Księga Izajasza 29:12 – znaczenie i zastosowanie

Werset opisuje sytuację, którą łatwo przeoczyć, a która bywa bardzo bolesna. Ktoś dostaje do rąk księgę i słyszy: „Czytaj to”, a on przyznaje, że nie umie. Tekst Księgi Izajasza 29:12 nie zawiera oskarżenia ani gniewu, jest w nim tylko cicha prośba i równie cicha bezradność. Taka chwila rodzi wstyd, bo trudno powiedzieć wprost, że czegoś nie potrafimy, zwłaszcza gdy inni zakładają, że potrafimy. W całym rozdziale mowa jest o ludziach, których oczy są zamknięte, a sen spadł na nich mocno, o czym piszą wersety 9 i 10. Obraz z wersetu 12 pokazuje to samo rozdarcie między tym, co zapisane, a tym, kto nie ma dostępu do znaczenia. Sam werset nie mówi, co Bóg uczyni z taką bezradnością, i nie należy z niego czynić obietnicy. Można jednak zauważyć, że prośba zostaje wypowiedziana otwarcie i nikt jej nie ukrywa. Ten fragment pozostaje ważny właśnie dlatego, że nie udaje. Pokazuje, jak rozmowa może zatrzymać się na tym, czego ktoś nie umie jeszcze udźwignąć, i jak bardzo ten moment potrafi zranić.

Obraz w Księdze Izajasza 29:12 dopełnia poprzedni werset: tam księga jest zapieczętowana, tutaj trafia do człowieka, który nie umie czytać. W obu przypadkach treść objawienia pozostaje niedostępna, choć z różnych powodów. Prorok nie opisuje zwykłego braku umiejętności czytania, lecz pokazuje, że słowo Boga nie dociera do ludu, który utracił zdolność jego przyjęcia. Ważny jest kontrast z wersetem 13. Lud zbliża się do Boga w słowach i oddaje Mu cześć ustami, ale jego serce pozostaje daleko. Problemem nie jest więc brak religijnych form ani sam poziom wykształcenia. Chodzi o rozdział między zewnętrznym uczestnictwem a wewnętrzną odpowiedzią na Boga. Księga może znaleźć się w rękach człowieka, a mimo to jej sens nie zostaje przyjęty. Ten obraz nie uzasadnia pogardy dla osób, które nie potrafią czytać; w proroctwie służy jako porównanie ujawniające duchową ślepotę. Izajasz krytykuje pewność religijną, która sądzi, że bliskość świętych słów sama oznacza posłuszeństwo. Werset stawia zatem pytanie o różnicę między dostępem do objawienia a rzeczywistym słuchaniem Boga.

Ten obraz jest prosty i zarazem gorzki. Księga leży w rękach kogoś, kto nie potrafi jej odczytać. Izajasz opisuje to słowami: „Albo dają księgę takiemu, który nie umie czytać, mówiąc: Czytaj to, a on odpowiada: Nie umiem czytać”. Sam werset nie tłumaczy, skąd bierze się ta niemoc. Wcześniejsze słowa mówią o zapieczętowanym objawieniu (Księga Izajasza 29:11), a późniejsze o sercu ludu, które jest daleko od Boga, i o czci, która stała się wyuczonym zwyczajem (Księga Izajasza 29:13). Pismo nie jest dane po to, by leżało na półce. Jego odczytanie wymaga nauki, uważności i czasu spędzonego z tekstem. Kobieta, która od lat słucha kazań, ale nigdy sama nie otworzyła Biblii, może wciąż czuć się obca wobec słów, mimo że księga stoi w jej domu. Tak samo bywa z człowiekiem, który przyjmuje religijne formy bez rozumienia ich treści. Werset przypomina, że bliskość księgi nie równa się znajomości jej treści. Nie zawsze trzeba winić samo słowo. Często potrzebna jest droga od słuchania do rozumienia, przebyta z pokorą.

Prorok opisuje lud, który nie potrafi przyjąć Bożego objawienia. W poprzednim wersecie księga jest zapieczętowana nawet dla tego, kto umie czytać; tutaj trafia do człowieka, który nie umie. Zmienny jest powód, lecz skutek ten sam: słowo pozostaje nieodczytane. Obraz nie oskarża człowieka za brak umiejętności. Ukazuje raczej głębszy kryzys słuchania, który w dalszej części rozdziału wiąże się z czcią ograniczoną do warg, podczas gdy serce pozostaje daleko od Boga. Ta scena przypomina, że dostęp do religijnych słów nie jest jeszcze tym samym co ich przyjęcie. Można znać brzmienie modlitwy, uczestniczyć w świętach i nadal nie dopuścić, by Boże słowo dotknęło własnych zamysłów. Nie oznacza to, że trudność w rozumieniu Pisma świadczy o braku wiary; werset nie potępia człowieka nieumiejącego czytać. Pokazuje bolesną niedostępność objawienia pośród ludu, który powinien je słyszeć. Księga pozostaje zamknięta nie tylko przez pieczęć czy brak umiejętności, lecz także wtedy, gdy serce zatrzymuje się na samym religijnym zwyczaju. Izajasz kieruje uwagę ku zgodności między czcią wypowiadaną ustami a życiem, które rzeczywiście słucha Boga.