Księga Izajasza 23:1 – znaczenie i zastosowanie

Tyr był miastem portowym, dlatego proroctwo o jego zagładzie słusznie zaczyna się i kończy słowami: „Wyjcie, okręty tartezyjskie”. Cała działalność handlowa Tyru, jego bogactwo i znaczenie zależały od żeglugi. Gdyby zniszczono handel morski, wszystko inne upadłoby razem z nim.

Najpierw zwraca uwagę rozkwit Tyru, bo dzięki temu jego upadek wydaje się jeszcze dotkliwszy. Kupcy z Sydonu, starszego miasta na tym samym wybrzeżu, początkowo zaludnili Tyr i rozwinęli w nim handel (Księga Izajasza 23:2). Tyr powstał jako kolonia Sydonu, ale miasto-córka przerosło swoją matkę. Wielkie miasta powinny pamiętać, jak skromne były ich początki — to doświadczenie uczy pokory.

W rozwoju bogactwa Tyru pomógł także Egipt (Księga Izajasza 23:3). „Szichor” oznacza egipską rzekę, Nil, którym Egipt prowadził handel z Tyrem. Zyski z żeglugi oraz kupna i sprzedaży towarów były dla Tyru żniwem, tak jak zboże jest żniwem dla rolnika. Bywa, że handel rzeczny przynosi więcej dochodu niż sama ziemia.

Tyr stał się ośrodkiem handlowym narodów, głównym centrum wymiany towarów w tej części świata. Można tam było spotkać ludzi z wielu znanych narodów, zwłaszcza gdy kupcy gromadzili się na wspólny handel. Inny prorok opisuje to szerzej w Księdze Ezechiela 27:2–3 i dalszych wersetach. Widać tu, jak wytrwała praca, gdy towarzyszy jej Boże błogosławieństwo, może prowadzić do bogactwa.

Tyr wyrósł na potęgę dzięki pracowitości, choć jego jedynymi pługami były okręty przemierzające wody. Było to też radosne, rozmiłowane w przyjemnościach miasto, znane z zabaw i rozrywki (Księga Izajasza 23:7). Takie życie napawało mieszkańców pychą i beztroską. Byli zbyt zajęci korzystaniem z uciech, by słuchać Bożych ostrzeżeń.

Poczucie bezpieczeństwa dawała Tyrowi również jego długa historia. Miasto istniało od tak dawna, że zachowywało się, jakby miało trwać wiecznie. Wydawało mu się, że skoro przetrwało tak długo, będzie istnieć bez końca. To częsty błąd dumnych miast i dumnych ludzi.

Tyr był także miastem chluby, co oznacza, że sam oddawał sobie cześć i przynosił zaszczyt tym, którzy byli z nim związani (Księga Izajasza 23:8). Kupcy żyli w dostatku i z godnością książąt. Wszędzie ceniono ich jako ludzi szanowanych. W dawnych czasach, wśród mądrych narodów, kupcy i ludzie interesu często zaliczali się do najbardziej poważanych na świecie.

Teraz proroctwo przechodzi do upadku Tyru. Nie wydaje się, by miasto ściągnęło na siebie nieszczęście przez napaść na innych. Raczej jego bogactwo skusiło wrogów. Nabuchodonozor zaatakował Tyr, lecz nie osiągnął wszystkiego, czego pragnął. Po trzynastoletnim oblężeniu miasto nie mogło już dłużej się bronić, a mieszkańcy wraz z rodzinami i dobytkiem uciekli drogą morską. Nabuchodonozorowi pozostało tylko opustoszałe miasto.

Zagłada została zapowiedziana jasno. Port nie będzie już bezpiecznym schronieniem dla okrętów tartezyjskich, lecz zostanie zniszczony (Księga Izajasza 23:1). Nie będzie tam domów, przystani ani gospód dla żeglarzy, a do portu nie będzie można wpłynąć. Być może zasypie go piasek albo zablokują go wrogowie. Możliwe też, że chodzi o to, iż po zniszczeniu Tyru nie będą już tam przypływać okręty z Tarszysz i Kittim, bo dotrze do nich wiadomość o upadku miasta. Tak często działa świat: ludzie zrujnowani przez wrogów szybko zostają zapomniani przez dawnych przyjaciół.

Mieszkańców Tyru ogarnie przerażenie. Tyr był wyspiarskim miastem pełnym gwaru i nieustannego ruchu, lecz teraz jego mieszkańcy będą siedzieć w milczeniu i żałobie (Księga Izajasza 23:2). Ustaną ich dumne przemowy i zuchwałe groźby. Bóg może szybko uciszyć głośnych i zabieganych ludzi tego świata. „Zamilknijcie”, bo Bóg dokona swego dzieła (Księga Psalmów 46:10; Księga Zachariasza 2:13), a nikt nie zdoła Mu się przeciwstawić.

Sąsiednie narody również głęboko to przeżyją. Sydon, który niegdyś dostarczył Tyrowi mieszkańców, okryje się wstydem (Księga Izajasza 23:4). Wiadomość o zagładzie Tyru dotrze do Sydonu przez morze, a samo morze zostaje ukazane jako pogrążone w żałobie po mieście, które niegdyś czerpało z niego życie. Egipt także boleśnie odczuje upadek Tyru, bo straci z nim partnera handlowego, a zarazem zobaczy ostrzeżenie dotyczące własnego losu (Księga Izajasza 23:5). Gdy płonie dom sąsiada, zagrożony jest również twój własny.

Kupcy zrobią, co będą mogli, by ratować siebie. Zabiorą towary gdzie indziej i opuszczą Tyr — miasto, w którym zbudowali swój majątek i czuli się bezpiecznie (Księga Izajasza 23:6). Przesłanie brzmi: „Wyjcie, wy, którzy od dawna mieszkacie na tej wyspie. Czas ją opuścić i udać się do Tarszysz”.

Najlepiej byłoby, gdyby mieszkańcy Tyru skierowali się do Tarszysz, czyli na morze. Niektórzy uważają, że Tarszysz oznacza Kartaginę albo inną odległą kolonię w Hiszpanii. Ci, którzy sądzą, że ich potężnej góry nie da się poruszyć, przekonają się w końcu, że nie mają trwałego miasta. Góry ustąpią ze swego miejsca, a pagórki zostaną usunięte.

Ci, którym nie uda się uciec, muszą liczyć się z niewolą. W tamtych czasach zdobywcy często zabierali pokonanych ludzi i czynili ich niewolnikami we własnym kraju, a swoich osadników wysyłali do swobodnego życia na podbitych ziemiach (Księga Izajasza 23:7). Nogi mieszkańców Tyru poniosą ich daleko, by żyli jak obcy. Zostaną zmuszeni do pieszej wędrówki w niewolę, krok po kroku zmierzając ku własnej zgubie. Ludzie przyzwyczajeni do wielkiego bogactwa i przepychu nie wiedzą, jakich trudów mogą zaznać, zanim umrą.

Wielu z tych, którzy spróbują uciec, i tak zostanie wytropionych i wpadnie w ręce wroga. Tyr przepłynie przez swoją ziemię jak rzeka (Księga Izajasza 23:10): kolejne grupy ludzi będą spływać ku morzu albo ku otchłani cierpienia. Możliwe też, że obraz ten oznacza, iż choć będą uciekać pośpiesznie jak rzeka, próbując wyprzedzić niebezpieczeństwo, szybko opadną z sił i nie zdołają iść dalej. Wtedy staną się łatwym łupem wroga. Tyr utraci wszelką siłę, a jego siostrzane miasto, pobliski fenicki Sydon, utraci wszelką radość (Księga Izajasza 23:12). „Nie będziesz już się radować, uciśniona dziewico, córko Sydonu, teraz, gdy zwycięscy Babilończycy szykują się, by cię pokonać. Twoja kolej nadchodzi. Wstań więc i przepraw się do Kittim, czyli do krain za morzem, być może do Grecji albo Italii. Szukaj bezpieczeństwa, gdzie tylko możesz, lecz nawet tam nie zaznasz wytchnienia. Niepokoić cię będą wrogowie, a także własne lęki, w miejscu, w którym spodziewałaś się znaleźć pokój”. Łudzimy się, jeśli obiecujemy sobie, że gdziekolwiek na tym świecie znajdziemy spokój. Ludzie, którzy nie zaznają ukojenia w jednym miejscu, często nie zaznają go również w innym. Gdy Boży sąd dosięga grzeszników, nie zdołają przed nim uciec.

Skąd jednak nadejdą te wszystkie nieszczęścia? Zesłał je sam Bóg. To zagłada pochodząca od Wszechmocnego. Ludzie zapytają (Księga Izajasza 23:8): „Kto to zaplanował przeciw Tyrowi? Kto to przygotował? Kto o tym postanowił? Kto mógłby się zdobyć na zburzenie tak wspaniałego i pięknego miasta? Jak mogło dojść do jego upadku?”. Odpowiedź brzmi: zaplanował to Bóg, nieskończenie mądry i sprawiedliwy. Nigdy nie krzywdzi swoich stworzeń (Księga Izajasza 23:9). Postanowił o tym Pan Zastępów, który wszystko poddaje swojej władzy i nie ma obowiązku zdawać sprawy z żadnego swojego działania. Wydarzy się to zgodnie z zamysłem Jego woli. Jego celem jest splamić pychę wszelkiej chwały, pozbawić ją czci i obalić, tak aby została podeptana. Pragnie poniżyć wszystkich, których ludzie na ziemi darzą czcią, aby przestali podziwiać samych siebie i nie byli już podziwiani przez innych jak dotąd.

Bóg nie sprowadził tych nieszczęść na Tyr tylko po to, by pokazać samą potęgę. Uczynił to, by ukarać Tyryjczyków za pychę. Z pewnością popełniali też inne grzechy, takie jak bałwochwalstwo, rozwiązłość i ucisk. Jednak to właśnie pycha została wskazana jako szczególny powód Bożego sądu nad Tyrem, bo Bóg sprzeciwia się pysznym. Gdy cały świat ze zdumieniem przyglądał się upadkowi Tyru, ten fragment wyjaśnia jego znaczenie: Bóg mówi światu, jaki był Jego zamysł. Po pierwsze, chciał nauczyć ludzi, jak marna i nietrwała jest wszelka ziemska chwała, oraz pokazać, że przemija nawet wtedy, gdy wydaje się najsilniejsza. Dobrze byłoby, gdyby ludzie wyciągnęli z tego naukę, choćby ceną tej lekcji była tak wielka strata miasta. Czy to, co ludzie nazywają chwałą — wiedza, bogactwo, przepych, władza, wpływy, okazałe domy, kosztowne wyposażenie i zewnętrzny blask? Spójrzcie na ruiny Tyru: chwała jest splamiona, zabrudzona i pogrzebana w prochu. Ci, których czci się w niebie, pozostaną czczeni na zawsze. A gdy spojrzycie na możnych Tyru — jednych wygnanych, innych wziętych do niewoli, wszystkich zaś zrujnowanych — zobaczycie, że ci, których czci się na ziemi, nawet najznamienitsi, mogą szybko zostać poniżeni.

Po drugie, Bóg chciał uchronić ludzi przed dumą z takiej chwały i przekonaniem, że będzie trwać. Upadek Tyru niech ostrzega każde miejsce i każdego człowieka przed pychą. Oznajmia całemu światu, że każdy, kto się wywyższa, zostanie poniżony. Bóg dokonał tego swoją wielką mocą i mógł w pełni wykonać swój zamiar (Księga Izajasza 23:11).

Wyciągnął rękę nad morzem. Czynił to już wcześniej, na przykład rozdzielając Morze Czerwone i zatapiając w nim faraona. Niejednokrotnie wstrząsał królestwami, które wydawały się bezpieczne, a teraz wydał rozkaz zniszczenia umocnień tego kupieckiego miasta. Nie uratuje go piękno, bo zostanie splamione, ani siła, bo zostanie złamana. Jeśli komuś wydaje się dziwne, że tak dobrze ufortyfikowane miasto, mające tylu potężnych sprzymierzeńców, może zostać całkowicie zniszczone, niech pamięta, że Pan Zastępów rozkazał zburzyć jego umocnienia. Kto może sprzeciwić się Jego rozkazom albo powstrzymać ich wykonanie?

Chaldejczycy będą narzędziem, którym Bóg posłuży się, by wymierzyć ten sąd (Księga Izajasza 23:13). Spójrzmy na kraj Chaldejczyków i zobaczmy, jak łatwo Asyryjczycy zniszczyli jego mieszkańców i ich ziemię. Choć własnymi rękami zbudowali miasto, wznieśli wieże Babilonu i postawili jego pałace, Asyryjczycy obrócili je w ruinę. Tyr mógł się z tego nauczyć, że tak jak dawni Chaldejczycy zostali pokonani przez Asyryjczyków, tak nowi Chaldejczycy z łatwością zwyciężą Tyr.

Babel został zbudowany przez Asyryjczyków dla tych, którzy mieszkali na pustkowiu. Możliwe też, że zbudowali go dla żeglarzy, bo Babilon prowadził handel wzdłuż wielkich rzek: Tygrysu i Eufratu, aż ku morzom Perskim i Indyjskim. Nazywa się go również pustynią morską (Księga Izajasza 21:1). Podobnie Tyr został zbudowany nad morzem i w podobnym celu. Jak zauważa dr Lightfoot, Asyryjczycy zniszczyli to miasto niedługo wcześniej, za czasów Ezechiasza, a później Tyr zostanie zburzony przez Nabuchodonozora. Gdybyśmy częściej przyglądali się upadkom i przemijaniu innych, nie bylibyśmy tak pewni, jak często jesteśmy, że pomyślność, której sami doświadczamy, będzie trwała.