Księga Izajasza 29:21 – znaczenie i zastosowanie

W Księdze Izajasza 29:21 prorok opisuje ludzi, którzy „słowem doprowadzają drugiego do grzechu, którzy w bramie stawiają sidła na sędziów i odprawiają sprawiedliwego z niczym”. Brama miasta była miejscem, gdzie zapadały sprawy sądowe, więc to, co dzieje się tam przeciwko sprawiedliwym, dotyka całej wspólnoty. Najbardziej porusza ostatni obraz: człowiek mający rację wychodzi z pustymi rękami. Ta pustka ma też wymiar uczuciowy. Bywa doświadczeniem, że nikt nie chciał naprawdę wysłuchać, a słowo, które miało przynieść ulgę, zostało obrócone przeciwko komuś. Izajasz nie kończy jednak na tym opisie. Wcześniej w tym rozdziale zapowiada, że pokorni zwiększą swoją radość w Panu, a najubożsi rozweselą się w Świętym Izraela, bo zabraknie ciemięzcy. Fragment nie daje więc pocieszenia krzywdzicielom, lecz stawia obok siebie ich zgubne słowa i zapowiedź sprawiedliwości dla tych, którzy zostali pokrzywdzeni. Dla kogoś, kto wychodzi z sądu z niczym, takie zapewnienie nie uchyla bólu od razu, ale pozwala mu nie zostać z nim w samotnej ciszy. W tym wersecie najmocniej wybrzmiewa głos tych, którzy zostali odesłani bez słowa, a Bóg, który w tym rozdziale mówi o odwróceniu losu uciśnionych, nie przechodzi obok ich milczenia obojętnie.

W Księdze Izajasza 29:21 prorok opisuje nie zwykłą niesprawiedliwość, lecz jej mechanizm: jedni używają słów, by zwodzić innych, zastawiają pułapki na sędziów, a sprawiedliwego pozbawiają należnego mu rozstrzygnięcia. Brama była miejscem publicznych rozpraw, więc obraz obejmuje nadużycie prawa tam, gdzie powinno ono chronić wspólnotę. Ważne jest powiązanie tego wersetu z najbliższym kontekstem. W wersecie 20 zapowiedziano kres ciemięzcy i tych, którzy gonią za złem; w wersecie 21 ten opis staje się konkretny. Zło działa przez mowę, manipulację sądem i krzywdzący wyrok. Nie chodzi więc jedynie o prywatny brak uczciwości, ale o władzę używaną tak, by odebrać słabym możliwość obrony. Dalsza część rozdziału mówi o odnowie: pokorni i ubodzy będą się radować, a zbłąkani otrzymają pouczenie. Kontrast nie pozwala sprowadzić nadziei do samego potępienia winnych. Izajasz pokazuje, że Boże odkupienie obejmuje przemianę wspólnoty, w której prawda i sprawiedliwość nie są już narzędziami ucisku, lecz służą ochronie człowieka.

Ten werset opisuje ludzi, którzy używają słowa jak pułapki: „którzy słowem doprowadzają drugiego do grzechu, którzy w bramie stawiają sidła na sędziów i odprawiają sprawiedliwego z niczym”. Brama miasta była w Izraelu miejscem, gdzie rozstrzygano spory. Tam ważyło się, kto ma rację. Prorok pokazuje więc nadużycie właśnie tam, gdzie sprawiedliwość miała być chroniona. Obraz jest bardzo konkretny. Ktoś w pracy przedstawia połowę prawdy, żeby uczciwy kolega wyszedł na winnego. Ktoś inny tak prowadzi rozmowę, że człowiek mający rację odchodzi bez niczego. Słowo potrafi zaprowadzić na zły tor równie skutecznie jak czyn. Dalszy ciąg księgi nie zostawia tej sprawy bez odpowiedzi. W Księdze Izajasza 29:20 zapowiedziany jest koniec szyderców i wycięcie tych, którzy gonią za złem. W Księdze Izajasza 29:22 Pan, Bóg domu Jakuba, zapowiada, że wstyd nie będzie już udziałem Jakuba. Ta zapowiedź pokazuje, że sprawiedliwość nie kończy się na ziemskim sądzie. Warto zauważyć, że prorok mówi nie tylko o tych, którzy niszczą człowieka, lecz także o tych, którzy odprawiają sprawiedliwego z niczym. Zło nie zawsze krzyczy. Często przychodzi w zręcznej mowie i zamkniętych drzwiach.

Księga Izajasza 29:21 odsłania, jak niesprawiedliwość potrafi wejść w samo serce wspólnoty: jedni słowami popychają innych ku grzechowi, inni zastawiają pułapki na sędziów, a sprawiedliwego odprawiają z niczym. Brama była miejscem rozstrzygania spraw, więc obraz ten mówi o wypaczonym sądzie, nie tylko o prywatnej nieuczciwości. Słowo, które miało służyć prawdzie, staje się narzędziem krzywdy. Werset należy do zapowiedzi kresu ciemięzcy i tych, którzy „gonią za złem”. Nie obiecuje, że każda krzywda zostanie naprawiona natychmiast ani że bezsilność zniknie z ludzkiego życia. Pokazuje jednak, że Bóg nie uznaje przewrotności za trwały porządek świata. Jego sąd obejmuje także to, co dzieje się przy bramie: podstęp ukryty w procedurze i głos, którym ucisza się niewinnego. W pobliżu tej zapowiedzi pojawia się odmiana: głusi słyszą, pokorni odzyskują radość, a uciśnieni nie pozostają pod władzą ciemięzcy. Jak ziemia po długim ucisku może znów stać się ogrodem, tak odnowa obejmuje również sposób, w jaki ludzie używają słów i władzy. Nadzieja Izajasza nie zaciera krzywdy; zapewnia, że nie ma ona ostatniego słowa.