Księga Jeremiasza 14:10 – znaczenie i zastosowanie

Spór Boga z Jego prorokiem w tym rozdziale przypomina spór właściciela winnicy z człowiekiem, który się nią opiekował, o nieurodzajne drzewo figowe (Ewangelia Łukasza 13:7). Sprawiedliwość właściciela domaga się, by drzewo zostało wycięte, ogrodnik zaś prosi o jeszcze trochę czasu. Jeremiasz w modlitwie błagał Boga, by okazał ludowi miłosierdzie. Teraz Bóg mu odpowiada i pokazuje, że ta prośba nie może zostać spełniona.

Bóg mówi o tym ludzie, a nie „o moim ludzie”, ponieważ lud złamał z Nim przymierze. Nadal nosił Jego imię i niegdyś doświadczał znaków Jego obecności, lecz grzech oddalił Boga od niego. Jeremiasz przyznał, że lud jest winny, i miał nadzieję, że modlitwa i ofiary mogą jeszcze przynieść miłosierdzie. Bóg oznajmia mu teraz, że lud nie nadawał się do przebaczenia, bo wielokrotnie odwracał się od Niego i naprawdę nie chciał do Niego wrócić. Lud błądził i lubił błądzić, a więc sam wybrał swoją zgubę. Grzech nie był tylko słabością czy lekkomyślnością, lecz czymś, co ludowi sprawiało przyjemność. Grzesznicy oddalają się od Boga i przez to tracą Jego przychylność. Kto jednak lubi błądzić zamiast tego nad tym ubolewać, całkowicie zamyka się na Bożą przychylność.

Bóg ostrzegał lud, do czego doprowadzi ta droga: jeden grzech pociągnie za sobą kolejny, a wszystko skończy się zagładą. Lud jednak nie słuchał, nawet gdy przemawiali prorocy i spadały na niego kary. Nie zatrzymał się nawet na chwilę w swoim grzesznym postępowaniu. Właśnie za to Bóg pociągał go teraz do odpowiedzialności. Gdy wstrzymywał deszcz, pamiętał o ich grzechu i wymierzał za niego karę. Urodzajna ziemia stawała się nieurodzajna z powodu nieprawości ludu.

Lud nie miał też prawa oczekiwać, że Bóg, którego odrzucił, nadal go przyjmie, nawet jeśli będzie pościł, modlił się i wydawał pieniądze na całopalenia oraz ofiary. Pan go nie przyjął. Nie miał w nim upodobania, bo święty Bóg nie może się radować tymi, którzy czerpią radość z tego, co stawia Mu na równi lub ponad Nim. Post powinien był wyrażać skruchę i przemianę życia. Całopalenia i ofiary z pokarmów miały świadczyć o wierze w pośrednika, który staje między Bogiem a ludźmi. Jeśli jednak serca pozostawały dumne i niezmienione, Bóg nie wysłuchałby ich wołania, choćby było najgłośniejsze, ani nie przyjąłby ich samych ani ich czci. Już dawno ogłoszono, że ofiara niegodziwych jest wstrętna Panu, a przyjęci są tylko ci, którzy postępują sprawiedliwie (Księga Rodzaju 4:7).

Lud utracił także korzyść płynącą z modlitw Jeremiasza, bo odrzucał jego nauczanie. Dlatego Bóg ponawia nakaz: „Nie módl się za ten lud o dobro” (Księga Jeremiasza 7:16; Księga Jeremiasza 11:14). Nie zabraniało to Jeremiaszowi nadal się o nich troszczyć, tak jak Mojżesz nie przestał błagać za Izraelem, gdy Bóg powiedział: „Zostaw Mnie” (Księga Wyjścia 32:10). Oznaczało to jednak, że lud nie powinien oczekiwać dobrego skutku tych modlitw, dopóki odwracał się od Bożego prawa. W ten sposób wyrok na niepokutujących został potwierdzony, tak jak potwierdzono odrzucenie Saula, gdy Samuel usłyszał: „Jak długo będziesz opłakiwał Saula?”. Bóg mówi, że ich wyniszczy nie tylko głodem, lecz także mieczem i zarazą, bo ma w swoim kołczanie wiele strzał. Kto nie daje się skorygować jedną karą, zginie od innej.

Jeremiasz podaje potem jeszcze jeden powód uporu ludu, choć jest to tylko wymówka. Mówi, że zwiedli go fałszywi prorocy, obiecujący pokój, choć lud nadal żył w grzechu (Księga Jeremiasza 14:13). Ze smutkiem mówi: „Ach, Panie Boże, lud zdaje się gotów słuchać każdego, kto przemawia w Twoim imieniu. Są ludzie, którzy w Twoim imieniu mówią, że nie zobaczą miecza ani głodu. Przemawiają z pewnością siebie proroków, a lud im wierzy. Ja mówię mu coś innego, ale mam przeciw sobie wielu. Skoro ludzie tak chętnie wierzą w to, co im schlebia, Panie, zlituj się nad nimi i oszczędź ich, bo ich przywódcy sprowadzili ich na złą drogę”. Ta wymówka miałaby większe znaczenie, gdyby lud nie był już ostrzeżony przed fałszywymi prorokami i pouczony, jak ich rozpoznawać. Jeśli więc dał się zwieść, wina nadal spoczywała na nim. Mimo to powinniśmy, na ile pozwala prawda, oceniać sytuację jak najżyczliwiej i mówić tak łagodnie, jak to tylko możliwe.

Bóg nie tylko odrzuca tę wymówkę, lecz także skazuje na wspólną zgubę tych, którzy zwodzili, i tych, którzy dali się zwieść. Najpierw odcina się od proroków, którzy schlebiali ludowi. Prorokują kłamstwa w Jego imieniu. Nie posłał ich, nie polecił im niczego ani do nich nie przemawiał. Nie przekazał im żadnego poselstwa, a tym bardziej takiego, które usypiałoby lud fałszywym poczuciem bezpieczeństwa. Bóg ich nie posłał i nie schlebia ludziom. Ludzie mogą schlebiać sobie, a szatan może im schlebiać, lecz Bóg nigdy tego nie robi. Fałsz jest pusty i bezwartościowy. Widzenie, które nie jest prawdziwe, nie przynosi żadnego pożytku, nawet jeśli jest przyjemne. To jedynie oszustwo, które rodzi się w ich własnych sercach, jak pajęczyna utkana przez nie same. Wyobrażają sobie, że zapewni im schronienie, lecz w jednej chwili zniknie i okaże się okrutnym zwiedzeniem. Ci, którzy stawiają własne myśli ponad Bożym słowem, mówiąc w istocie: „Bóg mówi tak, ale ja myślę inaczej”, sami siebie oszukują i sprowadzają na siebie zgubę.

Następnie Bóg ogłasza wyrok na samych proroków, którzy schlebiali ludowi. Skoro obiecywali mu pokój i powoływali się przy tym na imię Boga, sami nie zaznają pokoju.

Najpierw spadną na nich te same kary, przed którymi zapewniali lud, że go nie spotkają. Prorocy ci przekonywali, że miecz i głód nie wkroczą do kraju. Wkrótce okaże się jednak, jak niewiele warte są ich słowa, gdy sami zginą od miecza i głodu. Jak mogli chronić innych albo obiecywać im pokój, skoro nie potrafili ochronić samych siebie ani w porę rozpoznać własnego nieszczęścia, by przed nim uciec?

Lekcja jest jasna: najcięższa kara czeka tych, którzy mówią grzesznikom, że mogą nadal czynić zło bez żadnych konsekwencji. Ludzie, którzy uwierzyli tym kłamstwom i chcieli dać się oszukać, również zginą od miecza i głodu (Księga Jeremiasza 14:16). Nawet gdy ludzie odrzucają Boże ostrzeżenia, a fałszywi nauczyciele im zaprzeczają, Boże groźby pozostają w mocy. Miecz i głód nadejdą tak pewnie, jak zapowiedział Bóg, a ci, którzy czują się najbezpieczniej, często są najmniej bezpieczni. Bezbożni nie unikną piekła, mówiąc, że nie wierzą w jego istnienie. Doświadczą tego, czego nie chcieli się obawiać.

Lud zginie nie tylko od miecza i głodu, lecz także stanie się publicznym świadectwem Bożej sprawiedliwości, jakby został wystawiony na widok w kajdanach. Ciała ludzi będą leżeć na ulicach Jerozolimy, która powinna być wolna od takiego nieszczęścia. Pozostaną niepogrzebane. Najbliżsi krewni, którzy powinni byli oddać im tę ostatnią przysługę z miłości, nie będą w stanie tego zrobić, bo będą zbyt ubodzy, zbyt osłabieni głodem, zbyt przytłoczeni żalem albo pozbawieni zwykłego ludzkiego przywiązania, by okazać zmarłym szacunek.

W ten sposób Bóg odpłaci im za ich niegodziwość, wymierzając karę, na którą zasłużyli. Wyleje na nich pełne kielichy swojego gniewu, bo sami ściągnęli go na siebie. Gdy grzeszników przytłaczają nieszczęścia, powinni dostrzec w nich powrót skutków własnej niegodziwości. Dotyczy to zarówno fałszywych proroków, jak i ludu. Ślepi prowadzą ślepych i razem wpadają do dołu, nie znajdując u siebie nawzajem żadnej pociechy.