy, które ludzie dawali sobie nawzajem. Każdy pokój, którym się cieszymy, pochodzi od Boga i jest Jego darem. Jeśli Bóg daje spokój, któż może wywołać niepokój? Jeśli jednak nie korzystamy dobrze z Jego pokoju, może nam go odebrać. Co wtedy nam pozostanie? (Księga Hioba 34:29).

Bóg mówi, że odbierze swój pokój, łaskawość i miłosierdzie. Zostaną one powstrzymane i zamknięte niczym źródła, z których wypływa wszelkie dobro. Gdy Bóg zamknie te źródła, zniknie wszystko, co dobre. Ci, którzy odcinają się od Bożej przychylności, odcinają się też od prawdziwego pokoju.

Gdy Bóg odbiera swoją łaskawość i miłosierdzie, wszystko zostaje utracone. Dlatego powiedziano, że w tej ziemi umrą zarówno wielcy, jak i mali (Księga Jeremiasza 16:6). Była to ziemia Kanaan, niegdyś nazywana krainą żyjących. Życiem jest Boża przychylność. Gdy ją tracimy, umieramy i wszyscy giniemy.

Jeremiasz ma także trzymać się z dala od domu radości, tak jak od domu żałoby (Księga Jeremiasza 16:8). Wcześniej miał zwyczaj odwiedzać przyjaciół podczas uczt i w umiarkowany, radosny sposób jeść z nimi i pić. Nie było w tym nic złego, lecz teraz ma z tego zrezygnować.

Są ku temu dwa powody. Po pierwsze, radosne ucztowanie nie pasuje do czasu ani do tego, co Bóg czyni w tej krainie i pośród tego ludu. Bóg wzywa ich do płaczu, żałoby i postu. Występuje przeciwko nim w sądzie, więc nadszedł czas, by się ukorzyli. Prorok, który ich ostrzega, powinien dawać przykład, sam przyjmując ostrzeżenie i będąc mu posłuszny. Osoby pełniące posługę powinny dawać przykład wyrzeczenia i przemiany życia. Powinny pokazywać, że same odczuwają bojaźń Bożą, skoro chcą, by odczuwali ją także inni. Cały lud Syjonu powinien dzielić jego cierpienia, a nie bawić się, gdy Syjon cierpi (Księga Amosa 6:6).

Po drugie, odmowa Jeremiasza ma pokazać ludowi, jak smutne dni nadchodzą. Przyjaciele będą zdziwieni, że nie przychodzi już, jak dawniej, do ich domów na ucztę. Ma jednak wyjaśnić, że ich ucztowanie wkrótce się skończy (Księga Jeremiasza 16:9). Bóg mówi, że uciszy głos radości. Nie pozostanie im nic, z czego mogliby ucztować i się cieszyć. Nieszczęścia otoczą ich ze wszystkich stron i odbiorą każdą przyjemność.

Bóg potrafi upokorzyć nawet najbardziej radosnych ludzi. Mówi, że stanie się to w Jerozolimie, mieście niegdyś słynącym z radości, którego mieszkańcy sądzili, że ich szczęście jest niezagrożone. Wydarzy się to na ich oczach, by przerazić ich jeszcze wtedy, gdy są dumni i beztroscy. Nastąpi za ich życia, więc sami będą świadkami tych wydarzeń. Przez swoje grzechy i bałwochwalstwo uciszyli głos uwielbienia, dlatego Bóg sprawiedliwie odbierze im także głos radości i wesela. Nie chcieli słuchać głosu Bożych proroków ani być mu posłuszni, dlatego nie będą już słyszeć głosu pana młodego i panny młodej ani pieśni towarzyszących niegdyś weselom (Księga Jeremiasza 7:34).