Księga Izajasza 22:15 – znaczenie i zastosowanie

Mamy tu proroctwo o usunięciu Szebny, wysokiego urzędnika na dworze, i wyniesieniu Eljakima na zaszczytne stanowisko, które wcześniej zajmował Szebna i z którym wiązało się duże zaufanie. Na królewskich dworach często dochodziło do takich zmian, więc może się wydawać dziwne, że prorok poświęca im tak wiele uwagi. Bóg jednak posłużył się spełnieniem proroctwa dotyczącego tych dwóch ludzi, by potwierdzić przesłanie Izajasza o większych wydarzeniach i pokazać, że sąd czeka nie tylko wrogie narody za granicą, lecz także fałszywych sprzymierzeńców wśród własnego ludu, którzy go zdradzają.

Widzimy tu również działanie Boga w wydarzeniach, które nam wydają się przypadkowe i zależne od woli władców. Awans nie przychodzi ani ze wschodu, ani z zachodu, ani z południa, bo to Bóg jest sędzią (Księga Psalmów 75:6–7). Proroctwo to zostało prawdopodobnie ogłoszone mniej więcej w tym samym czasie co wcześniejsza część rozdziału, a jego spełnienie zapewne rozpoczęło się przed najazdem Sennacheryba. Szebna był wtedy zarządcą pałacu, a później urząd ten objął Eljakim (Księga Izajasza 36:3). Pozycja Szebny stopniowo słabła, podczas gdy Eljakim piął się w górę.

Proroctwo najpierw mówi o hańbie, jaka spotka Szebnę. Nazywa go skarbnikiem, ponieważ zarządzał dochodami królestwa. Był też przełożonym pałacu, bo jego ambicja i chciwość były tak wielkie, że jeden ważny urząd mu nie wystarczał. Ludzie kierujący się własnym interesem często próbują zagarnąć więcej, niż potrafią dobrze udźwignąć. Wtedy cierpi ich praca, bo skupiają się wyłącznie na zaszczytach i korzyściach, jakie daje stanowisko.

Nie wiemy dokładnie, co złego zrobił Szebna, choć Izajasz otrzymał polecenie, by wystąpić przeciwko niemu. Żydzi utrzymywali, że potajemnie układał się z królem Asyrii i próbował wydać mu miasto. Niezależnie od tego, jakie dokładnie były zarzuty, Szebna wydaje się cudzoziemcem, ponieważ nie podano imienia jego ojca. Był też wrogiem prawdziwego dobra Judy i Jerozolimy. Być może awansował jeszcze za panowania Achaza. Ezechiasz był dobrym królem, ale nawet najlepsi władcy nie zawsze mogą mieć pewność, że otaczają się dobrymi sługami. Dlatego powinniśmy modlić się za rządzących, aby mądrze wybierali tych, którym powierzają odpowiedzialność.

Były to czasy reform, a mimo to zły człowiek, Szebna, nadal zajmował miejsce na dworze. Wielu innych prawdopodobnie postępowało podobnie. Być może dlatego o Sennacherybie powiedziano, że został posłany przeciwko narodowi obłudnemu (Księga Izajasza 10:6). Przesłanie do Szebny zaczyna się od nagany za jego pychę, ostentację i fałszywe poczucie bezpieczeństwa (Księga Izajasza 22:16). Słowa: „Co tu masz i kogo tu masz?” oznaczają w istocie: „Jakie masz prawo wywoływać takie poruszenie? Jaki naprawdę masz tu majątek? Jakie więzi rodzinne łączą cię z tym miejscem? Czy nie pochodzisz z niskiego, zwyczajnego środowiska? Czy nie jesteś po prostu przeciętnym człowiekiem, którego awans nie jest tym, czym się wydaje?”.

Co zatem znaczy to, że zbudował sobie tak wspaniały dom i wykuł tak okazałe mieszkanie? Wykonano je z taką starannością, że przypominało raczej dzieło rzeźbiarza niż budowniczego. Wyglądało, jakby zostało wykute w skale, tak solidne i bezpieczne się wydawało. Szebna wykuł sobie nawet grobowiec, jakby sądził, że jego pycha przetrwa po śmierci. Jerozolima nie była miejscem pochówku jego ojców, o czym Nehemiasz mówił z czułością (Księga Nehemiasza 2:3). Szebna chciał jednak, by właśnie tam go pochowano, i jeszcze za życia wzniósł sobie pomnik.

Ludzie budujący wspaniałe pomniki ku własnej chwale zapominają, że choć z zewnątrz wyglądają pięknie, wewnątrz są pełne kości umarłych. Smutne, gdy nagrobek zdaje się zapominać o grobie. Druga część proroctwa zapowiada, że jego chwała zostanie poniżona i zniszczona. Bóg mówi, że usunie go z jego miejsca (Księga Izajasza 22:19). Wysokie stanowiska są niepewne, a ci, którzy chełpią się swoją pozycją i nadużywają władzy, zasługują na to, by ją utracić. Bóg tak postępuje, ukazując, że jest Bogiem: spogląda na pysznych i strąca ich z wysokości (Księga Hioba 40:11–12).

Właśnie o tym mówi później Izajasz, gdy zapowiada, że kołek wbity w pewnym miejscu, który oznacza Szebnę przekonanego o trwałości swojej pozycji, zostanie wyrwany, ścięty i upadnie (Księga Izajasza 22:25). Mylą się ci, którzy sądzą, że jakiekolwiek miejsce na tym świecie jest bezpieczne. Nic tutaj nie jest pewne. Gdy kołek upada, odpada też wszystko, co na nim wisiało. Kiedy więc Szebna został zhańbiony, upadli razem z nim wszyscy, którzy na nim polegali. Wysoko postawione osoby często mają wokół siebie wielu protegowanych i mogą być z tego dumne, ale ci ludzie stają się dla nich ciężarem. Ich ciężar może nawet złamać kołek, a wtedy wszyscy upadają razem. Tak często kończą wielcy tego świata i ich pochlebcy: zbyt wiele po sobie oczekują, a potem nawzajem doprowadzają się do zguby.

Proroctwo zapowiada też, że po pewnym czasie Szebna nie tylko straci urząd, ale zostanie wypędzony z kraju. „Pan uprowadzi cię w niewolę, jak uprowadza się jeńców” (Księga Izajasza 22:17–18). Niektórzy sądzą, że porwali go Asyryjczycy i uprowadzili, ponieważ obiecał im pomoc, a potem wystąpił przeciwko nim. Inni uważają, że Ezechiasz odkrył jego zdradę i wygnał go albo że Szebna sam odszedł, bo stał się znienawidzony przez lud. Mógł udać się do innego kraju i resztę życia spędzić w ubóstwie i zapomnieniu.

Grotius uważał, że Szebnę dotknął trąd, choroba często postrzegana jako bezpośredni znak gniewu Boga, zwłaszcza kara za pychę, jak w przypadku Miriam i Ozjasza. Z powodu tej choroby miał zostać wyrzucony z Jerozolimy jak piłka. Ci, którzy sprawując władzę, pomiatają innymi, słusznie sami zostają odrzuceni, gdy przychodzi ich kolej upaść. Wielu ludzi sądzących, że są umocowani jak kołek, może w końcu być miotanych jak piłka, bo nie mamy tu trwałego miasta.

Szebna uważał, że jego stanowisko jest dla niego zbyt małe, jakby nie miał już gdzie awansować. Bóg miał więc wysłać go do rozległego kraju, gdzie będzie mógł błąkać się do woli, ale nie znajdzie drogi powrotnej. Tam umrze i zostanie pochowany, lecz nie w grobie, który sam sobie przygotował. Nawet rydwany, które były jego chlubą i którymi jeździł po Jerozolimie, udadzą się z nim na wygnanie, przypominając mu o dawnej wielkości. Przyniosą wstyd domowi jego pana, czyli dworowi Achaza, który wyniósł go do władzy.

Następnie rozdział przechodzi do proroctwa o awansie Eljakima (Księga Izajasza 22:20).

Eljakim jest sługą Boga i w innych obowiązkach okazał się wierny. Dlatego Bóg powoła go na to wysokie stanowisko. W oczach Boga największe szanse na awans mają ci, którzy sumiennie wykonują mniej znaczące zadania. Eljakim nie odsuwa Szebny, nie buduje przeciwko niemu poparcia i nie próbuje siłą zdobyć jego urzędu. To Bóg go powołuje, a gdy Bóg nas do czegoś powołuje, możemy oczekiwać, że udzieli nam wsparcia.

Proroctwo zapowiada, że Eljakim zajmie miejsce Szebny jako zarządca pałacu, skarbnik i najwyższy urzędnik państwowy. Izajasz ma oznajmić to Szebnie (Księga Izajasza 22:21): „On będzie nosił twoją szatę, znak godności, i twój pas, znak władzy, bo jemu zostanie powierzony twój urząd”. Usłyszeć te słowa byłoby dla Szebny wielkim upokorzeniem, a zobaczyć ich spełnienie — jeszcze większym. Pyszni możni z trudem znoszą widok swoich następców. Bóg sam doprowadza do tej zmiany: wkłada ją w serce Ezechiasza, a my powinniśmy dostrzegać Jego działanie w awansach i upadkach władców (Księga Przysłów 21:1). Ponadto wszelka władza, zarówno większa, jak i mniejsza, pochodzi od Boga. To On odziewa książąt w ich szaty, dlatego ze względu na Pana podporządkowujemy się władzy, mając wzrok skierowany na Niego (Pierwszy List Piotra 2:13). Skoro powierza On ludziom rządy, powinni sprawować je zgodnie z Jego wolą i dla Jego chwały. Mają sądzić w imieniu Tego, który powierzył im sądzenie, i wydawać sprawiedliwe wyroki (Księga Przysłów 8:15). Mogą też polegać na Bogu, że uzdolni ich do pracy, którą im powierza. Mówi bowiem: „Odzieję go”, a potem: „Umocnię go”.

Ci, którzy zostają powołani do odpowiedzialnych stanowisk i władzy, powinni prosić Boga o łaskę, by dobrze wykonywać swoje zadania. To powinno być ich najważniejszą troską. Awans Eljakima ukazuje też klucz domu Dawida położony na jego ramieniu (Księga Izajasza 22:22). Być może nosił złoty klucz jako znak swojego urzędu albo miał go wyszytego na szacie. Jako zarządca pałacu, któremu powierzono klucz, mógł otworzyć, a nikt nie mógł zamknąć, albo zamknąć, a nikt nie mógł otworzyć. Miał dostęp do skarbca z kosztownościami, srebrem, złotem i wonnościami, a także do zbrojowni i składów (Księga Izajasza 39:2). Zarządzał tymi zasobami według własnego uznania, mając na względzie dobro publiczne. Mianował, kogo chciał, na niższe stanowiska, i odwoływał, kogo chciał.

Nasz Pan Jezus mówi o swojej władzy jako Pośrednika, czyli Tego, który stoi między Bogiem a ludźmi, odwołując się do tego obrazu (Apokalipsa św. Jana 3:7). Ma klucz Dawida: otwiera, a nikt nie zamknie, i zamyka, a nikt nie otworzy. Jego władza w Królestwie Niebieskim i we wszystkich jego sprawach jest pełna, niepowstrzymana i niepodważalna.

Ukazano go również jako człowieka trwale umocowanego na tym stanowisku. Będzie je sprawował przez całe życie, a nie tylko tak długo, jak długo ktoś zechce go na nim pozostawić (Księga Izajasza 22:23). Bóg umocni go jak gwóźdź wbity w pewne miejsce, tak że nie będzie można go usunąć ani wyciągnąć. Taka jest trwałość godności, którą Bóg obdarza tych, którzy służą Mu, sprawując powierzoną im władzę. Nasz Pan Jezus jest jak gwóźdź wbity w pewne miejsce: Jego królestwa nie można zachwiać, a On sam pozostaje niezmienny.

Eliakim będzie też wielkim błogosławieństwem na swoim stanowisku, a to jest najważniejsza z tych łask. Bóg uczyni jego imię wielkim, bo będzie on błogosławieństwem (Księga Rodzaju 12:2). Stanie się błogosławieństwem dla swojego kraju (Księga Izajasza 22:21). Będzie ojcem dla mieszkańców Jerozolimy i dla domu Judy. Będzie troszczył się nie tylko o dom króla, lecz także o wszystkie sprawy publiczne w Jerozolimie i Judzie. Władcy powinni być dla poddanych jak ojcowie: mądrze ich pouczać, rządzić z miłością, łagodnie korygować, chronić, zapewniać im potrzebne rzeczy i troszczyć się o nich jak o własne dzieci i rodzinę. Szczęśliwie jest wtedy, gdy dwór, miasto i kraj nie mają sprzecznych interesów, lecz wspólnie dążą do dobra.

Eliakim będzie także błogosławieństwem dla swojej rodziny (Księga Izajasza 22:23–24). Stanie się chwalebnym tronem dla domu swojego ojca. Mądrość i dobre cechy charakteru, które uczyniły go godnym tego zaufania, przyniosą jego rodzinie szacunek. Jego rodzina mogła już wcześniej mieć znaczącą pozycję, ale teraz zyska jeszcze większe uznanie. Dzieci powinny starać się przynosić cześć rodzicom i krewnym. Zaszczyt płynący z pobożności i pożytecznego życia jest o wiele cenniejszy niż ten, który wynika jedynie z nazwiska i pozycji rodziny.

Ponieważ Eliakim otrzymuje wyższe stanowisko, na nim spocznie cała chwała domu jego ojca. Pozostali członkowie rodziny będą na niego liczyć, a jego bracia pokłonią się przed nim jak snopy przed snopem Józefa. Jednak światowa chwała sama w sobie nie nadaje człowiekowi prawdziwej wartości. Jest jedynie czymś, co zostaje na nim zawieszone, i szybko przemija. Eliakima porównano do gwoździa wbitego w pewne miejsce, a w tym obrazie jego rodzina polega na nim. W domu naczynia z uchwytami wiesza się na gwoździach i kołkach. Oznacza to również, że Eliakim będzie hojnie troszczył się o wszystkich i dźwigał ciężar tej odpowiedzialności. Zatroszczy się o wszystkie naczynia, nie tylko o większe, lecz także o małe kubki i najmniej ważne rzeczy w swoim domu.

Zobacz, jak wielki ciężar biorą na siebie ludzie, którzy przyjmują ważną odpowiedzialność. Często nie zdają sobie sprawy, jak wiele osób i jak wiele spraw będzie od nich zależeć, jeśli wiernie wypełnią swoje obowiązki. Nasz Pan Jezus, który ma klucz domu Dawida, jest jak gwóźdź wbity w pewne miejsce. Cała chwała domu Jego Ojca spoczywa na Nim, pochodzi od Niego i od Niego zależy. Każdy członek Jego Kościoła, nawet ten najmniejszy, znajduje u Niego przyjęcie, a On jest dość mocny, by wszystkich udźwignąć. Żadna dusza, która przez wiarę opiera się na Chrystusie, nie zginie, a żadna powierzona Mu sprawa nie upadnie, choćby jej ciężar był wielki.