Werset w centrum uwagi

Księga Izajasza 25:1 – znaczenie i zastosowanie

Poznaj znaczenie tego wersetu w kontekście tego, z czym się mierzysz, i dowiedz się, jak zastosować go w życiu

Przekład: Biblia BibleGuided — Polski

" Panie, Ty jesteś moim Bogiem! Będę Cię sławić i wielbić Twoje imię, bo dokonałeś niezwykłych zamierzeń, podjętych dawno temu, niezmiennych, prawdziwych; "

Księga Izajasza 25:1

Co oznacza Księga Izajasza 25:1?

Księga Izajasza 25:1 wyraża wdzięczność i uwielbienie Boga za Jego niezwykłe, od dawna zamierzone i niezawodne dzieła. Werset otwiera pieśń, która uznaje Boga za schronienie dla ubogich i Tego, który ucisza pyszną przemoc. W trudnym czasie przypomina, że Boża wierność daje powód do nadziei i zaufania.

bolt

Masz pytanie dotyczące tego wersetu?

Zapytaj naszą chrześcijańską AI, która uwzględnia Twoją tradycję wyznaniową, jak to Pismo może odnosić się do tego, z czym się mierzysz.

forum Zapytaj chrześcijańską AI – bezpłatnie

✓ Bez karty płatniczej • ✓ Prywatnie z założenia • ✓ Zacznij bezpłatnie

Kontynuuj naukę dzięki płatnym kredytom

menu_book Werset w kontekście

1 Panie, Ty jesteś moim Bogiem! Będę Cię sławić i wielbić Twoje imię, bo dokonałeś niezwykłych zamierzeń, podjętych dawno temu, niezmiennych, prawdziwych;

2 bo zamieniłeś miasto w stos gruzów, warowny gród w rumowisko. Zamek pysznych, by nie stał się miastem, nie będzie odbudowany na wieki.

3 Dlatego mocny lud Cię chwali, miasto potężnych narodów czci Ciebie.

auto_stories

Odkrywaj studia biblijne z przewodnikiem

Uporządkowane sesje z notatkami, pytaniami i wskazówkami doradcy

Micro-Study Liczba dni: 5

Błogosławieństwa (krótkie studium na 5 dni)

Krótkie studium o błogosławieństwach Jezusa i życiu zgodnym z zasadami Królestwa Bożego.

Podgląd sesji 1:

Pokorni i pogrążeni w smutku

schedule 6 min

Micro-Study Liczba dni: 5

Psalmy pocieszenia (krótkie studium na 5 dni)

Krótkie, wyciszające sesje oparte na Psalmach.

Podgląd sesji 1:

Troska Pasterza

schedule 5 min

lock_open Utwórz bezpłatne konto, aby zapisywać notatki, śledzić postępy i odblokować wszystkie sesje

person_add Utwórz bezpłatne konto

auto_stories Komentarz Bible Guided

Na końcu poprzedniego rozdziału powiedziano, że Pan Zastępów króluje w chwale. Prorok odpowiada teraz na tę myśl, wysławiając chwalebny majestat królestwa Boga (Księga Psalmów 145:12). Oddaje Mu za nie cześć. Proroctwo to mogło wypełnić się częściowo wkrótce potem, gdy upadł Babilon, a Żydzi zostali uwolnieni z tamtejszej niewoli, ale wskazuje także na wydarzenia dalsze. Zapowiada uwielbienie, które Kościół będzie oddawać Chrystusowi za Jego zwycięstwa nad naszymi duchowymi wrogami i za pocieszenie, które daje wszystkim wierzącym.

Prorok najpierw sam postanawia wysławiać Boga, bo każdy, kto chce zachęcać innych do uwielbienia, powinien zacząć od siebie. Mówi: „Panie, jesteś moim Bogiem”, mając na myśli Boga, który zawarł z nim przymierze. Gdy Bóg osądza królów ziemi i sprawia, że drżą, pokorny prorok wciąż może powiedzieć: „Jesteś moim Bogiem, dlatego będę wysławiać Twoje imię”. Ci, dla których Pan jest Bogiem, powinni Go wysławiać, bo wybrał nas na swój lud, abyśmy oddawali Mu cześć i przynosili Mu chwałę (Księga Jeremiasza 13:11). Wysławiając Boga, wywyższamy Go nie przez to, że czynimy Go większym, niż jest, lecz przez to, że pomagamy sobie i innym lepiej dostrzec Jego wielkość, jak czytamy w Księdze Wyjścia 15:2.

Prorok spogląda też w przyszłość, ku czasowi, gdy inni również zaczną wysławiać Boga (Księga Izajasza 25:3). Z powodu spustoszenia, jakie Bóg w swojej opatrzności sprowadził na ziemię (Księga Psalmów 46:8), oraz sprawiedliwego sądu, jaki wydał nad swoimi wrogami i wrogami swojego Kościoła, potężne narody będą wspólnie oddawać Mu chwałę. Nawet miasto, będące wielkim ośrodkiem okrutnych narodów, będzie się Go bać. Może tu chodzić o tych, którzy niegdyś występowali przeciw Bogu. Ci, którzy z siłą i grozą walczyli z Jego królestwem, albo nawrócą się i przyłączą do Jego czcicieli, albo przynajmniej będą zmuszeni uznać swoją klęskę. Możliwe też, że chodzi o ludzi, których Bóg umacnia dla siebie, choć wcześniej byli słabi i uciskani. Bóg tak wyraźnie stanie po stronie tych, którzy się Go boją, że wszyscy uznają ich za potężny lud i będą odczuwać przed nimi respekt. Był czas, gdy wielu mieszkańców kraju przyjęło judaizm, bo padł na nich strach przed Żydami (Księga Estery 8:17), a ci, którzy znali swojego Boga, byli silni i dokonywali wielkich czynów (Księga Daniela 11:32). Przynosiło to chwałę Bogu.

Powód tego uwielbienia jest jasny. My i inni powinniśmy wywyższać Boga, bo dokonał niezwykłych rzeczy zgodnie z zamysłem swojej woli (Księga Izajasza 25:1). Oddajemy Mu cześć, podziwiając Jego dzieła jako naprawdę cudowne, przekraczające możliwości jakiegokolwiek stworzenia i nasze oczekiwania, skoro jesteśmy grzesznikami. Dla nas te cuda są nowe i zaskakujące, lecz Bóg już dawno zaplanował je w swojej mądrości, dla własnej chwały i dobra swojego ludu. Wszystkie dzieła Bożej opatrzności realizują Jego odwieczny plan, który jest wierny i prawdziwy. Wszystko, co Bóg czyni, jest zgodne z Jego naturą, harmonizuje z pozostałymi Jego dziełami i z pewnością dokona się we właściwym czasie.

Bóg upokorzył też pychę i złamał potęgę możnych na ziemi (Księga Izajasza 25:2). Wiele miast zamieniło się w ruiny. Miasto warowne, które czuło się bezpieczne dzięki swoim murom, kunsztowi i sile obrońców, zostało obrócone w ruinę. Żadna stworzona siła nie może oprzeć się wszechmocy Boga. Wiele miast zbudowano tak bogato, że można by je nazwać pałacami, a ponieważ przybywali do nich goście zewsząd, można by je nazwać pałacami cudzoziemców. Bóg jednak doprowadził je do takiego upadku, że przestały być miastami. Zostały zrównane z ziemią, kamień na kamieniu nie pozostał i nie zostaną odbudowane. Przydarzyło się to wielu miastom w różnych miejscach, także w naszej ziemi. Niektóre niegdyś kwitnące miasta z czasem podupadły i zaginęły. Dziś ledwie wiemy, gdzie się znajdowały, chyba że świadczą o tym urny lub monety wydobyte z ziemi. Wiele miast Izraela od dawna leży w gruzach. Bóg uczy nas przez to, że nie mamy tu trwałego miasta, dlatego powinniśmy szukać tego, które ma nadejść i nigdy nie ulegnie zniszczeniu ani upadkowi.

Bóg przychodzi też we właściwym czasie z pomocą swojemu potrzebującemu i uciśnionemu ludowi (Księga Izajasza 25:4). Jest siłą dla ubogich i potrzebujących. Tak jak osłabia pysznych i pewnych siebie, którzy polegają na własnych siłach, tak umacnia pokornych i gorliwych, którzy Mu ufają. Co więcej, sam jest ich siłą. Czerpią moc od Niego, a Jego przychylność daje siłę ich sercom. Jest oparciem dla potrzebujących w ucisku, gdy nie mają już własnych sił, a cierpienie skłania ich, by zwrócili się do Niego. Umacnia ich w walce z wewnętrzną słabością, a także chroni przed zewnętrznymi atakami. Jest schronieniem przed burzą, deszczem i gradem, a także cieniem przed palącym upałem letniego słońca. Bóg w każdej porze roku w pełni chroni swój lud, w upał i chłód, podczas deszczu i suszy. Zbroja sprawiedliwości służy zarówno obronie, jak i atakowi (Drugi List do Koryntian 6:7). Jakiekolwiek niebezpieczeństwa lub trudności spotkają lud Boży, nie wyrządzą mu prawdziwej szkody. Gdy niebezpieczeństwo staje się szczególnie głośne i groźne, Bóg występuje w obronie swoich. Nawałnica wzniecana przez okrutnych może uderzać w mur i czynić wiele hałasu, ale nie zdoła go obalić. Wrogowie ubogich należących do Boga usilnie próbują wzbudzić w nich strach. Ich gniew przypomina silny, gwałtowny wiatr, lecz Bóg trzyma go w ryzach. Wiatry są w Jego ręku, a On sam jest dla swojego ludu taką osłoną, że lud ten może stać niewzruszenie, nie ustępować, dochować wierności i zachować pokój. Burza miota statkiem, na który napiera, ale nie poruszy muru, w który uderza (Księga Psalmów 76:10; Księga Psalmów 138:7).

Bóg ochroni też tych, którzy Mu ufają, przed arogancją ich pysznych ciemiężycieli (Księga Izajasza 25:5). Uciszy — albo już ucisza — zgiełk cudzoziemców i złagodzi go, jak chmura, która łagodzi upał w wyschniętej krainie. Gałąź, czyli pyszny triumf okrutnych, zostanie przygięta, a oni będą musieli ściszyć głos.

Ciemiężycieli ludu Bożego nazywa się cudzoziemcami, bo zapominają, że ci, których krzywdzą, są z tego samego rodzaju i mają tę samą krew. Nazywa się ich też okrutnymi, bo wolą wzbudzać strach niż miłość. Ich władza objawia się w hałaśliwej i brutalnej sile, lecz to tylko zgiełk cudzoziemców, którzy sądzą, że zwyciężą zastraszaniem i przechwałkami.

Faraon, król Egiptu, to tylko zgiełk (Księga Jeremiasza 46:17). Jego gniew przypomina palący żar słońca w południe, ale co się z nim dzieje, gdy słońce zachodzi? Podobnie pycha, zgiełk, zapał i triumf wrogów Boga zostaną upokorzone i zduszone, gdy ich plany zawiodą, a ich chwała obróci się w proch.

Gałęzie tych okrutnych, nawet te najwyżej rosnące, zostaną odłamane i odrzucone jak śmieci. Jeśli pracownicy w Bożej winnicy muszą znosić trud i upał dnia, Bóg znajdzie sposób, by przynieść im ulgę. Osłoni ich niby chmurą, aby nie zostali przytłoczeni ponad miarę.

diversity_3 Perspektywy chrześcijańskiej AI

Heart
Serce Inteligencja emocjonalna
Pierwszy wers Księgi Izajasza 25:1 brzmi jak wyznanie wypowiedziane wprost do Boga: „Panie, Ty jesteś moim Bogiem!”. Mówiący nie opowiada o Nim z dystansu, lecz zwraca się do Niego osobiście. Zapowiedź chwały opiera się na … Przeczytaj pełną perspektywę Pokaż mniej

Pierwszy wers Księgi Izajasza 25:1 brzmi jak wyznanie wypowiedziane wprost do Boga: „Panie, Ty jesteś moim Bogiem!”. Mówiący nie opowiada o Nim z dystansu, lecz zwraca się do Niego osobiście. Zapowiedź chwały opiera się na konkretnym „bo”: Bóg dokonał niezwykłych zamierzeń, podjętych dawno temu, niezmiennych i prawdziwych. Ta pamięć o dawnych decyzjach stanowi kotwicę wdzięczności, ponieważ nie zależy od tego, jak wygląda bieżący dzień. W następnym wersie, w Księdze Izajasza 25:2, pojawia się obraz miasta zamienionego w stos gruzów. Pierwszy wers nie tłumaczy tego obrazu i go nie łagodzi. Stoi obok niego, pokazując, że słowo o wierności Boga może wybrzmieć także tam, gdzie zniszczenie jest jeszcze widoczne. Tekst nie wyjaśnia, dlaczego tak się stało ani kiedy to minie, i ta powściągliwość wydaje się szczera. Jest w tym cicha nadzieja. Dawne zamierzenia nie są dla wyznającego abstrakcją, lecz miejscem, do którego można wrócić, gdy teraźniejszość przytłacza. Wdzięczność nie czeka na koniec trudności, a jej oparcie leży poza tym, co akurat widać.

Mind
Umysł Mądrość teologiczna
W Księdze Izajasza 25:1 pochwała Boga nie jest ogólnym wyrazem religijnego uniesienia. Prorok nazywa Go „moim Bogiem” i uzasadnia uwielbienie tym, że Bóg „dokonał niezwykłych zamierzeń”, które są „niezmienne” i „prawdziwe”. Wiara opiera się tu … Przeczytaj pełną perspektywę Pokaż mniej

W Księdze Izajasza 25:1 pochwała Boga nie jest ogólnym wyrazem religijnego uniesienia. Prorok nazywa Go „moim Bogiem” i uzasadnia uwielbienie tym, że Bóg „dokonał niezwykłych zamierzeń”, które są „niezmienne” i „prawdziwe”. Wiara opiera się tu na rozpoznaniu, kim jest Bóg i jak działa, nie tylko na chwilowym nastroju. Kontekst dopowiada, czego dotyczą te słowa. Następne wersety mówią o upadku warownego miasta i zamku pysznych, a zarazem o Bogu jako ucieczce dla biednych i podporze dla ubogich w udręce. Pieśń Izajasza łączy więc dwa wymiary Bożego działania: kres ludzkiej pysze oraz ochronę tych, których przytłacza potęga innych. Nie jest to obietnica, że każda krzywda zostanie natychmiast naprawiona; tekst głosi, że ucisk nie ma ostatniego słowa wobec Boga. „Zamierzenia podjęte dawno temu” podkreślają trwałość Bożego działania, nie odsłaniając jednak pełnego kalendarza wydarzeń. Werset prowadzi od wyznania do uwielbienia: prorok sławi Boga, ponieważ Jego czyny potwierdzają Jego wierność. Nadzieja wyrasta tu z charakteru Boga, a nie z pozornej trwałości ludzkiej siły.

Life
Życie Praktyczne zastosowanie
Pierwsze słowa tego fragmentu są wyznaniem, zanim stają się zapowiedzią wdzięczności. Prorok mówi: „Panie, Ty jesteś moim Bogiem!”, a dopiero potem zapowiada sławienie. Wdzięczność wyrasta tu z tego, kim Bóg jest i co już uczynił, … Przeczytaj pełną perspektywę Pokaż mniej

Pierwsze słowa tego fragmentu są wyznaniem, zanim stają się zapowiedzią wdzięczności. Prorok mówi: „Panie, Ty jesteś moim Bogiem!”, a dopiero potem zapowiada sławienie. Wdzięczność wyrasta tu z tego, kim Bóg jest i co już uczynił, a nie z chwilowego nastroju. Najważniejsze jest słowo „bo”. Izajasz chwali Boga za to, że dokonał niezwykłych zamierzeń, podjętych dawno temu, niezmiennych i prawdziwych. Tekst mówi o wierności wobec słowa, które przetrwało długi czas. Nie wskazuje jednak, że jedne działania musiały poprzedzać inne. Plan i jego wypełnienie trzymają się tu razem przez lata. Kolejne wersy Księgi Izajasza 25:2-5 pokazują, jak ta wierność wygląda w historii. Warowne miasto zostaje obrócone w rumowisko, a ubodzy znajdują ucieczkę, osłonę i ochłodę. Te obrazy nie są opisem zwykłego dnia. Są świadectwem, że sąd nad pysznymi i pomoc dla słabych wypływają z tego samego zamysłu Boga. Taka perspektywa ma szczególne znaczenie wtedy, gdy przyszłość wydaje się chaotyczna albo niepewna. Plan postawiony dawno temu pozostaje ten sam, nawet jeśli jego owoce widać dopiero po wielu latach. Wierność Boga w przeszłości staje się podstawą zaufania do Jego zamiarów także dziś.

Soul
Dusza Perspektywa wieczności
W tym wersecie uwielbienie wyrasta z pamięci: Izajasz nazywa Boga swoim Bogiem i sławi Go za zamierzenia, które sięgają daleko w przeszłość, a pozostają prawdziwe i niezachwiane. Nie jest to pochwała pomyślności ani zapewnienie, że … Przeczytaj pełną perspektywę Pokaż mniej

W tym wersecie uwielbienie wyrasta z pamięci: Izajasz nazywa Boga swoim Bogiem i sławi Go za zamierzenia, które sięgają daleko w przeszłość, a pozostają prawdziwe i niezachwiane. Nie jest to pochwała pomyślności ani zapewnienie, że każde ludzkie pragnienie się spełni. To wyznanie zaufania Temu, którego wierność nie zależy od chwilowej siły imperiów. Sąsiednie wersety nadają tej pieśni konkretny ciężar. Bóg obraca w gruzy warowne miasto, a zarazem staje się ucieczką dla biednych i podporą dla ubogich w udręce. Jego odwieczne zamierzenia nie są więc chłodnym planem ponad ludźmi: w obrazie Izajasza wiążą się z osłoną dla tych, których przygniata potęga innych. Zniszczenie miasta pyszałków nie jest jednak obietnicą, że każda krzywda zostanie naprawiona natychmiast ani że wierzący unikną cierpienia. Słowa „niezmiennych, prawdziwych” kierują wzrok poza doraźny układ sił. Tym, co trwa, nie jest ludzka warownia, lecz Boża wierność. Pochwała Izajasza staje się zarazem pamięcią i nadzieją: świat może się zachwiać, lecz Bóg pozostaje godny czci.

Chrześcijańska AI uwzględniająca wyznanie

Księga Izajasza 25:1: zastosuj ten werset w swoim życiu już dziś

Uzyskaj wskazówki oparte na Piśmie Świętym, uwzględniające Twoje wyznanie i dopasowane do Twojej sytuacji.

1 Zadaj pytanie arrow_forward 2 Weź pod uwagę swoją tradycję arrow_forward 3 Zastosuj Pismo Święte

✓ Nie potrzebujesz karty płatniczej • ✓ 100% prywatnie • ✓ Bezpłatny pakiet na start: 15

healing Zastosowanie wspierające regenerację

W Księdze Izajasza 25:1 prorok wyraża zaufanie Bogu i oddaje Mu cześć za Jego niezwykłe, dawno zamierzone i niezawodne dzieła. Nie jest to wezwanie, by udawać, że cierpienie nie istnieje, ani obietnica, że każda trudność szybko ustąpi. Sąsiednie wersety ukazują Boga jako ucieczkę i podporę dla ubogich w udręce, a zarazem mówią o upadku potężnych struktur ucisku.

W doświadczeniu lęku, depresji czy skutków traumy taka perspektywa może pomóc oddzielić chwilowe poczucie beznadziei od przekonania, że nie ma żadnej nadziei. Wdzięczność i uwielbienie mogą wspierać dobrostan, ale nie muszą oznaczać radości ani zastępować przeżywania żalu. Pomocne bywa nazwanie emocji, zapisanie choć jednej rzeczy, która daje oparcie, oraz spokojne oddychanie z dłuższym wydechem, gdy napięcie narasta. Warto też szukać wsparcia u zaufanej osoby, duszpasterza lub specjalisty zdrowia psychicznego. Wiara i profesjonalna pomoc mogą iść razem. Jeśli objawy utrudniają codzienne funkcjonowanie, nasilają się lub pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy, potrzebna jest pilna pomoc specjalisty albo służb ratunkowych.

info Częste błędne zastosowania, których warto unikać expand_more

Księga Izajasza 25:1 jest uwielbieniem Boga za Jego niezwykłe, niezmienne i prawdziwe zamierzenia. Nie obiecuje, że każda decyzja człowieka się powiedzie ani że wierzący uniknie cierpienia. W kolejnych wersetach Bóg jest przedstawiony jako ucieczka dla ubogich i wsparcie w udręce, a nie jako gwarancja łatwego życia. Słów o chwale nie należy używać, by uciszać żal, lęk czy gniew ani nakłaniać kogoś do wdzięczności, zanim będzie gotowy. Takie podejście może stać się toksycznym przymusem pozytywnego myślenia i duchowym omijaniem bólu. Nie należy też przypisywać przemocy, choroby czy straty szczególnemu Bożemu planowi bez podstaw. Gdy cierpienie utrudnia codzienne funkcjonowanie, utrzymuje się lub wiąże się z myślami o samookaleczeniu, potrzebna jest pomoc specjalisty zdrowia psychicznego; wsparcie duszpasterza może jej towarzyszyć, ale jej nie zastępuje.

Często zadawane pytania

Dlaczego Księga Izajasza 25:1 jest ważna?
Księga Izajasza 25:1 pokazuje, że uwielbienie Boga może wyrastać z uznania Jego wierności i niezwykłych zamierzeń. Autor zwraca się do Boga osobiście: nazywa Go swoim Bogiem i zapowiada, że będzie Go sławić. Werset podkreśla, że Boże plany są niezmienne i prawdziwe. W dalszych słowach rozdziału pojawia się obraz Boga jako ucieczki dla ubogich i osłony w udręce, co rozwija ten motyw.
Jak zastosować Księgę Izajasza 25:1 w codziennym życiu?
Możesz potraktować ten werset jako zachętę, by pamiętać o tym, kim jest Bóg, i dziękować Mu za Jego wierność. Nie obiecuje on, że trudności znikną od razu ani że każda sprawa potoczy się po Twojej myśli. Zachęca natomiast do zaufania Bogu i oddawania Mu czci. W praktyce możesz przypomnieć sobie sytuacje, w których doświadczyło się Jego pomocy, i wyrazić wdzięczność własnymi słowami.
Jaki jest kontekst Księgi Izajasza 25:1?
W Księdze Izajasza 25:1 rozpoczyna się pieśń uwielbienia Boga za Jego niezwykłe i niezawodne zamierzenia. Następny werset mówi o zniszczeniu warownego miasta, a werset 3 wspomina o chwale oddawanej Bogu przez potężne ludy i narody. W wersetach 4–5 Bóg jest przedstawiony jako ucieczka dla ubogich i osłona w trudnych warunkach, a także jako Ten, który uśmierza wrzawę pysznych i ciemięzców.
Co oznaczają „niezwykłe zamierzenia” w Księdze Izajasza 25:1?
Werset nazywa Boże zamierzenia niezwykłymi, podjętymi dawno temu, niezmiennymi i prawdziwymi. Podkreśla więc ich trwałość i wiarygodność, ale nie podaje szczegółowego planu ani daty jego spełnienia. Sąsiednie wersety ukazują skutki Bożego działania: upadek warownego miasta oraz pomoc dla ubogich i uciśnionych. Czytając ten fragment, warto odróżnić jego ogólne świadectwo o wierności Boga od szczegółowych przewidywań, których tekst tutaj nie formułuje.
Kto mówi w Księdze Izajasza 25:1 i do kogo kieruje te słowa?
W samym wersecie mówi osoba, która zwraca się do Boga słowami: „Panie, Ty jesteś moim Bogiem!”. Następnie zapowiada, że będzie Go sławić i wielbić Jego imię. Tekst nie wskazuje w tym zdaniu osobno imienia mówiącego, dlatego najlepiej skupić się na treści jego wyznania. W dalszej części rozdziału pieśń mówi o Bożym działaniu wobec miast, ubogich, potężnych i ciemięzców.

Z tego rozdziału

Codzienna modlitwa

Otrzymuj e-mailem codzienne rozważanie biblijne

Zacznij każdy poranek od wersetu, modlitwy i prostego kroku na dziś.

Bezpłatnie. Możesz zrezygnować w dowolnym momencie. Nigdy nie udostępniamy Twojego adresu e-mail.

Ważna informacja: Wskazówki biblijne nie zastępują profesjonalnej pomocy w zakresie zdrowia psychicznego. Jeśli przeżywasz kryzys, skontaktuj się z Centrum Wsparcia dla Osób w Kryzysie Psychicznym pod numerem 800 70 2222 lub niezwłocznie poszukaj profesjonalnej pomocy.

Bible Guided oferuje wsparcie oparte na wierze, które powinno uzupełniać profesjonalną pomoc terapeutyczną, a nie ją zastępować.