Księga Izajasza 57:4 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset brzmi ostro, bo prorok nie łagodzi tego, co widzi (Księga Izajasza 57:4). Pytania o naśmiewanie się, otwieranie ust i wystawianie języka opisują gest pogardy, który pojawia się zwykle wtedy, gdy ktoś stawia się ponad innymi i czuje się pewniej, kiedy inni wydają się mniejsi. Warto pamiętać, w jakim miejscu księgi stoi ten fragment. Tuż wcześniej mowa jest o sprawiedliwym, który ginie, a nikt się tym nie przejmuje, i o bogobojnych, których znikanie pozostaje niezauważone. Izajasz nie zostawia tego bez odpowiedzi. Zwraca się do tych, którzy pogardzają. Serce słyszy w tych słowach także coś bardzo ludzkiego. Kpina często osłania przed bólem, lękiem albo poczuciem, że nie ma się swojego miejsca. Ktoś, kto wyśmiewa innych, nie zawsze wie, jak głęboko sam jest zraniony. Nie oznacza to, że jego słowa są w porządku. Prorok wyraźnie pokazuje, że pogarda wobec innych odsuwa od Boga i zostawia w sercu pustkę, której śmiech nie wypełni. Najmocniejszy obraz pojawia się w zdaniu o dzieciach przestępstwa i potomstwie nieprawego łoża. Ci, którzy się wywyższają, zostają postawieni na tej samej ziemi co ci, których wyśmiewają. Nikt nie stoi wyżej od drugiego w swojej winie, a godność nie bierze się z tego, że ktoś patrzy na innych z góry.

Pytania z Księgi Izajasza 57:4 nie szukają informacji. Są oskarżeniem: ludzie szydzący z innych sami zostają postawieni pod sądem. Słowa o „dzieciach przestępstwa” i „potomstwie nieprawego łoża” nie opisują ich pochodzenia biologicznego. To mocny obraz duchowej niewierności, rozwinięty w sąsiednich wersetach, gdzie pojawiają się oskarżenia o bałwochwalcze praktyki. Ważny jest kontrast z początkiem rozdziału. Sprawiedliwi giną, a ich odejście niemal nikogo nie obchodzi; zaraz potem prorok zwraca się do wspólnoty, która odrzuca wierność Bogu. Jej szyderstwo nie jest więc tylko kwestią złego tonu. Ujawnia głębszy rozdźwięk: łatwo wytykać cudzą winę, pozostając ślepym na własne postępowanie. Prorocki język jest ostry, ale jego celem nie jest upokorzenie dla samego upokorzenia. Ma nazwać fałsz i odsłonić, że religijne deklaracje nie chronią przed odpowiedzialnością. Werset stawia tym samym granicę między pozorem moralnej wyższości a rzeczywistą wiernością. Nie wystarczy osądzać innych; sam osąd podlega osądowi Boga.

W Księdze Izajasza 57:4 prorok zadaje pytania, które trudno wysłuchać bez wstydu: „Z kogo się naśmiewacie? Na kogo otwieracie usta i wystawiacie język? Czyż wy nie jesteście dziećmi przestępstwa, potomstwem nieprawego łoża?”. Opisane gesty są bardzo konkretne. Pogarda ma swoje ciało i swój głos, zanim zamieni się w czyn. Wcześniejsze wersety mówią o sprawiedliwych, którzy giną, a nikt tego nie zauważa. Werset 4 pokazuje, że pogarda wobec takich ludzi nie jest neutralna. Tekst nazywa adresatów mocnymi słowami o tym, czym stali się przez swoje drogi, a nie opisuje w tym miejscu, jak dokładnie wygląda ich dalszy los. Ten fragment ma też wymiar bardzo codzienny. Kpina przy stole albo wśród kolegów z pracy wydaje się drobiazgiem. Ktoś, kto regularnie wyśmiewa innych dla rozbawienia kręgu znajomych, może z czasem przestać widzieć w nich ludzi. Z żartu rodzi się przyzwyczajenie, a z przyzwyczajenia postawa. Ta część Pisma nie podaje gotowej recepty na każdą sytuację. Pokazuje jednak, gdzie zaczyna się zło: w pozornie niewinnym otwarciu ust. Mądrość zaczyna się od uczciwego pytania o to, z kogo śmiejemy się najchętniej.

Po obrazie sprawiedliwego, który odchodzi w pokoju, a którego zniknięcie nikogo nie obchodzi, ton Izajasza staje się ostry. Pytania z wersetu 4 nie szukają informacji. Odsłaniają pogardę: szydercy otwierają usta przeciw komuś, kogo uznają za słabego lub godnego drwiny. Prorok odwraca jednak spojrzenie. Zamiast pozwolić, by wyśmiewani zostali określeni przez cudze słowa, pyta napastników o ich własne pochodzenie i postępowanie. Określenia „dzieci przestępstwa” i „potomstwo nieprawego łoża” są oskarżeniem o przynależność do niewierności, nie wyrokiem o czyjejś wartości od urodzenia. W sąsiednich wersetach Izajasz mówi o bałwochwalczych praktykach i przemocy; szyderstwo nie jest więc odosobnionym grzechem, lecz częścią życia odwróconego od Boga. Usta, które poniżają, należą do tej samej rzeczywistości, którą prorok osądza. Werset nie obiecuje, że sprawiedliwi unikną krzywdy ani że ich śmierć zostanie zauważona przez wszystkich. Przypomina, że ludzka ocena nie jest miarą ostateczną. Cisza wokół odejścia sprawiedliwego nie oznacza, że jego życie jest zapomniane przed Bogiem; a głośny śmiech nie staje się prawdą tylko dlatego, że rozbrzmiewa bez sprzeciwu.